Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo việc yếu kém trong quản lý các hợp đồng và an ninh không bảo đảm có thể phá hoại ngầm cả 3 dự án chủ chốt này, khi quân đội nước ngoài bắt đầu rút khỏi Afghanistan vào năm 2014.
Mỏ đồng Aynak
Mỏ đồng khổng lồ Aynak nằm ở tỉnh Logar gần thủ đô Kabul của Afghanistan. Năm 2007, Tập đoàn khai mỏ China Metallurgical Group Corporation của Trung Quốc (MCC) giành được hợp đồng khai mỏ nhưng các chi tiết về nó vẫn chưa được công bố và từ đó nổi lên sự nghi ngờ hối lộ và tham nhũng. Nhưng, theo dữ liệu từ thời Liên Xô và một nghiên cứu mới nhất do United States Geological Survey thực hiện, mỏ đồng Aynak có sản lượng khoảng hơn 11 triệu tấn đồng.
Theo một báo cáo của Global Witness, sự thiếu minh bạch về dự án khai mỏ có thể đe dọa triển vọng phát triển. Người dân địa phương cho biết, đây là một giao dịch bí mật có thể dẫn đến bạo lực và tác động tiêu cực đến dự án. Tuy nhiên, giới chức Afghanistan vẫn hy vọng mỏ đồng Aynak sẽ mang về cho nước này 400 triệu USD mỗi năm, đồng thời cung cấp hàng ngàn việc làm mới cho dân nghèo. Nhưng khi nhìn thấy tình trạng khu mỏ hiện nay, người ta biết rằng, còn phải rất lâu nữa mới đạt được điều đó.
Người Trung Quốc đang tiến hành khảo sát khu vực và sau khi hoàn thành công việc thăm dò, họ còn phải xây dựng đường sá và một tuyến đường sắt dẫn đến địa điểm khai mỏ. Một vấn đề khác nữa là những quả mìn còn chôn giấu dưới lòng đất sau bao năm chiến tranh khốc liệt. Bộ Công nghiệp và Khai mỏ Afghanistan đã ký hợp đồng dọn sạch mìn ở Aynak - công việc dự kiến kéo dài 2 năm và hơn 8 triệu m2 đất cần được dọn dẹp cho an toàn. Còn có thêm sự phức tạp của lịch sử. Mỏ đồng ở Aynak tồn tại cách đây 2.000 năm và trước khi bất cứ công việc mới nào bắt đầu tiến hành, các nhà khảo cổ học cần phải hoàn tất nhiệm vụ khai quật tại khu vực.
Các nhà khảo cổ học cho biết, họ cần rất nhiều thời gian để hoàn thành nhiệm vụ khó nhọc là di dời mọi thứ khai quật được đến một địa điểm mới. Năm 2009, các nhà khảo cổ Afghanistan được chính quyền Kabul ra hạn định 3 năm tiến hành khai quật ở khu vực Aynak, nhưng họ cho biết, công việc phải mất 30 năm mới hoàn thành trong khi hiện tại họ vẫn chưa có trong tay những công cụ cần thiết cho công việc khai quật.
Haji Akbar, lãnh đạo một ủy ban địa phương ở Aynak, cho biết các nỗ lực khai quật cổ vật lịch sử đang diễn ra rất căng thẳng, với hàng trăm lao động được thuê dụng để đào bới. Khu vực Aynak đang gìn giữ trong lòng đất vô số di tích lịch sử từ thế kỷ 3 trước CN và Akbar cho biết chỉ có một diện tích rất nhỏ ở địa điểm rộng lớn được khai quật hoàn toàn.
Hiện nay, các nhà khảo cổ trên khắp thế giới đang mở chiến dịch để cứu địa điểm khảo cổ Aynak với sự giúp đỡ của nhà làm phim tài liệu Brent Huffman. Còn một vấn đề cơ bản nữa là an ninh và làm thế nào để ngăn ngừa khu vực khai mỏ trở thành mục tiêu tấn công của Taliban. Tuy nhiên, chính quyền Afghanistan vẫn có sự lạc quan về mỏ đồng Aynak. Bộ trưởng Công nghiệp và Khai mỏ Wahidullah Shahrani tin tưởng công việc khai mỏ sẽ được tiến hành vào năm 2014. Một số dân địa phương cũng chia sẻ sự lạc quan với Sharani.
Lưu vực sông Amu
Các công ty Trung Quốc cũng nhảy vào phát triển các trữ lượng dầu mỏ béo bở ở lưu vực sông Amu miền Bắc Afghanistan. Trong vòng 3 năm đầu tiên của dự án, dầu thô sẽ được xuất khẩu để lọc ở nước ngoài trong khi chờ xây dựng nhà máy lọc dầu ở địa phương.
Thống đốc khu vực Mohammad Hassan cho biết, dầu mỏ sẽ thay đổi diện mạo của địa phương và đem lại cuộc sống mới thoát nghèo cho người dân. Cũng giống như mỏ đồng Aynak, nhiều câu hỏi đang được đặt ra về dự án khai thác các trầm tích dầu ở lưu vực sông Amu cũng như tập đoàn khai thác dầu Trung Quốc China National Petroleum và Tập đoàn quốc gia Afghanistan Watan Group sẽ giành được hợp đồng như thế nào.
Về phía mình, chính quyền Afghanistan ra lệnh tiến hành một cuộc đánh giá độc lập vào năm 2011 và kết luận rằng quy trình đấu thầu diễn ra minh bạch và công bằng. Bộ trưởng Shahrani dự kiến vào đầu năm 2013 sẽ biết được tập đoàn nào giành được quyền khai thác dầu mỏ.
Ngoài khu mỏ Amu, còn phải kể đến các trầm tích ở lưu vực sông Tajik lớn hơn ở gần đó được đánh giá tiềm năng là 1 tỉ thùng dầu. Cả hai lưu vực sông Amu và Tajik đều có trữ lượng khí đốt - vào hai thập niên 70 và 80 thế kỷ trước Afghanistan xuất khẩu khí đốt sang Trung Á để đổi lấy thực phẩm và trang thiết bị quân sự. Người ta cũng hy vọng nhà máy khí đốt nhỏ gần thị trấn Sheberghan - nơi cung cấp điện cho khoảng 200 căn hộ ở tỉnh Jowzjan - sẽ được mở rộng trong tương lai
