Giảm thủ tục, không giảm trách nhiệm an toàn
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cho biết, để tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, Bộ Công an đã đề xuất bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC của cơ quan quản lý chuyên ngành, bao gồm cơ quan Công an, cơ quan quản lý xây dựng và cơ quan đăng kiểm theo chức năng, nhiệm vụ được giao.
Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý trong phương thức quản lý Nhà nước về PCCC, hướng tới giảm bớt các khâu thủ tục không cần thiết, tăng tính chủ động cho doanh nghiệp; đồng thời, làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và các đơn vị tham gia xây dựng công trình.
Theo phương thức trước đây, sau khi chủ đầu tư đã tự tổ chức nghiệm thu về PCCC, gửi hồ sơ đề nghị cơ quan Công an sẽ thực hiện việc kiểm tra kết quả nghiệm thu của chủ đầu tư nhằm đánh giá việc tuân thủ các quy định của pháp luật về PCCC trong việc tự nghiệm thu. Việc thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC có thể phát sinh thêm thời gian chuẩn bị hồ sơ, phối hợp kiểm tra và hoàn thiện các yêu cầu liên quan.
Khi thủ tục này được bãi bỏ, chủ đầu tư có thể chủ động xây dựng kế hoạch nghiệm thu, bố trí nguồn lực và tổ chức các công việc để hoàn thành công trình phù hợp với tiến độ thực tế trên cơ sở đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp luật về PCCC.
Tại cơ quan Công an, chủ đầu tư và cơ sở không phải thực hiện thủ tục hành chính này, chủ đầu tư chỉ phải tự tổ chức nghiệm thu hoàn thành các hạng mục PCCC và chịu trách nhiệm pháp lý toàn diện trước pháp luật về kết quả đó.
Trong quá trình tự nghiệm thu, chủ đầu tư cần đánh giá, tuân thủ đầy đủ các nội dung thi công theo hồ sơ thiết kế đã được duyệt. Đối với các trường hợp thi công sai khác, cần lập hồ sơ thiết kế điều chỉnh căn cứ vào các quy định của tiêu chuẩn, quy chuẩn, thực hiện thẩm định PCCC, tổ chức thi công, giám sát thi công, tổ chức nghiệm thu về PCCC.
Chủ đầu tư và các nhà thầu có liên quan nghiệm thu về PCCC theo từng hạng mục, giai đoạn, công trình. Sau khi đã tổ chức nghiệm thu về PCCC đảm bảo yêu cầu, chủ đầu tư có văn bản thông báo gửi cơ quan quản lý về PCCC hoặc khai báo trên cơ sở dữ liệu về PCCC về việc cơ sở đã tổ chức nghiệm thu về PCCC trước khi đưa công trình vào hoạt động. Kết quả nghiệm thu được chủ đầu tư phải thể hiện bằng hồ sơ, văn bản, được lưu tại cơ sở để phục vụ công tác hậu kiểm của cơ quan quản lý Nhà nước trong trường hợp cần thiết.
Việc bỏ thủ tục hành chính kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC, đã chuyển phương thức quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Thông báo, khai báo kết quả nghiệm thu của chủ đầu tư đã tạo dữ liệu đầu vào cho cơ quan quản lý theo dõi, lựa chọn đối tượng kiểm tra. Trong quá trình kiểm tra sau khi cơ sở đưa vào hoạt động, kết hợp kiểm tra việc chấp hành pháp luật về nghiệm thu về PCCC vào nội dung kiểm tra PCCC.
Trang bị phương tiện PCCC phù hợp với đặc điểm nhà xưởng
Nhà xưởng sản xuất thường tập trung nguyên liệu, vật liệu, thành phẩm dễ cháy, đồng thời sử dụng nhiều máy móc, thiết bị điện và thiết bị sinh nhiệt. Khi xảy ra cháy, lửa có thể lan theo dây chuyền sản xuất, kho nguyên liệu, băng tải và hệ thống cáp điện. Khói, khí độc từ các vật liệu như nhựa, cao su, sơn, dung môi cũng gây khó khăn cho việc thoát nạn và triển khai chữa cháy, CNCH.
QCVN 10:2025/BCA – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trang bị, bố trí phương tiện PCCC, CNCH cho nhà và công trình – quy định các yêu cầu liên quan đến việc trang bị, bố trí phương tiện và hệ thống PCCC đối với công trình sản xuất.
