Theo số liệu thống kê của Công an TP Hồ Chí Minh, đến hết năm 2012 toàn TP Hồ Chí Minh có gần 7,8 triệu nhân khẩu, trong đó dân nhập cư chiếm gần 2,2 triệu, đạt tỷ lệ hơn 28%. Số dân nhập cư với nhiều thành phần này đã góp phần rất lớn trong việc việc phát triển kinh tế, xã hội của TP Hồ Chí Minh; nhất là lực lượng lao động ở các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao…
Tuy nhiên, do hạ tầng đô thị chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa, tốc độ tăng dân số cơ học, từ đó hình hành nhiều khu nhà ổ chuột, xây dựng bất hợp pháp trên đất nông nghiệp… đã kéo theo nhiều hệ lụy mà trước mắt là tình hình an ninh trật tự phức tạp.
Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh còn là điểm đến của các băng nhóm tội phạm, tệ nạn từ khắp nơi trong cả nước nên công tác quản lý địa bàn của lực lượng Công an nói chung và của CSKV nói riêng là một trách nhiệm hết sức nặng nề. Do vậy cần phải nâng cao hơn nữa chất lượng CSKV trong giai đoạn hiện nay …
Để đáp ứng cho công tác nghiệp vụ cơ bản và nắm bắt tình hình; công tác quản lý nhân hộ khẩu, quản lý giáo dục đối tượng, chuyển hóa địa bàn và giữ gìn an ninh trật tự, Công an TP Hồ Chí Minh đã bố trí CSKV ở 286/322 phường, xã thị trấn với 2.885 địa bàn. Trong đó có 264 địa bàn loại 1 (loại rất phức tạp), 1.178 địa bàn loại 2 (phức tạp) và 1.443 địa bàn loại 3 (ít phức tạp).
Để nâng cao chất lượng cho CSKV, trong 5 năm thực hiện điều lệnh CSKV (2007-2012), Công an TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho hàng ngàn lượt CSKV. Đồng thời trang bị phương tiện, điều kiện làm việc phù hợp cho từng địa bàn khác nhau.
Để từ đó, lực lượng CSKV đã phối hợp cùng các ban, ngành, đoàn thể, lực lượng an ninh cơ sở… xử lý 53.405/54.166 vụ việc liên quan đến hình sự, kinh tế, ma túy, tệ nạn xã hội xảy ra trên địa bàn; giáo dục có tiến bộ 35.149 đối tượng, giới thiệu việc làm cho 6.695 đối tượng; bắt và vận động 1.214 đối tượng truy nã ra đầu thú; kiểm tra, phát hiện và thu hồi 2.421 súng quân dụng và thể thao quốc phòng, 12.497 vũ khí thô sơ, 2.423 công cụ hỗ trợ…
Đánh giá về lực lượng CSKV trong 5 năm thực hiện điều lệnh CSKV, đại tá Ngô Minh Châu, Phó Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh cho rằng, trình độ lực lượng CSKV hiện nay đã được nâng lên, các công tác cơ bản của CSKV được củng cố khá hơn.
Trong đó việc thực hiện công tác nghiệp vụ cơ bản theo chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm của CSKV được cụ thể hơn nên hiệu quả đạt được cao, làm cơ sở cho việc triển khai thực hiện công tác nghiệp vụ của ngành và phục vụ yêu cầu chính đáng của nhân dân.
CSKV tham gia một vụ bắt trường gà ở quận Bình Tân.
Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận CSKV có tư tưởng trung bình chủ nghĩa, thiếu tinh thần chủ động, sáng tạo và thiếu nhiệt tình trong công việc dẫn đến quản lý địa bàn lỏng lẻo để phát sinh tội phạm, tệ nạn. Một số CSKV còn biểu hiện xa rời quần chúng, hành chính quan liêu… Năng lực vận động quần chúng của một số CSKV còn hạn chế, chưa đi sâu tìm hiểu, học hỏi để nắm bắt đặc điểm tâm lý của từng bộ phận dân cư: khu vực tôn giáo, khu vực công chức, khu vực người Hoa để có phương hướng, biện pháp vận động có hiệu quả. Đặc biệt, số CSKV có trình độ ngoại ngữ còn quá ít nên gặp khó khăn trong công tác quản lý khu vực có nhiều người nước ngoài tạm trú…
Trên thực tế, qua lấy ý kiến của hơn 60.000 lượt quần chúng thì có gần 10.000 ý kiến phê bình CSKV chưa đi sâu sát địa bàn; chưa phối hợp tốt với lực lượng an ninh cơ sở; thái độ, tinh thần làm việc còn thiếu tận tụy…
Để tìm hiểu về những hạn chế của CSKV, trong thời gian vừa qua, chúng tôi đã trao đổi với khá nhiều CSKV và Ban chỉ huy Công an các phường, qua đó đã khái quát được phần nào những vướng mắc của CSKV hiện nay.
Trước tiên đó là lực lượng CSKV còn rất thiếu so với nhu cầu, từ đó, một CSKV quản lý từ 500-1.000 hộ dân hoặc kiêm luôn 2-3 khu vực nên khó có thể quản lý xuể địa bàn. Thứ 2 là theo quy định của Bộ Công an, thời gian luân chuyển CSKV từ địa bạn này sang địa bàn khác là 3 năm thì chưa phù hợp với tình hình thực tế.
Vì khi nắm một địa bàn mới thì ít nhất cũng phải mất 2 năm người CSKV mới có thể quen thuộc với địa bàn, với cư dân và sẽ quản lý tốt hơn từ đó. Thế nhưng chỉ một năm sau thì lại chuyển sang địa bàn khác và phải gầy dựng lại từ đầu. Từ đó họ có tư tưởng làm việc cầm chừng, an phận, chỉ chạy theo giải quyết những vụ việc diễn ra hằng ngày mà thiếu tập trung cho công tác cơ bản.
Theo rất nhiều CSKV thì thời hạn luân chuyển 5 năm là phù hợp nhất. Một điểm mấu chốt khác là công tác bố trí CSKV theo phân loại địa bàn (rất phức tạp, phức tạp và ít phức tạp) hiện nay được các địa phương xem xét theo năng lực, sở trường của từng CSKV. Theo đó, nếu CSKV giỏi thì bố trí cho địa bàn rất phức tạp, đông dân cư và ngược lại. Tuy nhiên, về lương bổng và các khoản trợ cấp khác thì ai cũng như ai.
Một CSKV ở nội thành chỉ quản địa bàn rộng chừng vài 1-2ha, xuống địa bàn chỉ cần đi bộ; còn một CSKV ở vùng ven, ngoại thành quản hàng chục hécta, đi xe gắn máy mỗi ngày cả trăm cây số nhưng chế độ thì cũng như nhau. Một CSKV quản địa bàn 5.000 dân với một CSKV quản 2.000 dân thì cũng như nhau cả.
Từ đó những người cực nhọc và vất vả hơn cảm thấy thiếu công bằng mà như vậy thì khó có thể hoàn thành nhiệm vụ một cách tốt nhất. Thậm chí có nhiều CSKV còn cố tình chểnh mảng với công việc để được chuyển sang địa bàn ít phức tạp hơn.
Như chúng tôi đã đề cập ở trên, toàn TP hiện có khoảng 264 địa bàn rất phức tạp, có những địa bàn ở quận 1, Bình Thạnh, Bình Tân… tệ nạn khá nhiều với hàng loạt nhà hàng bia ôm, massage kích dục, hoạt động mại dâm trá hình, trường gà, sòng bạc… tồn tại năm này qua tháng nọ.
Vậy CSKV ở những địa bàn đó biết không? Xin trả lời ngay là biết tất tần tật vì hai vợ chồng cãi nhau trong nhà mà CSKV còn biết thì huống chi một điểm tệ nạn hoạt động rầm rộ lại không biết?
