Đánh trúng tâm lý lo lắng mùa thi

Ngay sau khi kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT kết thúc, hàng triệu học sinh và phụ huynh bước vào giai đoạn chờ công bố điểm thi, đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển với nhiều tâm trạng lo lắng, hồi hộp.

Đây cũng là thời điểm các đối tượng lừa đảo gia tăng hoạt động trên không gian mạng. Cụ thể, chúng lợi dụng tâm lý muốn biết điểm sớm, mong con trúng tuyển vào các trường công lập và trường đại học uy tín hoặc tìm kiếm thêm lợi thế trong quá trình xét tuyển của nhiều phụ huynh để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.

Những ngày gần đây, trên nhiều nền tảng mạng xã hội như Facebook, Telegram hay TikTok xuất hiện không ít tài khoản, hội nhóm đăng tải thông tin liên quan đến điểm thi và tuyển sinh. Nhiều nội dung được quảng bá dưới dạng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ xét tuyển hoặc tư vấn nguyện vọng, nhưng thực chất lại là "mồi nhử" nhằm tiếp cận phụ huynh, học sinh đang nóng lòng chờ kết quả.

Qua khảo sát của phóng viên trên Facebook và Telegram, nhiều tài khoản trong các hội nhóm ôn thi, tuyển sinh đại học quảng bá khả năng hỗ trợ xét tuyển, tư vấn nguyện vọng hoặc tiếp cận thông tin liên quan đến kỳ thi. Để tạo lòng tin, các đối tượng đăng tải hình ảnh bảng điểm, dữ liệu được cho là từ hệ thống quản lý thi cùng các đoạn hội thoại với phụ huynh từng sử dụng dịch vụ.

Để mục sở thị cách thức hoạt động, phóng viên thử đăng tải một bài viết trong nhóm tuyển sinh với nội dung đang lo lắng về kết quả thi của con và muốn tìm hiểu các kênh thông tin liên quan đến kỳ xét tuyển đại học. Chỉ ít phút sau, nhiều tài khoản lạ đã chủ động liên hệ. Một số người tự nhận có người quen trong ngành giáo dục, số khác khẳng định có thể tiếp cận dữ liệu điểm thi trước thời điểm công bố chính thức.

Quá trình trao đổi, các tài khoản này liên tục viện dẫn những hình ảnh được cho là dữ liệu trong hệ thống quản lý thi hoặc kể về các trường hợp phụ huynh từng sử dụng dịch vụ và đạt kết quả như mong muốn. Tuy nhiên, khi được yêu cầu làm rõ nguồn gốc thông tin hoặc chứng minh khả năng tiếp cận dữ liệu thi cử, các đối tượng đều né tránh trả lời trực tiếp hoặc nhanh chóng chuyển sang nội dung khác.

Đáng chú ý, chỉ sau vài lời hỏi han qua điện thoại, một số tài khoản bắt đầu yêu cầu cung cấp số báo danh, căn cước công dân, số điện thoại hoặc chuyển sang trao đổi qua Zalo, Telegram. Thậm chí, có người còn báo mức phí từ vài trăm nghìn đồng đến vài triệu đồng để tham gia nhóm "xem điểm sớm", đồng thời cam kết hoàn tiền nếu thông tin không chính xác.

Theo tìm hiểu, thủ đoạn phổ biến là yêu cầu phụ huynh hoặc học sinh cung cấp căn cước, số báo danh, tài khoản đăng ký xét tuyển, thông tin ngân hàng hoặc mã OTP với lý do "xác minh hồ sơ", "truy cập hệ thống", "kiểm tra dữ liệu điểm thi". Một số trường hợp còn bị yêu cầu chuyển khoản số tiền lên đến vài triệu đồng dưới danh nghĩa "phí xử lý", "chi phí quan hệ" hoặc "phí đảm bảo".

Trao đổi với phóng viên, chị Nguyễn Thị Hà (Nghĩa Tân, Hà Nội), có con vừa hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, cho biết từng nhận được lời mời tham gia một nhóm kín trên mạng xã hội với cam kết có thể biết điểm thi sớm.

"Ban đầu tôi cũng thấy hoang mang vì con học lực chỉ ở mức khá, trong khi nguyện vọng lại đăng ký vào một trường có điểm chuẩn tương đối cao. Đúng lúc đang sốt ruột chờ kết quả thì có người nhắn tin giới thiệu có thể xem điểm trước vài ngày. Họ nói chuyện rất tự tin, còn đưa ra nhiều ví dụ về những trường hợp từng được hỗ trợ thành công nên tôi cũng có chút dao động", chị Hà kể.

Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu thêm từ các kênh chính thống, chị Hà nhận ra có dấu hiệu lừa đảo. Nếu không đủ tỉnh táo, rất nhiều phụ huynh có thể bị thuyết phục vì ai cũng muốn biết kết quả của con càng sớm càng tốt.

Trong khi đó, em Trần Minh Kiên, học sinh lớp 12 tại Hà Nội, cho biết nhiều bạn trong lớp từng nhận được tin nhắn quảng cáo hoặc được mời tham gia các nhóm kín trên Telegram, Facebook.

Minh kể: "Có người tự nhận quen biết trong ngành giáo dục và nói có thể biết điểm trước vài ngày. Nhiều bạn biết là không đáng tin nhưng vẫn tò mò vì đây là kỳ thi rất quan trọng. Sau khi thi xong, điều mà học sinh nào cũng nghĩ tới là mình được bao nhiêu điểm, có đủ đỗ vào trường mong muốn hay không".

