I. Giờ đây, khi đã là ông chủ của một lò chuyên làm các loại bánh mì, bánh ngọt… đôi lúc đi qua Công viên Thống Thất, Bùi Tuấn Mão (tên thường gọi là Hải - 26 tuổi, hiện trú tại Thúy Lĩnh, Hoàng Mai, Hà Nội) vẫn bồi hồi nhớ lại thời "tuổi thơ dữ dội" của mình.
"Trong số 6, 7 thằng cùng "hội" với em thời dạt nhà thì có thằng nghiện ngập, có thằng đang đi trại cải tạo, có thằng vẫn lang thang dạt nhà như ngày xưa. Chỉ có mình em là tạm ổn hơn một chút. Nhiều đêm nằm ngủ em lại mơ về quãng thời gian ấy mà giật mình, toát hết cả mồ hôi. Tỉnh dậy thấy nằm cùng vợ cùng con, em mới tin mình đang có một mái ấm, và thực sự đã thoát khỏi kiếp lang thang dạt nhà" - Hải tâm sự với giọng bùi ngùi.
Sinh ra trong một gia đình lao động nghèo ở thành phố Lào Cai, cậu bé Hải đã sớm phải chịu nhiều thiệt thòi. Mẹ mất sớm, cha đi lấy vợ khác, Hải cảm thấy vô cùng tủi thân. Trong đầu óc non nớt của cậu bé, thì dì ghẻ là "con ngáo ộp" gớm ghiếc mà cậu không thể sống chung. Mười một tuổi đầu, chẳng biết nghe ai xui khiến mà Hải leo lên tàu "dạt" về Hà Nội để bắt đầu cuộc sống lang thang bụi đời.
"Lúc ấy em chỉ mặc độc một chiếc áo phông và cái quần xà lỏn. Trên tàu nhiều cô, bác cứ hỏi bố mẹ đâu mà lại đi một mình? Em nói dối là cháu bị lạc. Thế rồi tàu về ga cuối, em cũng xuống như mọi người. Em cứ ngồi lơ ngơ ở ga, từ sáng sớm đến tối mịt thì có mấy thằng "ma cũ" đến làm quen, thế rồi em theo chúng nó".
Ban đầu Hải theo đám bụi đời ở ga đi làm cửu vạn để kiếm sống. Cứ thấy cô bác nào xuống ga tay xách nách mang là cả lũ lau nhau chạy đến khuân hộ cái này, đỡ hộ cái kia. Hải được trả công vài ngàn đồng, đủ mua cái bánh mì ăn qua ngày. Cũng có những khi vắng khách, chẳng kiếm được đồng nào, "băng" của Hải buộc phải giở trò "mót" hàng. Nghĩa là thấy những người buôn chuyến mang hoa quả, thực phẩm từ Lào Cai, Yên Bái về Hà Nội là mấy thằng lẽo đẽo đi theo. Thừa cơ chủ hàng không để ý là "nhón" lấy quả cam, quả bưởi…
"Sau một thời gian làm loạn ở Ga Hà Nội, bọn em bị các chú Công an đưa về đồn, cấm không cho tụ tập ở ga nữa. Vậy là cả lũ phải dời địa bàn vào trong Công viên Thống Nhất".
Những ngày đầu mới "nhập gia", Hải đã bị đám giang hồ cũ bắt "chào sân" bằng những trò quái dị mà chỉ có đám trẻ đường phố mới có thể nghĩ ra được.
Đầu tiên là trò hút thuốc lào quấn. Hải và mấy "ma mới" bị bắt phải ngậm một điếu "sâu kèn" rồi chỉ được hít vào mà cấm không được nhả khói ra. "Thằng nào nhả một tý là ăn vả ngay. Anh bảo như thế thì có ma tây nào chịu được. Thằng nào không bị ăn vả thì sặc khói, có thằng say thuốc nôn cả mật xanh mật vàng" - Hải kể. Hết trò hút thuốc sâu kèn thì đến trò trèo dừa. Hải bị bắt phải trèo lên một cây dừa cao nhất. Rồi cứ phải ở yên trên đó, cấm được trèo xuống.
Nhưng trò kinh hãi nhất, khiến Hải cứ nghĩ đến là phải sởn da gà là trò… ném dép. Các anh lớn bắt vạch quần ra, rồi lấy sợi chỉ (hoặc sợi cước) buộc vào "quả ớt", một đầu buộc vào một cái dép. Thế rồi một… hai… ba ném thi xem ai xa hơn. Đám "ma mới" đau quá, giàn giụa nước mắt trong tiếng cười ha hả của đám "ma cũ".
