Vừa được ăn vừa được nói...

Dư luận từ lâu buộc tội David Bell luôn chống lại những quy định tự do ngôn luận và báo chí. Bởi cơ quan MST mà Bell lập nên với tuyên bố: sẽ giữ vững niềm tin vào những quy tắc tôn trọng tự do truyền thông, song lại ngang nhiên tiếp tay cho một số chiến dịch hủy diệt bất cứ tờ báo nào Bell thấy "chướng tai gai mắt". Thêm nữa, những bằng chứng đang lộ ra việc Bell cùng các mối quan hệ rất thân thiết với các nhóm nghị sĩ vận động hành lang căm ghét giới truyền thông và săn tin, cho xây dựng nhiều quỹ đào tạo lãnh đạo trẻ nhưng thực chất là quyên góp tiền thuế từ người dân để phục vụ mục đích của riêng mình.

Báo chí điều tra… kiểu lá cải

Đầu tuần qua, cái tên David Bell bất ngờ bị tờ Dailymail công khai có liên quan tới vụ hạ thấp danh dự nghị sĩ McAlpine khi một số nguồn tin cho rằng ông Bell trực tiếp đứng sau những cuộc điều tra dối trá dẫn tới bê bối thứ hai của bản tin Newsnight. Theo đó, Đài BBC đã phải bồi thường cho cựu chính trị gia Lord McAlpine tổng cộng 185.000 bảng Anh vì đưa tin nhầm rằng ông này dính líu đến vụ bê bối lạm dụng tình dục trẻ em ở miền Bắc xứ Wales .

Nhiều đơn vị liên kết đã tố cáo với cơ quan điều tra về niềm tin của họ vào David Bell, cũng như quyền lực thực sự của Ban điều tra Leveson. Bê bối nhầm lẫn của một phóng sự xuất hiện do cách làm việc cẩu thả và nghiệp dư từ Bell cùng BIJ, tuy nhiên người đàn ông này vốn rất kỹ tính trong thẩm tra án nên sẽ chẳng có chuyện ông ta mắc phải sai sót lớn đến vậy. Phải chăng có mâu thuẫn nào âm ỉ cháy với đồng nghiệp đảng Bảo thủ và việc muốn tiêu diệt "báo lá cải" Newsnight khiến Bell quyết định "bắn một mũi tên trúng hai đích"?

Năm 2006, khi Bell còn đang giữ chức Chủ tịch Thời báo Tài chính đã mạnh dạn thành lập cơ quan MST, chuyên cung cấp bằng chứng "chính xác" cho Ban điều tra, kêu gào tiêu chuẩn: Báo chí chất lượng tuyệt hảo, thông tin rõ ràng với truyền thông gắn liền trách nhiệm. Ông đi đầu trong việc dọn dẹp những thủ đoạn tinh vi của giới ký giả, chống lại việc nghe lén và giúp Ban điều tra tóm gọn những chính khách hay công ty truyền thông "lỡ" cung cấp tin cho các báo lá cải. Bell thành công trong việc điều tra nguyên nhân thất bại của luật bảo vệ dữ liệu, mà theo ông là bước tiến lớn nhất khẳng định thời kỳ suy tàn của báo lá cải. Ấy vậy mà chính quỹ từ thiện “Vì những mục tiêu chung” (CP) lại vi phạm trắng trợn luật này khi cho phép truy cập dữ liệu không kiểm soát, phát tán các thông tin bất lợi và khiến khẩu hiệu một thời của Bell chính thức phá sản.

Trong bối cảnh truyền thông hỗn loạn, tờ Dailymail cáo buộc David Bell cổ xúy văn hóa "bịt miệng" giới ký giả bằng một nhóm nghị sĩ giả chuyên vận động hành lang chống lại các đạo luật cơ bản về tự do ngôn luận. Nhóm hậu thuẫn này cùng với MST tiến hành chiến dịch dọn đường "Hacked off", lên án các báo lá cải đang làm suy giảm chất lượng báo chí chính thống của thời đại. Bell cũng cho xây dựng một nhóm các nhà hoạt động vì sự tiến bộ của báo chí, nhưng công khai rằng đây là chiến lược mở rộng quyền lực và nâng cao tính chuyên nghiệp cho Ban điều tra Leveson. Thậm chí, MST từng trao một giải thưởng báo chí danh giá cho một nhà văn, nhưng ngay sau đó dư luận phát hiện bài báo Bell ca ngợi hết lời lại là "đồ giả".

Một ký giả giấu tên cho biết: "Những người như Bell luôn nung nấu ý định xây dựng các tổ chức để được tự do bày tỏ quan điểm và thâu tóm quyền lực. Những ai hiểu rõ các đạo luật báo chí sẽ thấy sự vô lý rất ngược đời trong từng hành động của ông ta và phải tự hỏi liệu Leveson có đang bị hủy hoại âm thầm hay không?".

