Danh mục gồm 470 tiêu chuẩn, bao phủ nhiều lĩnh vực từ cơ sở hạt nhân, nhà máy điện hạt nhân, lò phản ứng nghiên cứu, công nghệ nhiên liệu, hệ thống đo lường - điều khiển, bảo vệ bức xạ, quản lý chất thải phóng xạ đến an ninh hạt nhân và ứng phó sự cố.
Đáng chú ý, nhóm tiêu chuẩn liên quan đến nhà máy điện hạt nhân bao gồm các yêu cầu về phân tích, đánh giá an toàn, thiết kế, vận hành thử, phân loại hệ thống và thiết bị, quản lý sự cố, quản lý lão hóa, bảo trì, kiểm tra trong vận hành, tổ chức vận hành, đào tạo và đánh giá năng lực nhân sự. Các yêu cầu đối với hệ thống đo lường, điều khiển và điện cũng được cập nhật, trong đó có an ninh mạng, quản lý rủi ro an ninh mạng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các yêu cầu liên quan đến yếu tố con người, giao diện người - máy.
Danh mục đồng thời có các tiêu chuẩn về thiết kế nhà máy điện hạt nhân chống chịu sự kiện địa chấn, bao gồm kết cấu, thiết bị đo địa chấn và các biện pháp sau động đất. Một số tiêu chuẩn liên quan đến lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) cũng được đưa vào danh mục.
Phạm vi của 470 tiêu chuẩn không chỉ dừng ở thiết kế, vận hành nhà máy mà còn bao phủ các yêu cầu về bảo vệ bức xạ, quan trắc môi trường, đánh giá liều đối với người lao động, quản lý chất thải phóng xạ và ứng phó sự cố. Trong đó, nhóm tiêu chuẩn về an ninh hạt nhân và ứng phó sự cố gồm các hướng dẫn của IAEA về chuẩn bị, ứng phó và chấm dứt tình trạng sự cố hạt nhân hoặc phóng xạ; đánh giá mối đe dọa an ninh hạt nhân; xây dựng hạ tầng an ninh hạt nhân cho chương trình điện hạt nhân; bảo vệ thực thể đối với vật liệu và cơ sở hạt nhân.
Theo Quyết định, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan định kỳ rà soát, điều chỉnh, cập nhật danh mục phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho chương trình điện hạt nhân, với yêu cầu đồng thời hoàn thiện hạ tầng pháp quy, tăng cường năng lực cơ quan quản lý và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao.
Tại Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII diễn ra cuối tháng 7, các đại biểu tập trung trao đổi về hoàn thiện hệ thống pháp quy, nâng cao năng lực cơ quan quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho chương trình điện hạt nhân. Việc hoàn thiện pháp quy phải gắn với yêu cầu xây dựng cơ quan quản lý đủ năng lực thực hiện thẩm định, cấp phép, thanh tra và giám sát an toàn trong toàn bộ vòng đời dự án. Đây là yêu cầu quan trọng khi Việt Nam hướng tới triển khai các dự án điện hạt nhân theo các chuẩn mực an toàn quốc tế.
Ngoài điện hạt nhân, kế hoạch cũng đặt mục tiêu xây dựng quy chuẩn cho các ứng dụng năng lượng nguyên tử. Từ nay đến 2028, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ ban hành 3 quy chuẩn dựa trên sửa đổi các quy chuẩn hiện hành về an toàn bức xạ, máy gia tốc tuyến tính dùng trong xạ trị, thiết bị X-quang chẩn đoán dùng trong y tế.
3 quy chuẩn dự kiến ban hành mới, giai đoạn 2028-2030, bao gồm quan trắc môi trường và giới hạn xả thải phóng xạ, đánh giá tác động phóng xạ của các cơ sở và công việc bức xạ, bảo đảm an toàn trong chiếu xạ hiện hữu.
Việc hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam khởi động lại chương trình điện hạt nhân với hai nhà máy Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, dự kiến đi vào hoạt động 2030-2035 với tổng công suất 4.000-6.400 MW.
