Chuyện quảng bá các tác phẩm văn nghệ đích thực:

Bao giờ hết cảnh "Áo gấm đi đêm"

Một nghịch lý tồn tại nhiều năm trở lại đây trong đời sống văn học nghệ thuật là nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật được đánh giá cao về mặt chuyên môn, trong đó, chất lượng nhiều tác phẩm được ghi nhận qua các giải thưởng nhưng không tìm được đường đến với công chúng. Ngược lại, nhiều sản phẩm bị cho là nhảm nhí vẫn kích thích được công chúng chi tiền để mua, xem, nghe, đọc. Vì sao?

Cuối tháng 10/2015, chương trình nghệ thuật "Hoa muôn sắc" ra mắt khán giả tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh. Được giới thiệu là chương trình biểu diễn, giao lưu quảng bá nghệ thuật múa tới công chúng khán giả, giới thiệu những tác phẩm là thành tựu từ quá trình lao động sáng tạo nghệ thuật của các thế hệ nghệ sĩ và biên đạo múa Việt Nam, "Hoa muôn sắc" cũng kỳ vọng sẽ tôn vinh những giá trị đích thực của nghệ thuật múa, góp phần định hướng thưởng thức nghệ thuật của các đối tượng khán giả thông qua những tác phẩm múa đạt chất lượng nghệ thuật cao.

Tham gia trong chương trình là một lực lượng hùng hậu gồm hơn 200 nghệ sĩ đến từ 6 đoàn nghệ thuật phía Nam. Nhiều tên tuổi uy tín trong ngành múa có những tác phẩm đóng góp trong chương trình: NSND Vũ Việt Cường, NSND Kim Quy, NSƯT Kiều Lê, Trần Ly Ly, Nguyễn Phúc Hải, Nguyễn Phúc Hùng, Linh Nga…

Được đầu tư công phu, "Còn mãi bản hùng ca" có cơ hội đến với công chúng rộng rãi hơn qua nhiều dịp lễ của đất nước.
Được đầu tư công phu, "Còn mãi bản hùng ca" có cơ hội đến với công chúng rộng rãi hơn qua nhiều dịp lễ của đất nước.

6 tác phẩm múa được giới thiệu đến công chúng: "Biệt động thành" của Đoàn văn công Quân khu VII, "Mẹ" của Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen, "Gia đình lính biển" của Đoàn Ca múa nhạc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, "Dũng sĩ rừng Sác" của Đoàn Ca múa nhạc tỉnh Đồng Nai, "Nhịp sống" của Đoàn Ca múa nhạc tỉnh Bình Dương và kịch múa "Còn mãi bản hùng ca" của Nhà hát Giao hưởng - Nhạc vũ kịch TP Hồ Chí Minh. Tất cả các tác phẩm này đều được giới chuyên môn ghi nhận thông qua các giải thưởng và mới nhất là các huy chương vàng, huy chương bạc tại Cuộc thi Ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc 2015. Tại chương trình "Hoa muôn sắc", khán giả có dịp thưởng thức những tác phẩm múa được đầu tư công phu.

Có những tác phẩm phần âm nhạc được viết cho cả một dàn nhạc giao hưởng và dàn hợp xướng biểu diễn trực tiếp tại khán phòng. Các tác phẩm cũng được ghi nhận là đã mang lại những xúc cảm nghệ thuật đặc biệt, khai thác những ngôn ngữ thể hiện mới mẻ và kết hợp với các hiệu ứng sân khấu tạo ấn tượng sâu đậm cho người xem. Tuy nhiên, việc quảng bá rộng rãi để góp phần định hướng thưởng thức nghệ thuật như tiêu chí đề ra ban đầu của những người thực hiện thì khó lòng đánh giá là đã đạt hiệu quả. Bởi lẽ, "Hoa muôn sắc" chỉ biểu diễn đêm 28/10. Trong 6 tiết mục, trước đó, khán giả thành phố gần như chỉ biết đến "Còn mãi bản hùng ca" thông qua một số chương trình biểu diễn trước đó của Nhà hát Giao hưởng nhạc vũ kịch TP Hồ Chí Minh. Việc quảng bá cho chương trình rất hạn chế. Với truyền thông, hiệu quả càng ít. Lý do là chỉ trước đêm diễn nửa ngày, thông tin trao đổi chính thức mới đến được với báo giới và số lượng báo chí tham gia không nhiều.

Thực tế, việc thiếu sự chăm chút trong quảng bá các tác phẩm được cho là có chất lượng cao đến với công chúng một cách rộng rãi không chỉ là hạn chế với riêng một chương trình múa như "Hoa muôn sắc". Rất nhiều tác phẩm, nếu không muốn nói là phần lớn các tác phẩm thuộc đủ mọi thể loại được đầu tư sản xuất bằng kinh phí Nhà nước đều rất ít kích thích được công chúng chi tiền để thưởng thức.

Đã có không ít dự án được đầu tư tiền tỷ, thậm chí vài chục tỉ nhưng thông tin trước khi phát hành chỉ "nhỏ giọt". Không ít dự án, đến tận thời điểm tác phẩm phát hành, công chúng mới có thông tin. Báo giới muốn tìm hiểu thêm trong quá trình sản xuất, đến hỏi đơn vị nhận dự án sẽ rất dễ bị chỉ đi gặp loanh quanh nếu lãnh đạo đơn vị nhận dự án không quan tâm đến công tác truyền thông. Thông thường, người được giới thiệu để trao đổi là người trực tiếp phụ trách. Với dự án phim, kịch, người được chỉ dẫn để báo giới gặp nhiều nhất thường là đạo diễn. Trong khi đó, đạo diễn có tên tuổi lại đang bận rộn, nếu không cởi mở, rất dễ từ chối trao đổi.