Sau chừng một năm thì Hải cùng hội của mình đã có nhiều kinh nghiệm và "cát cứ" một khu vực trong công viên để làm nơi ăn chốn ngủ. Thường thì ban ngày chúng túa đi đánh giày, ăn xin… Ban đêm lại kéo nhau về "khách sạn nghìn sao", nghĩa là thằng nằm ghế đá, thằng nằm bãi cỏ, có thằng còn trèo lên cây để ngủ. Rồi thi thoảng chán cảnh đánh giày, mấy thằng lội xuống hồ Bảy Mẫu bắt cá rồi xâu vào cành liễu, mang ra cổng công viên bán. Mỗi xâu bán được khoảng 10 ngàn đồng.
Rồi một buổi sáng, cả lũ đang say sưa ngủ thì bị các trật tự viên gọi dậy, đưa hết về phường. Sau đó chúng được phân loại, thằng thì được người thân bảo lãnh về nhà, thằng thì lên Trung tâm Bảo trợ xã hội 1. Ít ngày sau, Hải chính thức gia nhập mái nhà Bảo trợ 4 (Tây Đằng, Ba Vì, Hà Nội).
"Khi bị đưa vào trung tâm, em rất lo lắng vì sợ bị đánh đập, bị bỏ đói… Thế nhưng sự thực hóa ra không phải như vậy. Ở đây em được ăn uống đầy đủ, được đi học, có bạn bè… Dẫu rằng điều kiện không thể bằng sống với gia đình, song em đã có môi trường tốt để bứt hẳn khỏi những việc làm xấu.
Nhóm bụi đời ngày xưa của em từng bị đám giang hồ anh chị ép buộc phải đi bán lẻ "hàng trắng". Em thì dù bị đánh đập, bị hút sâu kèn hay "ném dép" vẫn quyết không đi bán cho tụi nó. Nhưng cũng có mấy thằng không chịu được đòn, đành phải nghe theo. Thế rồi sa vào nghiện ngập, có thằng đã chết vì sốc thuốc. Giờ nhẩm lại, chỉ có mình em may nhờ được đưa vào trung tâm, được đi học văn hóa, đi học nghề và cố gắng phấn đấu giờ mới được như thế này".--PageBreak--
II. Thời gian đầu lên Trung tâm Bảo trợ, Hải cảm thấy khó chịu, bức bối vô cùng. Đang quen với cuộc sống tự do, thích làm thì làm, thích chơi thì chơi; ngày có thể ngủ đến trưa, đến chiều, khi nào thấy đói bụng thì mò dậy đi kiếm ăn… giờ tự nhiên bị đưa vào khuôn khổ. Sáng phải dậy đúng giờ, làm vệ sinh cá nhân, rồi ăn sáng. Sau đó đi học, đi lao động… Tối phải sinh hoạt, rồi đi ngủ đúng giờ. Hải ghét lắm, mấy lần toan trốn nhưng không thành công.
Nhưng sau một thời gian, Hải cảm nhận được tình cảm của các cán bộ ở trung tâm. Có thầy bề ngoài rất nghiêm khắc, song bên trong lại rất tình cảm. Chính mắt Hải được chứng kiến anh Bình bị đau bụng. Sau khi được y sĩ của trung tâm thăm khám, phát hiện ra anh bị ruột thừa. Bác Bằng (khi ấy chưa là cán bộ khu 2, nay là Giám đốc trung tâm) đã lấy ôtô, kịp thời đưa Bình lên bệnh viện đa khoa huyện cấp cứu…
Rồi Hải được các cô, các chú làm học bạ để đi học. Ngày ở Lào Cai, Hải đang học đến lớp 3 thì nghỉ, nay cậu được học lại từ lớp 3. "Nói thật với anh là sau mấy năm đi bụi đời, chữ nghĩa của em bị rơi rụng hết anh ạ. Em cố lắm cũng chỉ học đến lớp 7, rồi nghỉ. Lúc ấy em vẫn "đầu gấu lắm". Ở trường, thằng nào gây sự với em là em "múc" hết" - Hải kể.
"Có lần em bị một bạn ở lớp chê là thằng con hoang, không cha không mẹ, em điên quá nên đã lấy gạch ném vào đầu bạn ấy" - Hải gãi đầu gãi tai nhớ lại một thời nông nổi.
"Sau đận ấy, em đã bị trung tâm phạt rất nặng. Thấy sức học ì ạch quá, em xin cô chú cho nghỉ học văn hóa. Thời gian ấy em cũng rất buồn, vì nhiều anh chị ở trung tâm học rất giỏi. Em tự thấy mình thật kém cỏi. Rồi em làm đơn xin các chú cho đi học nghề ở Trường Hoa Sữa. Nhưng vì "lý lịch đặc biệt" của em nên các cô chú chưa cho. Thật may bác Bằng đã bảo lãnh cho em. Có thể nói cuộc đời em "sang trang" từ đây".