Yêu cầu trang bị không chỉ phụ thuộc vào diện tích, số tầng mà còn liên quan đến hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ, tính chất nguyên liệu, quy trình công nghệ, quy mô và đặc điểm từng khu vực sản xuất. Vì vậy, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thiết kế cần xác định đúng hạng nguy hiểm cháy, cháy nổ của nhà và từng gian phòng; đồng thời rà soát các khu vực có nguy cơ cao như phòng sơn, phòng pha chế dung môi, kho nguyên liệu, hầm cáp, băng tải kín và khu vực đặt máy biến áp.
Khi thay đổi dây chuyền công nghệ, nguyên liệu, công suất hoặc công năng sử dụng, doanh nghiệp cần rà soát lại giải pháp PCCC để bảo đảm phương tiện, hệ thống được trang bị vẫn phù hợp với điều kiện hoạt động thực tế.
Một số hạng mục cần được xem xét theo quy mô và điều kiện cụ thể của công trình gồm:
- Bình chữa cháy: Trang bị bình chữa cháy xách tay hoặc bình chữa cháy có bánh xe theo quy định, kể cả tại khu vực đã có hệ thống chữa cháy tự động.
- Chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn: Bố trí đèn chiếu sáng sự cố, biển chỉ dẫn lối ra và hướng thoát nạn. Đối với tầng có diện tích lớn hơn 1.000 m² hoặc có từ hai lối ra thoát nạn trở lên, cần bố trí thêm sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn theo quy định.
- Dụng cụ phá dỡ thô sơ: Nhà sản xuất phải trang bị tối thiểu một bộ dụng cụ theo nội dung hướng dẫn trong tài liệu.
- Hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động: Xác định yêu cầu trang bị theo quy mô nhà, hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ, diện tích, vị trí và đặc điểm từng gian phòng, khu vực, thiết bị.
- Họng nước chữa cháy trong nhà: Việc trang bị, xác định số tia phun và lưu lượng nước phải căn cứ các yêu cầu kỹ thuật tương ứng.
- Cấp nước chữa cháy ngoài nhà, phương tiện chữa cháy cơ giới: Áp dụng đối với các loại hình, quy mô cơ sở đáp ứng điều kiện quy định tại các phụ lục tương ứng của quy chuẩn.
Các yêu cầu cụ thể cần được đối chiếu với loại công trình, hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ, quy mô và điều kiện thực tế, tránh áp dụng máy móc một phương án chung cho mọi nhà xưởng.
Bên cạnh đầu tư ban đầu, doanh nghiệp cần kiểm tra, bảo dưỡng phương tiện và hệ thống PCCC để bảo đảm thiết bị luôn sẵn sàng hoạt động. Người lao động cũng cần được hướng dẫn sử dụng phương tiện chữa cháy, thực hành phương án xử lý tình huống và thoát nạn phù hợp với điều kiện của cơ sở.
Chủ động tự nghiệm thu theo hướng dẫn
Để tạo thuận lợi cho chủ đầu tư, Bộ Công an đã chỉ đạo Cục Cảnh sát PCCC và CNCH ban hành tài liệu hướng dẫn tự nghiệm thu. Bộ tài liệu được xây dựng theo hướng “cầm tay, chỉ việc”, có các biểu mẫu để ghi nhận kết quả kiểm tra, đánh giá trong quá trình nghiệm thu. Trên cơ sở tài liệu, chủ đầu tư nghiên cứu và tổ chức tự nghiệm thu phù hợp với quy mô, tính chất, đặc điểm của cơ sở.
Theo Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, việc cắt giảm thủ tục được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm khối lượng công việc hành chính, tiết kiệm chi phí lập và hoàn thiện hồ sơ, rút ngắn thời gian phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước. Qua đó, hạn chế nguy cơ chậm đưa công trình vào khai thác, sử dụng do phải chờ hoàn tất thủ tục.
Việc nghiên cứu, áp dụng đúng QCVN 10:2025/BCA ngay từ giai đoạn thiết kế cũng giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án trang bị phương tiện, hệ thống PCCC phù hợp, hạn chế việc phải điều chỉnh, bổ sung trong quá trình thi công hoặc vận hành.
Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH được kỳ vọng tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Để bảo đảm hiệu quả thực chất, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện trách nhiệm nghiệm thu, trang bị phương tiện đúng yêu cầu kỹ thuật và duy trì điều kiện an toàn trong suốt quá trình hoạt động, góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe người lao động và tài sản doanh nghiệp.
