"Lưỡi bò" cứ dài thêm ra!
Trung Quốc lại ngang ngược khi đưa gần như toàn bộ Biển Đông, kể cả Hoàng Sa - Trường Sa vào bản đồ mới hình dọc vừa được công bố. Bản đồ mới 10 đoạn do Nhà xuất bản Hồ Nam phát hành trình bày lãnh thổ của Trung Quốc dọc theo vùng biển mà Bắc Kinh “vơ vào” là mình có chủ quyền trải dài xuống các bờ biển của Việt Nam, Malaysia và Philippines. Bản đồ mới ôm trọn các vùng biển, đảo và bãi đá có tranh chấp bao gồm Hoàng Sa - Trường Sa trong đường lưỡi bò 10 đoạn ở Biển Đông, tức là có thêm một đoạn so với bản đồ "lưỡi bò 9 đoạn" thường được Bắc Kinh dùng làm căn cứ lịch sử cho các tuyên bố phi lý về chủ quyền của mình trong khu vực.
Các bản đồ trước đây của Trung Quốc theo chiều ngang trình bày phần lãnh thổ rộng lớn trên bộ của Trung Quốc. Qua đó, các vùng biển - đảo ở Biển Đông thường được vẽ với tỉ lệ nhỏ hơn trong một ô riêng ở góc dưới bản đồ.
Trong bản đồ 10 đoạn mới phát hành, các đảo và vùng biển Trung Quốc nhận chủ quyền được vẽ với tỷ lệ tương đương với khu vực đại lục, thể hiện Trung Quốc là một quốc gia đại dương thay vì là một quốc gia lục địa. Giới chức Nhà xuất bản Hồ Nam nói, “bản đồ dọc này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao sự hiểu biết của công dân Trung Quốc về việc duy trì chủ quyền biển đảo”.
Tại cuộc họp báo ngày 25/6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh thản nhiên cho rằng, mục đích của bản đồ mới này nhằm phục vụ công chúng Trung Quốc và kêu gọi “mọi người không nên diễn giải quá mức ý nghĩa của nó”.
Các nhà sử học quốc tế cho rằng, ý nghĩa của hành động mới này từ Trung Quốc không đơn giản như cách Bộ Ngoại giao Trung Quốc trấn an công luận. Tất cả những hành động của Trung Quốc nhằm thực hiện trong thực tế chủ quyền của họ ở đường lưỡi bò, tức 80% Biển Đông, là một hình thức họ xâm lăng lãnh thổ của Việt Nam đã được Luật Biển quy định. Đây là một nỗ lực của Bắc Kinh nhằm trắng trợn nuốt chửng Biển Đông.
Truyền thông Trung Quốc nói, bản đồ này dự kiến sẽ được đưa vào học đường để giảng dạy cho các thế hệ trẻ của Trung Quốc về chủ quyền lãnh thổ. Tuy nhiên khi họ giáo dục giới trẻ Trung Quốc như vậy, họ đã trù tính về lâu dài khát vọng bá quyền trên biển lẫn trên thế giới. Họ muốn khẳng định và biến thành thực tế tất cả các vùng tranh chấp là của họ.
Ngày 26/6, trong cuộc họp báo thường kỳ tại Hà Nội, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình đã tuyên bố rằng, việc phát hành tấm bản đồ với "đường lưỡi bò" khoanh hầu như toàn bộ Biển Đông về Trung Quốc là hành vi "vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế". Ông Bình tuyên bố: Việt Nam kiên quyết phản đối hành động này của Trung Quốc. Việt Nam luôn khẳng định bản đồ đường lưỡi bò của Trung Quốc là hoàn toàn không có cơ sở pháp lý, trái với Công ước Liên Hiệp Quốc 1982 về Luật Biển mà Trung Quốc là một thành viên.
Trước đó ngày 25/6, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Philippines Charles Jose phát biểu, tấm bản đồ cho thấy sự phi lý của Trung Quốc. Ông Jose nói: "Việc phát hành đó chỉ cho thấy tuyên bố mở rộng chủ quyền phi lý của Trung Quốc, trái với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển. Chính chủ nghĩa bành trướng đầy tham vọng như vậy đang gây ra căng thẳng ở Biển Đông". Người phát ngôn của Philippines nói rằng, bản đồ mới của Trung Quốc sẽ không thể biến các vùng lãnh hải mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền trở thành lãnh thổ của nước này. "Nếu mà như vậy, mỗi nước đều có thể vẽ bản đồ riêng. Thế nên, bản đồ cần phải dựa trên luật pháp quốc tế" - ông Jose nói. Về phần Phủ Tổng thống Philippines thì cho rằng đường biên giới trên Biển Đông là do Trung Quốc tự vẽ và những đường tự vẽ này "không có giá trị pháp lý gì cả", chiếu theo Công ước Liên minh châu Âu về Luật Biển.
