Vì sao chỉ có Pháp gửi quân sang Cộng hòa Trung Phi?

Nhiều tháng qua tình hình tại Cộng hòa Trung Phi ngày càng tồi tệ hơn. Từ khi giành độc lập năm 1960, hầu như mọi sự chuyển tiếp chính trị đều nhuốm màu bạo lực và những kẻ chịu trách nhiệm hiếm khi bị đưa ra xét xử. Tổng thống Bozizé đã không áp dụng thỏa ước hòa bình về sự phân chia quyền lực.

Sau cuộc tấn công kéo dài nhiều tháng, đến cuối tháng 3/2013 Michel Djotodia lật đổ Tổng thống Francois Bozizé và chiếm thủ đô Bangui với sự giúp sức của phe phiến loạn Séléka. Nhưng khi đã lên nắm quyền, Djotodia giải tán Séléka, tuy nhiên phe nhóm này vẫn tiếp tục gieo rắc nỗi kinh hoàng tại vùng nông thôn và cả thủ đô Bangui.

Séléka được hỗ trợ bởi 2 quốc gia Tchad và Sudan lân cận, chủ yếu gồm người Hồi giáo trong một đất nước đa số là người Thiên Chúa giáo. Hàng trăm ngàn người buộc phải rời bỏ nhà cửa để vào trốn tránh trong rừng, và tại đấy bệnh tật đã cướp đi không biết bao nhiêu sinh mạng.

Những hành động tác tệ của Séléka đã gây ra một tinh thần bài ngoại và bài Hồi giáo. Tại miền Bắc, nhiều làng mạc đã lập ra đội dân phòng và tấn công các cộng đồng Hồi giáo du mục. Lòng khinh ghét của người Thiên Chúa giáo đối với người Hồi giáo đã có từ rất lâu trước cuộc xung đột hiện nay vì người Hồi giáo du mục thường chăn gia súc ngoài cánh đồng, phá hại vụ mùa. Sự căng thẳng này cho thấy rằng sự tranh giành lãnh thổ là một tầm mức thêm vào cho tình trạng bạo lực tại Trung Phi.

Thế giới hiểu rằng cần phải mở một chiến dịch gìn giữ hòa bình tích cực hơn. Và do Séléka thường tấn công các tổ chức nhân đạo nên cũng cần phải tăng cường an ninh cho những tổ chức này để không làm chậm công việc cứu trợ. Nếu Lực lượng Gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc (LHQ) được đưa đến, lực lượng đó phải có thẩm quyền can thiệp, thậm chí trấn áp. Và như thường thấy, các quốc gia láng giềng và cả Liên minh châu Phi vẫn không hề lên tiếng. Tất cả đều viện cớ là do thiếu phương tiện.

Quân đội Pháp tại Cộng hòa Trung Phi.
Quân đội Pháp tại Cộng hòa Trung Phi.

Ngày 5/12 vừa qua, Hội đồng Bảo an LHQ đã nhất trí phê chuẩn một sự can thiệp quân sự của Pháp tại Cộng hòa Trung Phi. Cũng trong ngày đó những vụ đụng độ sau một cuộc tấn công của dân quân vào phe phiến loạn Séléka tại Bangui đã làm chết hàng chục người.

Ở phía bên kia của Đại Tây Dương, có vẻ như Nhà Trắng rất ngưỡng mộ về hành động của Pháp. Hôm 6/12, ngày đầu tiên của chiến dịch "Sangaris", Washington đã chúc mừng vị tổng tư lệnh quân đội Pháp, có lẽ Mỹ cũng thấy nhẹ nhõm vì khỏi phải tham gia vào chiến dịch quốc tế này. Tại sao Pháp lại phải gánh chịu những sự hy sinh về người và tiền của do một cuộc khủng hoảng có lẽ là liên quan đến tất cả mọi người, đặc biệt là châu Âu?

Pháp thật ra không bao giờ muốn giành lấy vai trò đơn thương độc mã đó. Giống như tại Mali, Pháp chỉ có thể can thiệp trong khuôn khổ một nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ nếu không muốn bị cáo buộc là tân thực dân tại một đất nước thuộc địa cũ.

Nghị quyết ấn định rõ khả năng cho Pháp sử dụng quân đội, nhưng để hỗ trợ cho các lực lượng địa phương tại Trung Phi. Mọi người đều cho rằng Pháp có nghĩa vụ phải can thiệp. Do hiểu biết về địa hình từ thời quá khứ, những mạng lưới, các điểm tựa ở Djibouti, Libreville hay Bờ biển Ngà, do nghĩa vụ tinh thần, Pháp là quốc gia duy nhất có thể hành động.

"Nếu chẳng ai quan tâm đến châu Phi hạ Sahara, khu vực này sẽ trở thành một lỗ đen để phong trào thánh chiến đến chiếm cứ trước khi bành trướng bạo lực sang Pháp" - Giám đốc Trường quân sự Vincent Desportes nhận định.

Tuy nhiên, nguy cơ đó không chỉ hạn chế ở biên giới nước Pháp. Thế thì vì sao các đồng minh của Pháp không hành động? "Mỹ thì không hội nhập thành công. Cách đây vài năm, Mỹ đã thành lập một bộ chỉ huy African Command nhưng chưa hề hoạt động vì không quốc gia nào chấp nhận cho đặt trụ sở. Còn Anh đã dứt khoát từ bỏ. Các quốc gia khác lại không có nhiều quyền lợi" - Vincent Desportes cho biết.

Tuy Pháp ở tuyến đầu nhưng không hẳn là hoàn toàn đơn độc. Mỹ đã hứa sẽ cung cấp gần 100 triệu USD về trang thiết bị, huấn luyện và hậu cần cho Ban Hỗ trợ Quốc tế tại Trung Phi (Misca). Đức cho biết sẵn sàng trợ giúp máy bay vận tải và tiếp tế. EU dự trù giải ngân 50 triệu euro. Một hội nghị các mạnh thường quân sẽ được tổ chức vào tháng 1/2014 tại Paris

Mai Linh (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.