Từ đạo lý tri ân đến hành trình tìm lại tên các Anh hùng liệt sĩ

Hành trình bền bỉ trả lại tên cho anh

Nghệ An - vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi từng gánh chịu nhiều đau thương, mất mát qua các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc. Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh có tới 116 nghĩa trang liệt sĩ, là nơi yên nghỉ của 21.324 phần mộ.

Đằng sau hàng nghìn nấm mộ chưa thể ghi trọn vẹn họ tên, quê quán là hàng nghìn người mẹ, người vợ, người em ngày đêm khắc khoải mong chờ một tin tức dù là mong manh nhất. Thời gian trôi qua không ngừng nghỉ, những người mẹ, người chị thuộc dòng mẹ - những người mang nguồn gen ty thể quý giá phục vụ công tác đối chiếu - nay đều đã ở tuổi xế chiều, sức khỏe suy giảm theo năm tháng. Công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vì thế trở thành một cuộc chạy đua khẩn trương và khắc nghiệt với thời gian.

Thấu hiểu sâu sắc nỗi đau và tâm nguyện tha thiết của nhân dân, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an và UBND tỉnh, Công an tỉnh Nghệ An đã tích cực triển khai đợt thu nhận mẫu ADN lần thứ hai. Đợt cao điểm này chính thức diễn ra từ ngày 24 đến 30/10/2026, tiếp nối thành công của đợt thứ nhất vừa qua. Trước đó, trong giai đoạn từ ngày 25/6 đến 1/7/2026, Công an tỉnh Nghệ An đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị, địa phương tổ chức lấy mẫu sinh phẩm ADN cho 17.831 thân nhân liệt sĩ, đạt 89,7% kế hoạch đề ra. Đây là nguồn dữ liệu khoa học cực kỳ nền tảng, tạo tiền đề vững chắc cho hành trình tìm kiếm và xác định danh tính hài cốt các Anh hùng liệt sĩ.

Bước sang đợt triển khai thứ hai này, tỉnh Nghệ An dự kiến thu nhận mẫu ADN của hơn 3.500 thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phần mộ. Điểm cốt lõi trong đợt này là ưu tiên tập trung vào các trường hợp có quan hệ huyết thống theo dòng mẹ. Trong di truyền học, ADN ty thể truyền trực tiếp từ mẹ sang con qua các thế hệ mà ít bị biến đổi, do đó đây chính là "chìa khóa vàng" khoa học để đối chiếu với mẫu hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Mỗi mẫu sinh phẩm được thu thập đúng tiêu chuẩn kỹ thuật hôm nay sẽ mở ra cơ hội đưa một người con Anh hùng trở về trọn vẹn với tên tuổi và gia đình.

Để triển khai chiến dịch đạt hiệu quả cao nhất và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho bà con, Công an tỉnh Nghệ An đã xây dựng phương án tổ chức hết sức khoa học và nhân văn. Nhằm phục vụ đợt thu nhận này, Công an tỉnh đã thành lập 4 tổ công tác chuyên trách. Trong đó, một trạm thu nhận cố định được duy trì tại phường Trường Vinh để đón tiếp và phục vụ những thân nhân có sức khỏe tốt, có khả năng di chuyển. Trạm cố định được trang bị đầy đủ thiết bị y tế, phương tiện kỹ thuật và bố trí cán bộ đón tiếp, hướng dẫn tận tình.

Điều đọng lại nhiều cảm xúc nhất trong đợt thu nhận mẫu ADN lần này có lẽ là hình ảnh các tổ công tác lưu động. Thấu hiểu rõ nhiều thân nhân liệt sĩ thuộc dòng mẹ hiện nay đã tuổi cao, sức yếu, đi lại khó khăn hoặc đang mang bệnh tật, Công an tỉnh đã phân công 3 tổ công tác lưu động sẵn sàng cơ động đến tận nhà của khoảng 80 thân nhân để thu thập mẫu sinh phẩm trực tiếp. Bất kể đường sá xa xôi hay thời tiết bất lợi, những chiến sĩ Công an đã không quản ngại gian khổ, mang theo trang thiết bị y tế chuyên dụng đến tận giường bệnh, tận nếp nhà của các cụ ông, cụ bà để làm thủ tục lấy mẫu.