David Bell được mô tả giống như một tín đồ cuồng nhiệt của "Hội tam điểm", dẫn dắt các tổ chức truyền thông theo hướng cực đoan và sẵn sàng cài người do thám để ngầm phá hoại các cơ quan báo chí Anh. BIJ thấm nhuần tư tưởng của Bell và hoạt động trên danh nghĩa một cơ quan uy tín bậc nhất ở Anh. Thế nhưng thực chất trụ sở BIJ không hơn kém một căn hộ xuống cấp trầm trọng, vỏn vẹn 3 phòng ở London . Bell từng được tán dương khi trở thành cố vấn của BIJ, đem lại luồng sinh khí mới cho phương thức điều tra bằng báo chí trong khi dư luận đang mất dần niềm tin vì sự hoành hành của báo lá cải. Nhận thấy thời cơ quá tuyệt vời, Bell nhanh chóng trở thành nhân vật quyền lực ở Leveson, thông qua mạng lưới của mình thu nhận bằng chứng xét xử nhiều án quan trọng.

Song, Bell đã trở thành tâm điểm về sự xuống cấp đạo đức khi bê bối liên tiếp ở Đài BBC bị phanh phui. Dư luận ví người đàn ông này đang diễn những trò lố bịch khi cố gắng hạ bệ những nhân vật quyền lực vì mục tiêu "giúp BBC giảm bớt danh tiếng và trở về đúng quỹ đạo sau nhiều sự cố lá cải". Thực chất, Bell và BIJ gián tiếp gây ra lỗi nghiêm trọng khiến quan hệ giữa BBC và đảng Bảo thủ có nguy cơ rạn nứt. Lãnh đạo đảng Bảo thủ đã tuyên bố sẽ không tiếp tục chi tiền cho Ban ngôn ngữ của BBC nữa và cắt bỏ hoàn toàn một số quỹ hỗ trợ hoạt động song phương, khiến hãng truyền thông này đứng trước nguy cơ phải cắt giảm nhiều chương trình ăn khách do không còn đủ sức cạnh tranh.

Tờ Dailymail cũng tiết lộ, Bell rất hả hê khi biết tin những người đứng đầu BBC lần lượt từ chức trước sức ép bê bối quá lớn. Người ta cho rằng vì thiếu tiền nên việc điều tra bị ngưng trệ, kết quả được "sáng tạo cho phù hợp" nhằm hạ thấp danh dự chính khách mà Bell ganh ghét.

Quỹ từ thiện "mượn" tiền thuế của dân

Có lẽ BIJ là một cơ quan phi lợi nhuận cho nên Bell quyết định thành lập quỹ từ thiện CP chuyên cung cấp các khóa học lãnh đạo và làm việc nhóm. Quỹ này nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ rất nhiều quan chức cấp cao, tuy nhiên dư luận lo ngại ông Bell đang tư lợi bởi lẽ quỹ CP lấy nguồn thu từ chính tiền thuế của người dân. CP bỏ túi trên 5.000 bảng sau mỗi khóa học kéo dài một tuần và đưa ra con số "trên trời" 35.000 học viên tốt nghiệp ở Anh và trên thế giới mỗi năm.

Còn nhớ, CP vô tình tiết lộ tên và hoạt động của nhiều tổ chức chính phủ, tiết lộ danh tính các cá nhân liên quan khiến đời tư của họ đứng trước nguy cơ bị phơi bày và tấn công bởi các báo lá cải "chuyên dùng thủ đoạn để tạo scandal". Một số bộ ngành hào phóng trả Bell vài triệu bảng để huấn luyện nhân viên vì tin những khóa học chất lượng do CP cung cấp. Riêng BBC chi tới 126.000 bảng trong 5 năm cho khóa học kỹ thuật bảo mật và truyền tải thông tin chính xác với lời hứa "sẽ áp dụng đúng tiêu chuẩn vàng của chuyên gia David Bell".

Bell tự tin khẳng định CP truyền cảm hứng cho giới truyền thông, đem lại tri thức và mở rộng kết nối những người làm báo hướng tới một xã hội năng động không còn hiện tượng lá cải. Chuyên gia phân tích cho rằng Bell lại đang lừa bịp khi ông ta muốn tận dụng cơ hội để thống trị báo chí toàn cầu.

Báo chí là công cụ điều tra rất đắt đỏ, nhưng Bell đủ thông minh để có kinh phí. Ông ta "mượn" tiền dân để bồi dưỡng cấp dưới thông qua CP, thực hiện chiến dịch quy mô lớn vạch trần những bí mật đen tối nhất của giới cầm quyền để được chính dân ngợi khen. Tờ Dailymail coi Bell như tội đồ của truyền thông vì hiểu rõ người đàn ông này vốn xuất thân từ Ban điều tra và chỉ dám phát triển hình thức báo chí điều tra sau khi lập các quỹ với số tiền lên tới hàng triệu USD.