Theo nam sinh này, chính tâm lý hồi hộp chờ điểm cùng sự tò mò khiến nhiều học sinh dễ bị dẫn dụ. Chỉ cần thấy người khác khoe đã biết điểm trước hoặc được tư vấn bí mật gì đó là sẽ có người muốn thử. Nếu không cảnh giác, học sinh có thể vô tình cung cấp thông tin cá nhân hoặc bị lừa chuyển tiền".

Phụ huynh, học sinh cần tỉnh táo trước những lời hứa "có cánh"

Từ những lời hứa hẹn giúp tăng cơ hội trúng tuyển đến các cam kết cung cấp thông tin "nội bộ" liên quan đến kỳ thi và xét tuyển, các đối tượng lừa đảo đều nhắm vào tâm lý lo lắng của phụ huynh và học sinh trong giai đoạn chờ kết quả. Khi nhu cầu tìm kiếm thông tin tăng cao, chỉ một bài đăng thể hiện sự sốt ruột trên mạng xã hội cũng có thể trở thành "mồi câu" để các tài khoản lạ chủ động tiếp cận.

Thực tế, Cơ quan công an đã liên tiếp phát đi cảnh báo về các chiêu trò lừa đảo mùa thi. Theo Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Tây Ninh, các đối tượng thường tự xưng là cán bộ ngành giáo dục, người có quan hệ trong hội đồng chấm thi, thậm chí là hacker có khả năng truy cập hệ thống dữ liệu để "xem điểm trước", "nâng điểm", "can thiệp kết quả thi".

Để tạo lòng tin, chúng sử dụng hình ảnh bảng điểm, văn bản, dữ liệu được cho là thông tin nội bộ hoặc các đoạn hội thoại dàn dựng nhằm chứng minh từng "giúp nhiều thí sinh thành công".

Khi nạn nhân bắt đầu tin tưởng, các đối tượng sẽ yêu cầu cung cấp số báo danh, căn cước, tài khoản xét tuyển, mã OTP hoặc chuyển tiền dưới danh nghĩa "phí xử lý hồ sơ", "phí hỗ trợ", "phí truy cập dữ liệu". Không ít trường hợp bị mất từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng chỉ vì tin vào lời hứa được biết điểm sớm hoặc có cơ hội điều chỉnh kết quả.

Công an xã Đức Hợp (Hưng Yên) cảnh báo thủ đoạn "chạy điểm", "chạy trường", "bao đỗ đại học" xuất hiện gần như hằng năm vào mùa tuyển sinh. Các đối tượng thường tự xưng là cán bộ ngành giáo dục, giảng viên đại học hoặc người có quan hệ với hội đồng chấm thi để tiếp cận phụ huynh, sau đó yêu cầu chuyển các khoản tiền gọi là "phí giữ chỗ", "phí lo thủ tục".

Theo Cơ quan công an, quy trình chấm thi và xét tuyển hiện được quản lý chặt chẽ trên hệ thống dữ liệu thống nhất, không thể có sự can thiệp từ bên ngoài. Vì vậy, mọi lời hứa hẹn "nâng điểm", "sửa điểm", "chạy trường" hay "đảm bảo đỗ đại học" đều không có cơ sở và mang dấu hiệu lừa đảo.

Không chỉ dừng lại ở các tài khoản mạng xã hội, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cũng ghi nhận sự xuất hiện của nhiều website, mã QR và đường link giả mạo cổng tra cứu điểm thi của các sở giáo dục.

Các đối tượng thường đăng tải những thông tin như "đã có điểm thi", "quét mã để xem ngay", "link tra cứu không nghẽn mạng" rồi phát tán rộng rãi trong các hội nhóm phụ huynh và học sinh.

Khi truy cập các đường link này, người dùng sẽ được yêu cầu nhập họ tên, số báo danh, căn cước, số điện thoại hoặc thông tin tài khoản ngân hàng. Những dữ liệu này sau đó có thể bị sử dụng để chiếm đoạt tài khoản, thực hiện các hành vi lừa đảo tiếp theo hoặc mua bán trái phép trên không gian mạng. Thậm chí, một số đối tượng còn mạo danh giáo viên, cán bộ nhà trường để yêu cầu xác thực hồ sơ, bổ sung thông tin hoặc đóng các khoản phí không có thật.

Các cơ quan chức năng khuyến cáo phụ huynh và học sinh chỉ tra cứu điểm thi, thông tin tuyển sinh trên các cổng thông tin chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các sở giáo dục hoặc trường đại học. Tuyệt đối không cung cấp căn cước, tài khoản đăng nhập, mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng và không chuyển tiền cho bất kỳ cá nhân nào quảng cáo có khả năng "xem điểm trước", "nâng điểm", "chạy trường" hay "đảm bảo trúng tuyển".

Trong mùa chờ điểm thi, thứ mà các đối tượng lừa đảo săn tìm nhiều nhất không phải là điểm số của thí sinh, mà chính là sự nóng lòng và tâm lý lo lắng của phụ huynh, học sinh. Vì vậy, sự tỉnh táo và việc kiểm chứng thông tin từ các nguồn chính thống vẫn là "lá chắn" hiệu quả nhất để tránh rơi vào bẫy lừa đảo.