Bài 1: Kem trộn gắn mác mỹ phẩm nhập khẩu, thu tiền tỷ

Trong năm 2025, hàng loạt mỹ phẩm gắn mác thương hiệu nước ngoài bị cơ quan chức năng phát hiện, thu giữ, trong số đó nhiều vụ bị xử lý hình sự khiến người tiêu dùng tá hoả bởi lâu nay họ bỏ số tiền lớn để mua mỹ phẩm rởm gắn mác nhập ngoại với cái giá cắt cổ. Thị trường mỹ phẩm trong nước đang phải đối mặt với vấn nạn hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, mang lại nhiều hệ lụy cho người tiêu dùng.

Mỹ phẩm "ngoại" giá rẻ rao bán tràn lan

Dạo quanh một số cửa hàng bán mỹ phẩm tại Hà Nội dễ dàng bắt gặp các thương hiệu mỹ phẩm nổi tiếng như Chanel, Lancome, son thỏi M.A.C, nước tẩy trang Byphasse Solution Micellaire… bán với giá rẻ hơn nhiều lần so với hàng bán tại các trung tâm thương mại lớn. Các thương hiệu nổi tiếng bị làm giả, làm nhái khá nhiều.

Vào chợ Đồng Xuân, từng sạp mỹ phẩm với đủ các thương hiệu nước ngoài được bán với giá từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn/sản phẩm. Còn một cửa hàng khá lớn trên phố Quán Thánh bày bán rất nhiều mỹ phẩm, thuốc nhuộm tóc, kem chống nắng mang thương hiệu nước ngoài nhưng giá rẻ hơn nhiều so với hàng chính hãng. Nhân viên ở đây tư vấn khách "cứ yên tâm, hãng cũng lấy từ chỗ chúng em thôi!".

Còn trên mạng xã hội, cuộc đua mỹ phẩm với các dòng kem dưỡng ẩm, kem chống lão hoá, kem làm mờ vết nhăn mắt, kem trắng da, kem dưỡng đêm và ngày… được quảng cáo của Hàn Quốc, Nhật, Pháp được ra bán trên kênh TikTok, livestream, facebook khá nhiều. Có những livestream bán hàng lên đến hàng chục nghìn người theo dõi và số lượng bán ra khổng lồ. Trong số đó, có những người nổi tiếng cũng livestream bán mỹ phẩm.

Một tài khoản Facebook P.N.N rao bán khá nhiều mỹ phẩm của các hãng nổi tiếng. Tài khoản này quảng cáo chuyên săn hàng "giảm giá" của các hãng mỹ phẩm từ Estee Lauder, Lorea, Dio, Shiseido... Tuy nhiên, khi đặt mua về, nhiều khách hàng kêu vì giống hàng nhái. "Vừa cầm lọ kem mắt Estee Lauder đặt mua được ship đến tôi đã thấy nó giống hàng nhái hơn, nhìn giống như mỹ phẩm được gia công chứ không phải do hãng sản xuất", chị Nguyễn Minh Thư, Hà Nội phản ánh.

Chị Trần Thu Hương (Tây Hồ, Hà Nội) cho biết, chị đặt mua trên mạng của một người khá nổi tiếng một bộ kem chống lão hoá đêm và ngày quảng cáo của Hàn Quốc có giá hơn 1 triệu đồng. "Sử dụng loại kem này được một thời gian, một hôm đi trong thang máy có người hỏi tôi "chị sử dụng kem trộn à?" khiến tôi ngỡ ngàng".

Mất tiền thật mua mỹ phẩm rởm

Thị trường mỹ phẩm đang "trăm hoa đua nở" khi các thương hiệu không ngừng tung ra mẫu mã mới. Tại Hội nghị Dược và mỹ phẩm do Bộ Y tế vừa tổ chức mới đây, ông Vũ Tuấn Cường, Cục trưởng Cục Quản lý Dược cho biết, trong 10 tháng đầu năm 2025, cả nước có 68.105 sản phẩm mỹ phẩm công bố, trong đó có 40.411 sản phẩm nhập khẩu (4.500 cơ sở), 27.694 sản phẩm trong nước (862 cơ sở). Mỗi năm Việt Nam nhập khẩu mỹ phẩm khoảng 1,27 tỷ USD, trong đó chiếm tỷ trọng cao nhất từ các nước ASEAN (0,56 tỷ USD), Trung Quốc (0,17 tỷ USD), EU (0,11 tỷ USD), Hàn Quốc (0,2 tỷ USD) và Nhật Bản (0,05 tỷ USD).

Mỹ phẩm luôn là kênh tiêu dùng có sức hút khi sức mua lớn, ngoài hàng nhập ngoại, ngày càng nhiều công ty sản xuất trong nước cho ra đời các sản phẩm mỹ phẩm mới. Bên cạnh đó, mỹ phẩm nhập lậu, mỹ phẩm không rõ nguồn gốc gắn mác thương hiệu nổi tiếng vẫn được tuồn vào thị trường. Lợi nhuận từ việc sản xuất và kinh doanh mỹ phẩm, nhất là bán hàng qua mạng rất lớn. Chính việc mua bán mỹ phẩm dễ dãi của người tiêu dùng trên mạng, nên nhiều đối tượng đã mua hàng trôi nổi, nhập lậu về bán cho người tiêu dùng; thậm chí còn tự sản xuất hàng giả, hàng nhái để bán và thu lợi nhuận khổng lồ.