Việc phát hành bản đồ mới cho thấy Trung Quốc vẫn tiến từng bước trong việc xác định chủ quyền của họ trên Biển Đông, song song với những hành động khác như đưa nhiều giàn khoan đến Biển Đông, mà đầu tiên là giàn khoan Hải Dương 981, được đặt trong Vùng Đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam.
Liên minh phản đối Trung Quốc ngày càng đông
Vào lúc Bắc Kinh tiếp tục khẳng định tuyên bố chủ quyền lãnh thổ rộng lớn ở Biển Đông, Nhật Bản, Philippines và Việt Nam đang tăng cường quan hệ về quân sự và ngoại giao với nhau. Philippines tuần này ủng hộ Thủ tướng Nhật Bản về quyền hạn quân sự rộng lớn hơn của nước này. Đây là động thái mới nhất từ các nước láng giềng trên biển của Trung Quốc để đoàn kết chống lại hành động ngày càng bạo ngược của nước này ở vùng Biển Đông và Hoa Đông. Tiến sĩ Ely Ratner thuộc Trung tâm Nghiên cứu về một nền an ninh mới của Mỹ đưa ra nhận định: Ba nước nói trên đang gác lại xung đột lịch sử với nhau để phản ứng trước sự hung hăng liên tục của Trung Quốc. "Không có gì nghi ngờ rằng các nước trong khu vực cùng cảm thấy lo sợ về những gì họ xem là kiểu hành vi ngày càng ngang ngược của Trung Quốc từ biển Hoa Đông xuống Biển Đông" - ông Ratner nói.
Hai tháng vừa qua là 2 tháng căng thẳng. Vào tháng 5/2014, Trung Quốc cắm giàn khoan trái phép vào vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam. Một vài tuần sau đó, binh sĩ Việt Nam và Philippines dành một ngày giao lưu trên một hòn đảo tranh chấp - không bên nào khẳng định vị thế thống trị, nhưng cả hai đều đoàn kết chống lại sức mạnh xâm lấn của Trung Quốc.
Sau đó, trong một chuyến thăm chính thức Nhật Bản hồi đầu tuần này, Tổng thống Philippines Benigno Aquino công khai ủng hộ kế hoạch của Thủ tướng Shinzo Abe mở rộng quyền hạn quân đội Nhật Bản, cho phép Tokyo hỗ trợ các đồng minh bị tấn công. "Nhật Bản là một đối tác chiến lược của Philippines. Vì thế trọng trách của chúng ta là đối thoại liên tục khi chúng ta cùng đối mặt với tình hình biến đổi trong môi trường an ninh khu vực của chúng ta"-ông Aquino nói.
Nhưng Trung Quốc không tỏ dấu hiệu lùi bước. Tại hội nghị ở Myanmar vào tháng 5 vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng Thường Vạn Toàn nói với các đối tác khu vực rằng, nước ông mong muốn một giải pháp thông qua đàm phán ở Biển Đông, nhưng đa phương hóa không thể giải quyết vấn đề.
"Trung Quốc tin rằng những nước khác quá lệ thuộc vào Trung Quốc về kinh tế nên sẽ không trực tiếp đối đầu với Trung Quốc hoặc không làm vậy trong một khoảng thời gian dài và rồi sẽ nhân nhượng lợi ích của Trung Quốc. Trung Quốc cho rằng họ có lợi thế về mặt thời gian" - Bonnie Glaser, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Washington, nói. Nhà nghiên cứu Ratner nói rằng Bắc Kinh có thể đang tính toán sai lầm: "Tôi nghĩ mọi người thường cho là chiến tranh hoặc xung đột không thể xảy ra ở châu Á vì các nền kinh tế này là quá phụ thuộc vào nhau. Nhưng khi động tới những vấn đề chính trị và chủ nghĩa dân tộc mạnh mẽ thì thường là những cân nhắc đó bị gạt ra ngoài".
