Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ Ðề án kiểm kê và đánh giá lại tài sản và vốn của doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước và sẽ bắt đầu thực hiện vào năm 2011 nhằm đánh giá đúng thực trạng, số lượng, cơ cấu, giá trị tài sản do doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ đang quản lý, sử dụng; từng bước xử lý những tồn tại về tài sản, góp phần làm lành mạnh hoá tài chính doanh nghiệp,
Theo báo cáo của 83 Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước, tính đến 31/12/2009, tổng tài sản tại các doanh nghiệp nhà nước là 1.533.602 tỷ đồng. Tài sản này được hình thành từ nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn vốn vay và các khoản nợ khác; trong đó, vốn chủ sở hữu là 562.046 tỷ đồng.
Trước đây, vào những năm đầu của kế hoạch 5 năm, Chính phủ thường tổ chức thực hiện việc kiểm kê đánh giá lại tài sản của doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước; tuy nhiên, từ sau đợt kiểm kê vào thời điểm 1/1/2000 tới nay, chưa thực hiện kiểm kê, đánh giá lại tài sản của doanh nghiệp nhà nước.
Những năm qua, tình hình kinh tế, giá cả, thị trường đã có nhiều biến động nhưng các doanh nghiệp vẫn đang hạch toán, quản lý vốn và tài sản theo giá tại thời điểm mua sắm, đầu tư; vì vậy, giá trị một số tài sản của doanh nghiệp trên sổ kế toán chưa phản ánh đúng nguồn lực doanh nghiệp được giao quản lý và sử dụng theo giá thị trường (đặc biệt là giá trị các khoản đầu tư chứng khoán trong điều kiện thị trường chứng khoán có nhiều biến động). Nhà nước với vai trò chủ sở hữu có thể điều hoà từ nơi thừa vốn sang nơi thiếu vốn; tuy nhiên, do chưa có đánh giá chính xác về tình trạng thừa thiếu vốn tại các doanh nghiệp nên cũng chưa thực hiện điều chỉnh được.
Bộ Tài chính cho rằng việc kiểm kê, đánh giá lại tài sản và vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp là cần thiết, đem lại nhiều lợi ích cho bản thân doanh nghiệp cũng như cho công tác điều hành và quản lý kinh tế vĩ mô; những hệ quả phát sinh trong quá trình đánh giá lại tài sản, vốn nhà nước là một thực tế khách quan cần phải được nhìn nhận để xử lý, không coi đó là trở ngại khi đánh giá lại tài sản, vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Trong điều kiện nền kinh tế đang có nhiều diễn biến phức tạp, nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khãn trong hoạt động sản xuất kinh doanh thì việc kiểm kê, đánh giá lại tài sản và vốn có bước đi thích hợp, không gây ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và việc triển khai thực hiện các nhóm giải pháp của Chính phủ.
Tài sản được kiểm kê, đánh giá bao gồm: tài sản ngắn hạn (tiền, các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn, khoản phải thu ngắn hạn, hàng tồn kho…); tài sản dài hạn (tài sản cố định, bất động sản đầu tư, giá trị quyền sử dụng đất, lợi thế thương mại, giá trị thương hiệu…); vốn hoạt động của doanh nghiệp (gồm nợ ngắn hạn, nợ dài hạn, vốn chủ sở hữu)