Thời gian qua, nhiều vụ tự chế mỹ phẩm thành dạng "kem trộn" nhưng lại được đóng lọ và gắn mác nhập khẩu rao bán trên mạng bằng hình thức livestream đánh lừa người tiêu dùng đã bị phanh phui.

Điển hình là đối tượng Nguyễn Thị Dung (Thanh Hoá) - một người bán lẻ mỹ phẩm tại nhà qua mạng xã hội Facebook, khi thấy thị trường này kiếm lời cao, khách hàng mua qua mạng không có nhiều hiểu biết về các mỹ phẩm, lại ham rẻ, nên Dung đã nảy sinh ý định làm giả các loại mỹ phẩm để bán. Để "sản xuất" mỹ phẩm, Dung thuê nhà tại xã Triệu Sơn, đặt mua các loại kem, serum và các chất pha trộn trên mạng với giá 50 nghìn đồng/kg, cùng với một số chất tạo màu, tạo mùi, sau đó sử dụng máy trộn cầm tay để khuấy, đánh, trộn cho các loại dung dịch này gần giống với loại mỹ phẩm nguyên bản.

Để lừa người tiêu dùng, Dung thu mua các chai, lọ mỹ phẩm của các nhãn hàng nổi tiếng đã sử dụng hết, sau đó đổ "kem trộn" vào biến thành hàng "nhập khẩu". Sau đó, Dung lên mạng TikTok để livestream bán hàng. Chỉ tính hơn nửa năm hoạt động, đối tượng đã bán trót lọt hơn 1.000 đơn hàng gồm kem tẩy trang, kem dưỡng da, serum trị mụn, kem làm trắng da… cho khách tại các tỉnh, TP trong cả nước.

Nhiều vụ việc khi cơ quan Công an đột nhập vào "xưởng" sản xuất mỹ phẩm rởm mới thấy khung cảnh hãi hùng bởi dụng cụ pha trộn, chai lọ vứt ngổn ngang cáu bẩn. Nguyên liệu trộn thành mỹ phẩm là phèn chua, dung dịch pha chế, nhãn mác, bao bì, tem chống hàng giả… Đánh vào thị hiếu của người tiêu dùng thích làm đẹp, mỹ phẩm rởm thường là kem tẩy trang, kem dưỡng da, serum trị mụn, kem chống lão hóa, kem làm trắng da… Có vụ cơ quan chức năng thu giữ hàng nghìn thành phẩm mỹ phẩm rởm chuẩn bị xuất xưởng.

Rúng động nhất phải là Cơ quan điều tra Bộ Công an phát hiện dấu hiệu sai phạm trong hoạt động kinh doanh mỹ phẩm của các công ty trong Hệ sinh thái Mailisa do vợ chồng Phan Thị Mai và Hoàng Kim Khánh điều hành. Trong thời gian dài, vợ chồng Mai "biến" mỹ phẩm giá rẻ sản xuất tại Quảng Châu (Trung Quốc), không đảm bảo chất lượng và thành phần theo công bố, không đủ cấp giấy chứng nhận lưu hành tự do tại Trung Quốc và nguỵ tạo, thay đổi nguồn gốc mỹ phẩm (từ Quảng Châu thành Hồng Kông) để được cấp giấy chứng nhận lưu hành tự do tại Hồng Kông và tổ chức nhập lậu về Việt Nam.

Trong nhiều năm, hàng nghìn người tiêu dùng trong nước đã bị lừa mua mỹ phẩm quảng cáo là của Hồng Kông. Vợ chồng Mai đã bán mỹ phẩm rẻ tiền này cao gấp nhiều lần, thu lời bất chính hàng nghìn tỷ đồng. Điều này gióng lên hồi chuông báo động về tình trạng sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm giả, mỹ phẩm nhái và lừa đảo trắng trợn người tiêu dùng trong suốt nhiều năm qua.

Theo Cục Quản lý Dược, mỗi năm đơn vị tiến hành hậu kiểm từ 20-30 cơ sở; các Sở Y tế thực hiện kiểm tra khoảng 300 cơ sở trên toàn quốc, trong đó có các cơ sở kiểm tra theo chỉ đạo, yêu cầu của Cục Quản lý Dược. Cục Quản lý Dược đã tiến hành xử phạt vi phạm hành chính hoặc chuyển Thanh tra Bộ Y tế xử phạt hoặc chuyển Sở Y tế xử phạt theo thẩm quyền. Năm 2025, tính đến ngày 17/11, Cục Quản lý Dược đã kiểm tra 35 cơ sở (12 cơ sở theo kế hoạch, 23 cơ sở theo đột xuất), đã tiến hành xử phạt vi phạm hành chính 11 cơ sở với số tiền phạt 1.058 triệu đồng.

Theo một bác sĩ da liễu, trước số lượng cơ sở làm đẹp, kinh doanh buôn bán mỹ phẩm mọc lên nhiều như hiện nay, việc hậu kiểm cần phải mở rộng và thường xuyên, liên tục. Đặc biệt, UBND phường nơi quản lý các cơ sở làm đẹp trên địa bàn, cần siết chặt quản lý, không thể để khi khách hàng xảy ra sự cố khi sử dụng các sản phẩm mỹ phẩm, các chất làm đẹp mới đến kiểm tra thì đã muộn.