Hai năm học ở trường, Hải được học khá nhiều nghề song Hải tập trung vào học bằng được nghề làm bánh ngọt, bánh kem. "Thời gian bị đuổi học, chỉ làm linh tinh vất vưởng ở ngoài, em đã thực sự cảm thấy lo lắng cho tương lai. Em nghĩ mình đã không theo đường học vấn như anh Châu, anh Bình (cả hai đều đã tốt nghiệp Đại học và đang công tác tại Bộ Ngoại giao) thì ít ra cũng phải học được cái nghề để còn tự nuôi thân. Nghĩ vậy nên em quyết tâm phải học nghề thật giỏi" - Hải tâm sự.
Ra trường, ban đầu Hải xin vào làm tại một cửa hàng bánh ngọt ở Bờ Hồ. Từ chỗ trọ đến cửa hàng gần chục cây số, hàng ngày Hải phải dậy từ 3 giờ sáng để đi bộ cho kịp giờ làm. Được một thời gian, Hải ra tận Cát Bà (Hải Phòng) làm việc cho một nhà hàng ở đây. "Trong khoảng 5 năm, em đã từng làm ở nhiều lò bánh khác nhau, rồi xin được vào làm tại khách sạn lớn như Movenpick, nhà hàng Top Chef… Thời gian đó em đã rút ra được nhiều kinh nghiệm, nhiều bài học quý giá để hoàn thiện tay nghề".
Xuống Hà Nội làm việc được ít lâu, Hải gặp lại Hồng - cô bạn thuở thiếu thời cũng đang mưu sinh tại đây. Thế rồi đôi bên nảy sinh tình cảm. "Năm 2011 em xin phép bố mẹ hai bên được xây dựng gia đình với Hồng. Khi vợ em chuẩn bị sinh em bé thì em thôi không đi làm thuê nữa. Có chút vốn liếng từ trước, em vay mượn thêm người thân, bạn bè mua một hệ thống lò nướng về nhà, và tự mở lò bánh".
Rồi Hải không ngần ngại dẫn tôi tham quan lò bánh của cậu. Từ xa tôi đã ngửi thấy mùi bánh nướng thơm ngào ngạt. Khác với những gì tôi hình dung ở một lò bánh thủ công, cơ sở của Hải tuy diện tích khiêm tốn song mọi thứ đều gọn gàng, ngăn nắp. Ngoài chiếc lò nướng tự động, Hải đầu tư cả tủ đông, lò vi sóng… Hải kể, hiện tại mỗi ngày lò bánh của mình cung cấp hàng trăm sản phẩm cho nhiều nhà hàng tại Hà Nội. Hải cũng thường xuyên nhận được đơn đặt hàng bánh sinh nhật, bánh cưới…
"Khách hàng của em phần đông là người Hà Nội rất sành ăn. Thế nên mọi công đoạn từ chọn bột cho đến chế biến, nướng đều phải hết sức cẩn trọng, tuân thủ quy trình thống nhất. Khi mới ra trường, đã có không ít lần em phải đổ cả một mẻ bánh đi vì quá lửa, vì bột ủ không kỹ… Cho đến giờ, em tự tin khẳng định bánh ngọt Hải Hồng không thua bánh ngọt tại nhiều nhà hàng cao cấp trong nội thành" - Hải khoe.
"Đây là bánh gì mà đẹp thế hả em?" - tôi thực sự bất ngờ trước một chiếc bánh kem rất bắt mắt.
"Là bánh sinh nhật, nhưng được làm kiểu 3D anh ạ. Em cũng phải mày mò, học hỏi để có thể làm được tất cả những gì khách yêu cầu”.
Cũng tại lò bánh của Hải, tôi gặp chị T.M. - một chủ cửa hàng bánh trên khu vực phố cổ. Thì ra ngoài việc làm bánh tại nhà, Hải còn tham gia giảng dạy tại Trung tâm Sao Mai. Sau khi đã học một khóa tại trung tâm, chị T.M. thấy thích cách dạy của Hải, và muốn học phương pháp làm các loại bánh khác nên đến tận nhà Hải để thụ giáo thêm.
Trước khi chia tay, Hải lấy máy tính xách tay rồi vào một trang mạng xã hội, trong đó có nhiều sản phẩm rất đẹp mà Hải đã từng làm để khoe với tôi. Nhìn đôi bàn tay làm bánh rất điệu nghệ, giờ lại lướt trên bàn phím nhoay nhoáy, bất giác tôi lại nhớ đến bàn tay, bàn chân những cô bé, cậu bé hàng ngày tôi vẫn gặp lang thang trên đường phố Hà Nội. Giá như các em cũng được học văn hóa, học nghề như Hải thì có lẽ đã tránh được bao cạm bẫy rình rập…