Trước đó, những liên minh mới trong khu vực cũng vừa hình thành bên cạnh những liên minh chống Trung Quốc đã tồn tại như Mỹ - Philippines, Mỹ - Nhật. Điển hình là liên minh Nhật - Australia sau cuộc gặp ngày 11/6 vừa qua giữa các ngoại trưởng và bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản và Australia. Giữa các nước châu Á - Thái Bình Dương, Australia là một đối tác ưu tiên của Nhật Bản về hợp tác kỹ thuật quân sự. Canberra cũng không muốn đặt toàn bộ hy vọng vào đồng minh ở Washington và quan ngại trước tham vọng khu vực ngày càng tăng của Bắc Kinh. Bên cạnh đó, còn có liên minh Nhật - Ấn Độ, liên minh Australia - Nhật - Ấn Độ cũng chỉ được gia tăng gắn kết sau sự ngang ngược của Trung Quốc trên Biển Đông và Hoa Đông.
Đảng và Chính phủ Việt Nam luôn muốn giải quyết mọi cuộc tranh chấp bằng con đường đàm phán hòa bình. Tuy nhiên, bên cạnh giải pháp "hòa bình", Việt Nam cũng đã chuẩn bị phương án pháp lý về việc Trung Quốc ngang nhiên hạ đặt giàn khoan tại Vùng Đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam. Cuối tháng 5/2014, trong chuyến thăm Philippines, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu: "Việt Nam đang xem xét nhiều biện pháp phòng vệ khác nhau, bao gồm các hành động pháp lý phù hợp với luật pháp quốc tế".
Ngày 23/6/2014, tại Nhà khách Chính phủ, thay mặt Chính phủ Việt Nam, Thứ trưởng Ngoại giao Hồ Xuân Sơn ký Hiệp định nước chủ nhà và Thư trao đổi về hợp tác giữa Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam và Tòa trọng tài thường trực (PCA) của Liên Hiệp Quốc với Ngài Hugo Hans Siblesz, Tổng thư ký Tòa trọng tài thường trực. Với việc ký kết Hiệp định nước chủ nhà với PCA, Việt Nam chính thức công nhận PCA có tư cách pháp lý cần thiết để tiến hành các hoạt động giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế thông qua trọng tài, trung gian, hòa giải và ủy ban điều tra, cung cấp các hỗ trợ thích hợp khác liên quan đến hoạt động giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế do PCA tiến hành tại Việt Nam, cũng như tiến hành các hoạt động hợp tác với Việt Nam.
Chiều 25/6, Hội Luật gia Việt Nam tổ chức họp báo lần thứ 3 để ra tuyên bố phản đối hành vi của Trung Quốc trên Biển Đông hiện nay. Cuộc họp báo diễn ra vào thời điểm việc đàm phán giữa hai nước Việt Nam - Trung Quốc về căng thẳng xung quanh giàn khoan Hải Dương-981 chưa có tiến triển nào đáng kể. Tại buổi họp báo, đại diện Hội Luật gia Việt Nam khẳng định: Hội Luật gia sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ để chuẩn bị các hồ sơ pháp lý cần thiết, kiên quyết không để chủ quyền thiêng liêng của đất nước bị xâm phạm.
| Theo giới phân tích, kế hoạch chiếm Biển Đông đã được Trung Quốc từng bước tiến hành từ thập niên 50 đến nay. Nhưng vì sao Bắc Kinh lại chọn thời điểm 2014 này để khiêu khích Nhật ở Hoa Đông và lấn sâu vào vùng biển Việt Nam, triển khai lực lượng theo chiến thuật "quả cầu tuyết" càng ngày càng hùng hậu? Các nhà quan sát cho rằng, đây là một công đôi việc, Trung Quốc đặt Nhật Bản vào thế phải tái vũ trang nhằm làm rạn nứt quan hệ Hàn Quốc - Nhật Bản trong trục Washington - Tokyo - Seoul ở châu Á. Ngoài mục đích bình thường hóa những hoạt động để xác định chủ quyền, Bắc Kinh còn có ý đồ sâu xa hơn là thách đố Mỹ để xem Mỹ có chứng minh lời nói có đi theo cùng chiều với việc làm hay không. Nếu Mỹ không có hành động theo lời nói thì sẽ đánh mất lòng tin của các nước nhỏ ở châu Á và như thế sẽ khó thực hiện thành công chính sách định vị. Lợi dụng thời cơ Mỹ gặp vấn đề tại châu Âu và Trung Đông cũng như Tổng thống Obama gặp khó khăn tại quốc nội, Trung Quốc ra tay trước theo một chiến lược đã có từ 60 năm. Các nhà nghiên cứu cho rằng từ nay đến năm 2016, trước khi Mỹ có tổng thống mới, có lẽ Trung Quốc sẽ tiếp tục chính sách hung hăng này… |
