Hãng thông tấn Trung ương CHDCND Triều Tiên (KCNA) hôm 22/5 đưa tin ông Choe Ryong-hae, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Triều Tiên, dẫn đầu một phái đoàn chính phủ rời Bình Nhưỡng để lên đường sang Trung Quốc. Ngay khi tới Bắc Kinh, ông Choe Ryong-hae đã có ngay một cuộc hội kiến với ông Vương Gia Thụy, Trưởng ban Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Theo một số nhà quan sát, được hãng tin AFP trích dẫn, một trong những mục tiêu trong chuyến thăm này của ông Choe Ryong-hae rất có thể là đề nghị Trung Quốc tổ chức một cuộc gặp gỡ thượng đỉnh giữa hai lãnh đạo Kim Jong-un và Tập Cận Bình.
Ðây được xem là một trong những phái đoàn cao cấp nhất mà Triều Tiên cử đến Bắc Kinh kể từ khi ông Kim Jong-un lên nắm quyền lãnh đạo sau khi cha của ông qua đời vào cuối năm 2011. Đã từ lâu, ông Kim Jong-un dự định đến Bắc Kinh nhưng chưa làm được điều này trong một năm rưỡi nắm quyền.
Ông Choe Ryong-hae được cho là thuộc hàng ngũ thân cận của nhà lãnh đạo Kim Jong-un. Là một người chủ yếu lo về vấn đề chính trị trong một thời gian dài, vào năm 2012 ông đã bất ngờ được đề bạt làm Phó Nguyên soái trong quân đội. Trong hệ thống cấp bậc Triều Tiên, đây là nhân vật có vị trí cao hơn cả bộ trưởng quốc phòng. Vì vậy, chuyến thăm của ông Choe Ryong-hae mang dấu hiệu quan trọng.
Chuyến thăm này diễn ra tại thời điểm nhạy cảm trong mối quan hệ Triều Tiên - Trung Quốc. Mối quan hệ này đã bị thử thách mạnh mẽ trong những tháng gần đây, khi Bình Nhưỡng tỏ ra phớt lờ những lời cảnh báo của Bắc Kinh về chương trình vũ khí hạt nhân của họ. Trung Quốc lâu nay vẫn là đồng minh lớn duy nhất của CHDCND Triều Tiên. Bắc Kinh cũng là nhà viện trợ kinh tế chính của Bình Nhưỡng. Tuy nhiên, ban lãnh đạo mới ở Bắc Kinh gần đây đã tỏ ra thất vọng về cách hành xử của Triều Tiên và đã cởi mở hơn trong việc hợp tác với Washington nhằm trừng phạt Triều Tiên về các tham vọng hạt nhân của nước này.
Cụ thể, Bắc Kinh đã ủng hộ Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc trong việc áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Bình Nhưỡng sau khi Triều Tiên tiến hành vụ thử tên lửa tầm xa hồi tháng 12/2012 và vụ thử hạt nhân hồi tháng 2/2013. Các biện pháp trừng phạt này đã khiến tình trạng căng thẳng quân sự leo thang nghiêm trọng trên bán đảo Triều Tiên, khiến Trung Quốc phải chịu sức ép mạnh mẽ từ Mỹ, yêu cầu nước này kiềm chế đồng minh ngang ngạnh của mình trong bối cảnh Triều Tiên đe dọa tiến hành các cuộc tấn công hạt nhân nhằm vào Mỹ và Hàn Quốc.
Ngoài việc ủng hộ các biện pháp trừng phạt của Liên Hiệp Quốc, Bắc Kinh còn siết chặt các hoạt động tài chính của Bình Nhưỡng ở Trung Quốc, vốn được cộng đồng quốc tế nhìn nhận như "công cụ" chính giúp Triều Tiên phát triển chương trình vũ khí hạt nhân.
Căng thẳng trong quan hệ hai nước cũng gia tăng thời gian gần đây khi một tàu đánh bắt cá của Trung Quốc cùng thủy thủ đoàn gồm 16 người bị (Triều Tiên) bắt giữ tại hải phận giữa hai nước. Tuy nhiên, những người này đã được thả ngày 21/5, và Trung Quốc đã yêu cầu Triều Tiên phải có lời giải thích rõ ràng về vụ việc trên.
Chính vì quan hệ giữa Trung Quốc và Triều Tiên căng thẳng như vậy nên Giáo sư Yang Moo-jin của Trường đại học Nghiên cứu về Triều Tiên ở Seoul cho rằng, chuyến công du Trung Quốc của ông Choe Ryong-hae rất đáng để quan tâm. Hơn nữa, chuyến thăm này lại diễn ra trước cuộc gặp thượng đỉnh theo dự kiến vào ngày 7 và 8/6 tới giữa Tổng thống Mỹ Barack Obama và tân Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở California.
Trao đổi với Hãng tin AFP, Giáo sư Yang Moo-jin nói: "Ông Choe Ryong-hae là nhân vật thân tín nhất của nhà lãnh đạo Kim Jong-un, vì vậy, ông Kim Jong-un cử đặc phái viên cấp cao nhất của mình tới Trung Quốc trước cuộc gặp thượng đỉnh (giữa ông Obama và ông Tập Cận Bình). Đây là cách để ông Kim Jong-un phát đi một thông điệp tới Tổng thống Mỹ Obama liên quan đến hòa bình trên bán đảo Triều Tiên và vấn đề hạt nhân".
Đồng thời, chuyến thăm (được công bố rộng rãi) của một nhân vật có tầm cỡ như ông Choe Ryong-hae có thể là nỗ lực nhằm hàn gắn phần nào những thương tổn của mối quan hệ giữa Bình Nhưỡng và Bắc Kinh, vốn đã bị rạn nứt đáng kể trong thời gian gần đây.
Vào ngày đặc phái viên của Triều Tiên đến Bắc Kinh, Bình Nhưỡng phát đi thông điệp về tình trạng rối loạn tài chính. Cụ thể, nhiều văn phòng đại diện nước ngoài không thể nhận tiền gửi đến. Bình Nhưỡng cũng không có khả năng thực hiện giao dịch ngoại hối với nước ngoài. Một ngày trước khi đoàn đại biểu Triều Tiên đến Bắc Kinh, Bình Nhưỡng đã bật đèn xanh thả tàu cá cùng 16 ngư dân Trung Quốc.
Các chuyên gia tin rằng, vụ bắt giữ không phải do hải tặc Triều Tiên mà là nhà cầm quyền thực hiện trong vùng lãnh hải Trung Quốc. Lý do Bình Nhưỡng bị tổn thương bởi lập trường của Bắc Kinh về chương trình tên lửa hạt nhân và muốn chứng tỏ Trung Quốc cũng cần Triều Tiên không kém gì Triều Tiên cần Trung Quốc.
Tuy nhiên, phản ứng mạnh mẽ của Bắc Kinh làm Bình Nhưỡng chùn bước. Ông Choe Ryong-hae sẽ phải xử lý một bài toán phức tạp, sang trang quan hệ mới