5 sáng chế quân sự hay nhất năm 2010

Tạp chí Mỹ Time trong số ra mới đây đã công bố danh sách 50 sáng chế hay nhất của năm 2010. Trong số này có 5 sáng chế quân sự. 5 sáng chế quân sự được tạp chí Time đánh giá là hay nhất gồm có: công cụ tiêu hủy bom tự chế, "áo giáp cơ bắp" (powered exoskeleton) thế hệ mới, thuốc nổ an toàn, băng bọc thép tường và tên lửa siêu âm.

* Công cụ tiêu hủy bom tự chế hiện đang được sử dụng trong các đơn vị quân đội Mỹ tham chiến tại Afghanistan . Nó có mục đích làm giảm nhẹ sự nguy hiểm đối với lính công binh trong quá trình rà phá bom mìn. Công cụ này do hãng Sandia National Laboratories chế tạo, trông giống như một cái bình đựng nước mà trong đó có gài một ít thuốc nổ. Khi khởi động kíp nổ, công cụ này phun ra một dòng nước mỏng mảnh  nhưng lại dày đặc kích cho bom nổ. Hãng Sandia National Laboratories hiện nay đang thực hiện đơn đặt hàng sản xuất cho quân đội Mỹ 7 nghìn công cụ trên với giá trị lên tới 58 triệu USD.

Đạn M795.
Đạn M795.

* Ban biên tập tạp chí Time cũng rất chú ý tới "áo giáp cơ bắp" thế hệ thứ hai XOS 2, vừa được Hãng Raytheon cho trình làng vào ngày 28/9/2010. Đó là một  bộ áo giáp tự động dành trước hết cho các quân nhân làm trong ngành vận tải. XOS 2 nặng gần 70 kg và cho phép người mặc nó có thể nâng kiện hàng nặng tới 91 kg mà không phải cố gắng chút gì. Hiện nay, Hãng Raytheon đang nghiên cứu chế tạo  "áo giáp cơ bắp" thế hệ thứ ba - XOS 3, nhẹ hơn, đáng tin cậy hơn và năng động hơn.

Thực ra, ý tưởng chế tạo những công cụ giúp gia tăng khả năng cơ bắp của con người lên gấp nhiều lần đã tồn tại từ hàng chục năm nay. Các kỹ sư nhiều nước đã thiết kế nhiều loại "áo giáp cơ bắp" khác nhau mà trong đó cũng có không ít những phương án bị trở thành phế phẩm. Những yêu cầu đầu tiên đối với "áo giáp cơ bắp" trong quân đội Mỹ đã được xây dựng từ năm 1963. Loại áo giáp này cần phải vừa bảo vệ người mang nó, vừa giúp làm tăng khả năng cơ bắp đồng thời làm giảm mệt mỏi.

XOS 1.
XOS 1.

Thoạt tiên, sản phẩm này đã do Công ty General Electric tiến hành nghiên cứu và cho xuất xưởng những "áo giáp cơ bắp" vào cuối những năm 60 của thế kỷ trước. Loại "áo giáp cơ bắp" đó được mang tên Hardiman. Theo tính toán của các kỹ sư, nhờ nó, người lính có thể nhấc bổng một vật nặng tới 110  kg mà chỉ mất sức như khi dịch chuyển vật nặng 4,5 kg.

Hardiman nặng 680 kg, không tiện lợi trong sử dụng và phản ứng rất chậm đối với sự điều khiển của người mặc nó. Ngoài ra, việc sử dụng đồng thời các bộ phận của "áo giáp cơ bắp" này đối với tay và chân vì một lý do nào đó không thể giải thích được luôn dẫn tới tình trạng "bất tuân thượng lệnh" của toàn bộ hệ thống, điều có thể dẫn tới mất an toàn cho người mặc nó.

Công binh làm mìn tự nổ
Công binh làm mìn tự nổ

Chính vì thế nên loại "áo giáp cơ bắp" này đã không được tiến hành thử nghiệm ở người. Về sau, dự án này chỉ được tiếp tục triển khai một phần ở Công ty General Electric, khi họ  tiến hành nghiên cứu chế tạo bàn tay cơ khí.

Mô hình hoàn chỉnh của bàn tay người, hoàn toàn có thể lắp vào "áo giáp cơ bắp", đã được công bố vào đầu những năm 70 của thế kỷ trước. Nhờ có nó mà con người chỉ cần tốn không nhiều sức vẫn có thể nâng được một khối nặng tới 340  kg. Điểm yếu chính của bàn tay cơ khí này là: nó quá nặng, tới gần 750  kg.

Để có được một "áo giáp cơ bắp" hoàn chỉnh cần có hai tay, hai chân và một số phụ kiện khác nữa thì sản phẩm này sẽ trở nên quá nặng, tới hai ba tấn. Vì thế, giới quân sự Mỹ đã không chấp nhận nó. Thế là đề án này đã bị hủy bỏ và trong suốt một phần tư thế kỷ tiếp theo, những đề án khác trong lĩnh vực "áo giáp cơ bắp" đã không hề được triển khai.

Phải tới đầu thế kỷ XXI, ý tưởng chế tạo "áo giáp cơ bắp" mới lại được khơi ngòi lại, khi Cục Các công trình nhiều triển vọng (DARPA) của Bộ Quốc phòng Mỹ công bố chương trình kéo dài 7 năm để nghiên cứu chế tạo "áo giáp cơ bắp". Tổng kinh phí dành cho chương trình này lên tới 75 triệu USD.