Không chỉ dừng lại ở việc lấy mẫu tại nhà, sự phối hợp nhịp nhàng giữa lực lượng Công an cơ sở và chính quyền địa phương còn tạo nên những câu chuyện ấm áp nghĩa tình. Công an các xã, phường đã chủ động phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức phương án xe ô tô đưa đón 100% thân nhân đã đăng ký đến điểm lấy mẫu tập trung và trở về nhà an toàn.

Thu nhận mẫu ADN, thêm hy vọng cho thân nhân liệt sĩ

Trực tiếp có mặt thăm hỏi và kiểm tra công tác tại trạm thu nhận mẫu ADN phường Trường Vinh, Đại tá Nguyễn Đức Cường, Phó Giám đốc Công an tỉnh Nghệ An, cùng lãnh đạo Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội đã ân cần trò chuyện, động viên và sẻ chia với các gia đình liệt sĩ. Những lời hỏi thăm chân tình cùng sự hiện diện của lãnh đạo Công an tỉnh đã củng cố niềm tin sâu sắc trong lòng nhân dân về một chính sách tri ân lớn lao của Đảng và Nhà nước.

Để đợt thu nhận mẫu ADN đạt được mục tiêu về chất lượng và tiến độ, cả hệ thống chính trị tại Nghệ An đã cùng vào cuộc với quyết tâm cao nhất. Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Công an tỉnh Nghệ An đã chủ động phối hợp chặt chẽ với Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06 - Bộ Công an) để tiếp nhận hướng dẫn nghiệp vụ, bảo đảm quy trình lấy mẫu và bảo quản mẫu đạt chuẩn khắt khe của Bộ Y tế và Bộ Công an.

Tại cấp cơ sở, chính quyền các xã, phường duy trì thông báo lịch thu nhận mẫu ADN hằng ngày trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở liên tục đến hết ngày 30/10/2026. Lịch trình chi tiết và địa điểm lấy mẫu cũng được niêm yết công khai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, đăng tải rộng rãi trên các cổng thông tin điện tử và các trang mạng xã hội chính thức của địa phương. Đặc biệt, chính quyền đã công khai số điện thoại di động của Trưởng Công an cấp xã và Phó Trưởng Công an cấp xã phụ trách để người dân có thể dễ dàng liên hệ trao đổi, thắc mắc hay đề nghị hỗ trợ di chuyển bất cứ lúc nào.

Một cột mốc công nghệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng thúc đẩy công tác này chính là sự kiện chiều ngày 2/10/2026, Công an tỉnh Nghệ An đã chính thức khánh thành hệ thống giám định ADN hiện đại đặt tại Phòng Kỹ thuật hình sự. Việc chủ động trang bị và đưa vào vận hành hệ thống giám định ADN tiên tiến ngay tại địa phương không chỉ nâng cao năng lực giám định hình sự phục vụ điều tra, mà còn tạo bệ phóng công nghệ vững chắc phục vụ việc xây dựng Ngân hàng dữ liệu ADN theo Đề án 06 của Chính phủ.

Nghệ An là một trong những địa phương đi đầu trong "Chiến dịch 500 ngày đêm" đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Tính đến nay, tỉnh đã hoàn thành thu nhận hơn 2.100 mẫu ADN tại 28 nghĩa trang trên địa bàn. Nghệ An đã xuất sắc hoàn thành công tác lấy mẫu tại các nghĩa trang sớm hơn kế hoạch 6 tháng.

Việc hoàn thành sớm khâu thu mẫu tại nghĩa trang phối hợp đồng bộ với chiến dịch thu mẫu thân nhân hôm nay đã tạo nên một tập dữ liệu đôi hoàn chỉnh, sẵn sàng cho công tác đối chiếu, giải mã thông tin di truyền.

Đợt thu nhận mẫu ADN lần thứ hai của Công an tỉnh Nghệ An là minh chứng sắt son đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Ăn quả nhớ người trồng cây" của dân tộc. Sự tận tụy, không quản gian lao của lực lượng Công an nhân dân, sự hiệp đồng của các cấp chính quyền và sự ủng hộ lòng dân đã tạo nên một chiến dịch nhân văn sâu sắc. Cuộc chạy đua với thời gian vẫn đang tiếp diễn, nhưng với niềm tin và sự hỗ trợ của khoa học, hành trình trả lại tên cho các Anh hùng liệt sĩ nhất định sẽ gặt hái thêm nhiều quả ngọt, xoa dịu những vết thương chiến tranh và làm trọn vẹn nghĩa tình với những người đã hy sinh vì đất nước.