Ngược hẳn, các tác phẩm, sản phẩm văn hóa nghệ thuật của các nhà sản xuất tư nhân đầu tư, công tác truyền thông đều đặc biệt chăm chút.

Trưởng phòng truyền thông của một công ty tư nhân chuyên sản xuất các chương trình giải trí chia sẻ rằng, công tác truyền thông cho các dự án nghệ thuật, đặc biệt là các dự án lớn rất nhiều áp lực. Mỗi dự án dù lớn hay nhỏ, người làm truyền thông phải nắm bắt hầu hết tất cả thông tin, lên kế hoạch khai thác và chuyển dần cho báo chí. Thậm chí, người làm truyền thông giỏi còn phải nắm rõ nhu cầu thông tin của từng báo để "liệu cơm gắp mắm", chuyển thông tin cho phù hợp mới mong thành công.

Múa "Dũng sĩ rừng Sác" - tác phẩm đoạt huy chương vàng cuộc thi ca múa nhạc toàn quốc năm 2015.
Múa "Dũng sĩ rừng Sác" - tác phẩm đoạt huy chương vàng cuộc thi ca múa nhạc toàn quốc năm 2015.

Ngoài báo chí chính thống, vài năm trở lại đây, các trang mạng xã hội trở thành các kênh thông tin được tận dụng tối đa. Đây cũng là "khu vực" thông tin đang được dành nhiều ưu ái. Với công cụ phổ biến như facebook, ít người làm truyền thông khôn ngoan và có kinh nghiệm nào lại không tận dụng. Với việc thành lập dễ dàng như hiện nay, hầu hết các chương trình, dự án đều có facebook riêng để hướng tiếp thị sản phẩm - tác phẩm đến cộng đồng mạng…

Một lãnh đạo của hãng Lastar - một trong số các đơn vị thực hiện nhiều chương trình sản xuất phục vụ truyền hình nhất tại TP Hồ Chí Minh từng khẳng định rằng, với thời đại công nghệ phát triển như hiện nay, việc để một chương trình, một dự án phim, kịch hay bất kỳ dự án nghệ thuật nào khác được đầu tư lớn nhưng thông tin không đến được với công chúng là hết sức vô lý. Chỉ riêng các kênh truyền hình, điểm sơ sơ cũng có hàng trăm "kịch mục" để chuyển thông tin về các chương trình, dự án nghệ thuật đến công chúng hằng ngày, hằng tuần.

Có nhiều chương trình Lastar sản xuất mà người dẫn dắt cập nhật đủ các thông tin nghệ thuật, giải trí mỗi ngày. Tất nhiên, với các chương trình như thế, đơn vị sản xuất chỉ cần có động tác chuẩn bị thông tin và chuyển thông tin cho ê kip thực hiện mà không mất bất cứ loại phí nào. Vì vậy, việc viện lý do không có kinh phí dành cho công tác truyền thông với các dự án tiền tỷ khó có thể là lời biện bạch hợp lý.

Sự cần thiết của hoạt động quảng bá sản phẩm văn hóa nghệ thuật dù mang tính thương mại hay phi thương mại đã không còn là câu chuyện cần bàn cãi thêm nếu nhà đầu tư sản xuất thực sự mong muốn tác phẩm có vị trí nhất định nào đó trong mối quan tâm của công chúng. Việc sản phẩm - tác phẩm văn học nghệ thuật được giới chuyên môn đánh giá cao có tiếp cận được công chúng, khiến người đọc, xem, nghe rung động cùng những nhịp đập của người sáng tạo và cùng hướng đến cái chân, thiện, mỹ cũng giống như thiếu nữ đang rực rỡ tuổi xuân thì. Nếu không được nhiều người biết đến, thiếu nữ cứ mãi thu mình mãi trong những miền xa thẳm, lại cộng thêm những định kiến của cộng đồng, thì việc thiếu nữ kém đắt chồng hơn so với những cô gái kém xinh hơn nhưng biết tạo sự chú ý với số đông hẳn không là chuyện lạ.

Với các tác phẩm văn học nghệ thuật được đánh giá cao, có kinh phí đầu tư từ Nhà nước, có thể đã được ghi nhận bằng giải thưởng cũng như thế. Việc thiếu đầu tư cho công tác truyền thông, cộng thêm sự mặc định của số đông lâu nay rằng các tác phẩm được sản xuất chỉ phục vụ lễ lạt hoặc mang tính tuyên truyền, ngôn ngữ, phương pháp thể hiện đã cũ, thậm chí khô khan, thì việc công chúng thờ ơ với tác phẩm là chuyện tất yếu. Chưa kể, trong thực tế, tự thân chất lượng tác phẩm đã thực sự thuyết phục được đối tượng thưởng thức hay không. Nói theo cách của nhiều nhà phê bình là đích đến của tác phẩm văn học nghệ thuật chỉ có một - đó là trái tim người đọc, nghe, xem.

Nguyễn Ngọc

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.