Một phần từ số tiền này được trao cho tổ hợp Raytheon và Sarcos. Chẳng bao lâu sau hai công ty này đã giới thiệu với Lầu Năm Góc mô hình sơ khai của bộ máy sử dụng hệ thống liên lạc giữa con người với phần cơ khí điện tử của "áo giáp cơ bắp", đủ khả năng đảm bảo sự đồng điệu trong hành động của người mang áo và tấm áo.

Mô hình sơ khai hoàn chỉnh của "áo giáp cơ bắp" mang tên XOS, đã được hai Hãng Sarcos và Raytheon trưng bày năm 2008. Nó là một cơ cấu kim loại với nhiều đường dẫn truyền chuyển động, các bộ thu biến điều khiển cơ bắp và các van thủy lực.

Cơ cấu này đảm bảo hỗ trợ sức mạnh cho tay và chân người mang nó, cho phép nhấc bổng các khối nặng như không. Trên lưng người mặc "áo giáp cơ bắp" là một computer, thống nhất hành động của máy với hành động của con người. Một cách nhịp nhàng, đồng điệu…

Tuy nhiên, không chỉ "nhân vô thập toàn" mà vật cũng "vô thập toàn". "Áo giáp cơ bắp" thế hệ đầu tiên đó có những điểm yếu chí tử. Nó tiêu tốn quá nhiều năng lượng và lại thiếu sự hoạt động cục bộ. Thêm vào đó, nó làm hạn chế các cử động và chuyển động của người mang nó. Mãi tới khoảng hai năm gần đây, những điểm yếu này mới được loại bỏ ở mô hình XOS 2 mà Raytheon đã trình diễn hồi cuối tháng 9 vừa qua.

XO 2 nhẹ hơn, nhanh nhẹn hơn và bền vững hơn trước tác động của môi trường xung quanh. Hơn thế nữa, năng lượng mà nó tiêu thụ cũng rất hạn chế, chỉ bằng một nửa so với trước. Tuy nhiên, các kỹ sư vẫn chưa giúp cho nó thoát khỏi dây cáp nối với nguồn điện nuôi nó hoạt động.

* Sáng chế quân sự thứ ba được đánh giá là hay nhất năm 2010 là băng bọc thép tường X-Flex. Nó có thể làm gia tăng độ bền vững chống đạn của các bức tường, trần nhà, sàn nhà trong các công trình quân sự.

Những băng dán đặc biệt, được chế tạo từ những sợi polimer, có thể giúp các công trình bê tông trở nên bền vững hơn trước tác động của động đất, nổ bom mìn và đạn bắn vào. Cơ sở sản xuất ra chúng vẫn giữ bí mật về cách dán những tấm băng như thế. Mới đây, Lầu Năm Góc đã quyết định sử dụng X-Flex để củng cố các căn cứ quân sự của Mỹ ở nước ngoài.

* Tên lửa siêu âm Boeing X-51A Waverider đã thực hiện chuyến bay đầu tiên của mình vào cuối tháng 5/2010. Tên lửa đã ở trong không trung gần 200 giây và đã đạt được tới tốc độ 5,8 nghìn km giờ, tức là cao gấp năm lần số Mach (đây là một đại lượng vật lý, biểu hiện tỉ số giữa vận tốc chuyển động của vật thể trong một môi trường nhất định, hoặc vận tốc tương đối của dòng vật chất và vận tốc âm thanh trong môi trường đó.

5 sáng chế quân sự hay nhất năm 2010 ảnh 4
Tên lửa siêu âm.

Cách gọi của đại lượng này xuất phát từ tên nhà vật lí nổi tiếng Ernst Mach, sống trong thế kỷ XIX). Trong thời gian diễn ra chuyến bay của tên lửa siêu âm, các kỹ sư đã ghi nhận được một hiện tượng bất bình thường trong hoạt động của nó - mặc dầu động cơ của tên lửa vẫn tiếp tục hoạt động như bình thường nhưng một thời gian sau khi chuyến bay bắt đầu, các dữ liệu chụp truyền hình lại chỉ được truyền về trung tâm chỉ huy một cách đứt đoạn. Khi liên lạc với tên lửa bị gián đoạn quá giây, các nhà điều khiển đã truyền cho X-51A tín hiệu tự hủy.

* Vào giữa tháng 8/2010, quân đội Mỹ đã chấp nhận loại thuốc nổ mới IMX-101 mà trong tương lai hoàn toàn có thể thay thế được loại thuốc nổ trinitrotoluen (TNT) vẫn đang được sử dụng rộng rãi trong các viên đạn. Trong giai đoạn đầu, chất nổ mới này sẽ được nhồi vào các viên đạn M.795. IMX-101 với những tính năng tương tự như TNT nhưng lại ít nhạy cảm hơn đối với tác động từ bên ngoài: nếu đánh rơi xuống đất loại đạn này hoặc bắn vào nó thì nó  vẫn không nổ.

Tạp chí Time mỗi năm một lần công bố danh sách các sáng chế hay nhất trong năm. Năm 2010, ngoài các sáng chế quân sự, trong danh sách này còn có máy tính bảng Apple iPad, máy ảnh số Sony Alpha A-55, "ôtô không người lái" Google,  ba lô phản lực của Martin, lazer chống muỗi, tàu lặn không người lái STS-111 và kính 3D cải tiến…

Đinh Thế Cương

Các tin khác

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.