Theo quy định khi phát hiện ra tụ điểm tệ nạn, CSKV phải báo về lãnh đạo đơn vị để tìm biện pháp đấu tranh xóa bỏ. Nếu quá sức mình thì Công an phường, xã, thị trấn báo cáo đến Công an cấp huyện xử lý. Tuy nhiên, trên thực tế, do dung túng, bao che để hưởng lợi, một số CSKV ém nhẹm thông tin, thậm chí còn lôi kéo những người có trách nhiệm khác bảo kê cho cơ sở tệ nạn.
Ở một chiều hướng khác, mặc dù CSKV đã làm hết trách nhiệm nhưng vì cơ sở ấy có mối quan hệ với “anh Ba, anh Bảy” ở phường, ở quận, ở thành phố… nên CSKV đành phải “nhắm mắt làm ngơ”. Đến khi sự việc bị phát giác thì CSKV cũng là người chịu trách nhiệm đầu tiên. Trong 5 năm qua, gần 100 CSKV bị kỷ luật khiển trách, cảnh cáo… cũng từ những nguyên nhân này.
Để giải quyết những mặt còn tồn tại nói trên, Công an TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các Phòng tổ chức cán bộ phối hợp cùng Công an các quận, huyện tham mưu cho Ban Giám đốc bổ sung lực lượng đủ theo biên chế cho Công an phường, xã, thị trấn và CSKV; tăng cường kiểm tra, hướng dẫn chuyên đề cho lực lượng CSKV, thường xuyên cập nhật câu hỏi, đáp vào sổ tay cẩm nang “Một số vấn đề liên quan đến công tác CSKV, Công an phường, xã, thị trấn” nhằm nâng cao kiến thức pháp luật, nghiệp vụ, năng lực xử lý tình huống cho CSKV; tập trung củng cố công tác chỉ huy, chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn của BCH Công an phường, xã, thị trấn đối với lực lượng CSKV. Kết hợp thực hiện điều lệnh CSKV với quy chế văn hóa giao tiếp, ứng xử của CSKV” và thực hiện cuộc vận động “CAND chấp hành nghiêm điều lệnh, xây dựng nếp sống văn hóa vì nhân dân phục vụ”.
Gần đây, trong một hội nghị “Chấn chỉnh công tác của lực lượng CSKV và Công an phường, xã, thị trấn”, Thiếu tướng Nguyễn Chí Thành, Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh chỉ đạo Công an các quận, huyện phải chủ động nắm chắc mọi hoạt động trên địa bàn.
Phải kịp thời xử lý các nguồn tin và thông báo kết quả cho người cung cấp thông tin, tránh tình trạng thờ ơ với thông tin do quần chúng cung cấp. Tổ chức rà soát, kiểm tra tất cả các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trú đóng trên địa bàn có dấu hiệu tàng trữ trái phép vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ để kịp thời xử lý.
Công an phường, xã, thị trấn rà soát lại toàn bộ địa bàn để phân loại, lên danh sách những địa bàn, tụ điểm phức tạp cần chuyển hóa. Trên cơ sở đó tham mưu cho cấp ủy, chính quyền để huy động lực lượng tham gia nhưng tuyệt đối không làm kiểu hình thức, chạy theo thành tích…
Để công tác này đạt hiệu quả cao thì Công an các quận, huyện cần bổ sung và bố trí CSKV phải thật sự khoa học và mạnh tay điều chuyển những đồng chí không đủ trình độ, năng lực hay có vấn đề về phẩm chất đạo đức, xa rời dân.
Đồng thời, Công an TP Hồ Chí Minh cũng đã kiến nghị Bộ Công an kéo dài thời gian chuyển đổi vị trí công tác của CSKV là 5 năm; đề nghị Tổng cục CSQLHC về TTATXH chỉ đạo lực lượng CSQLHC Công an các địa phương thực hiện nghiêm chế độ phối hợp trao đổi thông tin, trả lời kịp thời yêu cầu xác minh số nhân hộ khẩu có nghi vấn để phục vụ cho công tác truy bắt đối tượng truy nã, phát hiện các đối tượng từ nơi khác chuyển đến để quản lý hiệu quả hơn
