Theo thống kê của Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích (TTQLBTDT) Hội An, hiện nay có 352 nhà cổ xuống cấp, 155 nhà cổ xuống cấp nghiêm trọng và 36 ngôi nhà cổ của Hội An trong tình trạng có nguy cơ sụp đổ hiện phải chống đỡ và chờ... sập cần phải được tu bổ khẩn cấp.
Chúng tôi vào nhà cổ tộc Lý 84 Trần Phú, ngôi nhà đã tồn tại trên 200 năm còn giữ được những nét tinh xảo trong từng hoa văn chạm, khắc trên gỗ. Những họa tiết mà cách đây hơn 200 năm những người thợ làng mộc Kim Bồng nổi tiếng của Quảng Nam đã dày công tạo dựng vẫn đang làm ngỡ ngàng nhiều du khách đến tham quan phố Hội. Song chỉ còn hoa văn chạm, khắc, còn cột, kèo, mái ngói của ngôi nhà đang bị đổ dần theo ngày, tháng.
Chị Lý Thị Hoa cùng hai đứa con thơ đang ở ngôi nhà cổ tộc Lý ở 84 Trần Phú chỉ cho chúng tôi căn nhà hơn 200 năm tồn tại đang bị thời gian gặm nhấm làm mái nhà trống huơ, trống hoác.
Chị Hoa cho biết: "Mỗi khi trời mưa, mẹ con chị lại dắt díu nhau tìm một chỗ trú mưa ngay trong căn nhà của mình. Mỗi khi nghe tin có bão thì chính quyền lại đến nhà chị dùng cây chống đỡ nhà vì sợ sập...".
Giống nhà chị Hoa, hàng loạt ngôi nhà cổ khác ở Hội An cũng đang được chống đỡ bằng đòn tre. Thật buồn khi số cây mà chính quyền và chủ nhà dùng để chống nhà lại nhiều hơn số cột nhà hiện có. Chúng tôi đến Trung tâm Bảo tồn di tích phố cổ Hội An để tìm hiểu.
Được biết, sau khi ngôi nhà cổ 48 Bạch Đằng bị đổ sập năm 2004, việc đầu tư, tu bổ khẩn cấp những ngôi nhà cổ có nguy cơ sập mới trở thành vấn đề "nghị sự" đối với các cơ quan chức năng. Từ năm 1999-2006 đã có hơn 66 tỷ đồng được đầu tư tu bổ nhà cổ Hội An, song với nguồn vốn đó cũng chỉ có 82 công trình di tích, nhà cổ được sửa chữa, tu bổ. Còn lại hàng trăm nhà cổ Hội An vẫn đang sống trong tình trạng "thoi thóp" mạnh nhà nào nhà ấy chống đỡ.
Theo ông Nguyễn Chí Trung - Giám đốc Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích Hội An: Hiện nay, để tu bổ những ngôi nhà cổ cần sửa chữa khẩn cấp, bản thân công trình có giá trị, quy mô lớn nên kinh phí đầu tư cao, hơn nữa người dân... không đủ lực, bên cạnh đó nhiều nhà cổ ở Hội An đang trong sở hữu của tập thể (nhà thờ của họ, tộc - gồm nhiều người trong gia tộc cùng sở hữu) nên không tránh khỏi vấn đề "cha chung không ai khóc".
Chúng tôi được biết, ngoài những lý do trên thì việc bản thân nhiều nhà cổ trong hẻm không thể buôn bán, hay mở dịch vụ tham quan nên chính quyền và người dân cũng hờ ơ với việc tu bổ.
Cách đây 2 tháng, khi vào chỉ đạo phòng chống bão Xangsane ở miền Trung, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng đã chọn Hội An là điểm thị sát đầu tiên về phòng chống bão, điều này chứng tỏ cá nhân Phó Thủ tướng cũng như Chính phủ rất coi trọng việc bảo vệ phố cổ Hội An