Bê bối BBC trở thành cơ hội vàng để bóc trần mọi thủ đoạn của Bell nhằm gây dựng ảnh hưởng trong giới truyền thông. Nhiều tờ báo hàng đầu ở Anh không dám làm theo mô hình của Bell . Báo chí điều tra cần sức bền và độ nhạy tinh tế của ký giả, lắm thách thức và cám dỗ dẫn đến sai lầm. Tờ Dailymail muốn đóng cửa BIJ bằng cách chỉ trích Bell làm khổ người trả thuế, vắt kiệt sức lao động của cánh săn tin và tận dụng triệt để ký giả trẻ không có kinh nghiệm để đăng "tin vịt" câu khách.

BIJ tự phóng đại chức năng của tổ chức như David Bell từng nói: "Chúng tôi tạo ra chuẩn mực vàng cho báo chí hiện đại", nhưng sự điên rồ mà người đàn ông này tạo ra lại là nhận tiền "cứu trợ" từ các tổ chức của bạn bè hoặc là kêu gọi Mạnh thường quân.

CP vẫn còn rất nhiều bí mật khi mối quan hệ với một số thành viên của Ban điều tra Leveson chưa hề sáng tỏ. Mắt xích quan trọng nhất là David Bell, tuy nhiên chuyện gì diễn ra trong "tam giác chia lời" này không một ai biết. Bell liên kết với một số nhân vật ở Leveson, cùng nhau chia sẻ lợi nhuận và công việc, nhưng luôn gặp phải những tranh chấp lợi ích cá nhân không thể hòa giải. Trong khi đó, các nghị sĩ luôn quan ngại về khả năng và tư duy của Bell ở trong Ban điều tra Leveson, cho rằng ông không đáng tin và không rõ ràng khi đưa ra các phán xét hay phân tích.

Thêm nữa, David Bell cũng có quan hệ thiếu minh bạch với nhiều chính khách quyền lực, những tổ chức PR gây tranh cãi, đem CP vào những quyết định quan trọng của chính quyền. Thế nên, nhân vật này đang tạo ra một mạng lưới vô hình nhưng vững chắc và rắc rối cho những con mắt điều tra muốn soi xét tới tận cùng sự việc.

Ngoài quỹ CP, tờ Dailymail tiết lộ Bell nhận được hỗ trợ rất lớn từ Esmee Fairbairn (EF) - một trong những tổ chức từ thiện lớn nhất nước Anh. "Đứa con cưng" MST nhận được gần 500,000 bảng thì có tới một nửa là phần thưởng dành cho Bell vì những cống hiến chỉ có người trong cuộc mới hiểu. Trước đây, bí mật về tài chính của MST vẫn còn bỏ ngỏ cho tới trước khi báo cáo tổng kết EF 2009 bất ngờ được công khai. Tổ chức này tài trợ 150.000 bảng cho chiến dịch giáo dục và đào tạo của MST trong vòng 3 năm nhằm nâng cao nhận thức về quy chuẩn báo chí mới do Bell tự xây dựng. Trả lời báo chí, David Bell hoàn toàn im lặng trước sự hào phóng quá tay của một đối tác từ thiện.

Vấn đề nằm ở chỗ ông Bell vốn kết bằng hữu với EF khi được vinh dự làm đại diện và cố vấn pháp luật cho tổ chức này vào năm 2011. Mọi đồn đoán bùng nổ theo chiều hướng: người nhà dắt nhau vào công ty gia đình rồi tự quyên tiền để làm kinh tế và cứ thế hưởng lợi ích. Tuyên bố duy nhất "ấp úng" giải thích về việc Bell đột nhiên về đầu quân tại EF vỏn vẹn vài chữ: "Chúng tôi tuyển dụng Bell sau một hồi gay cấn và cạnh tranh với các ứng viên tiềm năng khác".

Thừa tiền và cùng với chút danh tiếng ở Thời báo Tài chính, Bell được cất nhắc vào vị trí Giám đốc Quỹ từ thiện Pearson thuộc Tập đoàn xuất bản Pearson. Nhờ leo tới chức chủ tịch thời báo mà Bell không ngần ngại thâu tóm quỹ này cho tới năm 2009. Giờ đây, ngoài EF, MST được đầu tư không ngừng mỗi năm 150.000 bảng không hoàn lại từ Pearson. Rõ ràng, David Bell đang ung dung độc chiếm "kho tiền" lớn nhất nước Anh để nuôi dưỡng MST và tiếp tục theo đuổi mộng bá chủ truyền thông