Chưa bao giờ phong trào chơi nhiếp ảnh trong giới trẻ lại "cực thịnh" như giai đoạn này. Hiển nhiên đó cũng là một thú chơi văn hóa lành mạnh và có tính sáng tạo khá cao. Nhiếp ảnh hiện đại với máy ảnh kỹ thuật số dễ học, dễ tiếp cận so với nhiều năm trước đây. Sân chơi chính là những diễn đàn mạng Internet như xomnhiepanh.com, vnphoto.net, photo.vn và nhiều diễn đàn du lịch bụi, xe cộ... quy tụ một lực lượng hùng hậu nhiều ngàn thành viên đủ "anh tài" từ chuyên nghiệp đến những người "vừa mua máy hôm qua".
Cũng chính từ sự tạp nham thành viên, nghề nghiệp, nhận thức văn hóa xã hội khác nhau hình thành một thứ văn hóa nhiếp ảnh Internet khá phức tạp. Chủ đề họ thi nhau post lên những trang mạng khá phong phú, từ đời sống thường nhật, phong cảnh, chân dung chó mèo nhà hàng xóm, chim - hoa - cá - lá - bướm... nhưng "câu" được lượng người xem, bình luận nhiều hơn cả vẫn là những bức ảnh mà giới nhiếp ảnh mạng gọi cộc lốc là "ảnh gái".
Đó là thể loại ảnh tạo dáng của đủ các người đẹp tuổi teen, người mẫu nghiệp dư, chuyên nghiệp trong áo dài tha thướt hoặc cả những trang phục hở hang bên xế hộp xịn, xe máy phân khối lớn, bối cảnh lãng mạn. Trong đó cũng có không ít ảnh "mẫu " không mặc gì cả na ná ảnh nude bảo vệ môi trường của Ngọc Quyên ầm ỹ thời gian qua. Có cầu ắt phải có cung, đôi khi là những cống hiến phi lợi nhuận chỉ để đổi lấy một bộ ảnh đẹp miễn phí cho bản thân, thế là trong giới chơi ảnh lại hình thành thêm một giới phục vụ cho các nghệ sĩ trẻ gọi là người mẫu ảnh. Ở cuộc chơi cầu kỳ hơn thì họ còn thuê thêm stylist, một dạng đạo diễn trang phục và tư thế pose (tạo dáng) cho người mẫu.
Tất nhiên cũng có nhiều sản phẩm "nghệ thuật" tốt, nhưng cũng có không ít được "sản xuất" bởi sự non nớt của tay nghề, của nhận thức hay cả sự ác ý của các tay nhiếp ảnh gia trẻ. Những sản phẩm ấy đã đẩy người mẫu ảnh vào những tình huống khóc cười thật khó có thể tha thứ. Sự hấp dẫn nóng bỏng của những bức ảnh người mẫu đẹp được chia sẻ công cộng trên mạng luôn nhận được tán thưởng từ các thành viên khác, đâu đó còn là sự ngầm thán phục về mối quan hệ giữa nhiếp ảnh gia và người mẫu mang màu sắc dung tục.
Không dừng lại ở đó, nhiều tay máy trẻ không ngần ngại chia sẻ thêm những hình ảnh hậu trường chụp lén rất nhạy cảm như lúc người mẫu ảnh thay đồ hay một khoảnh khắc hớ hênh rồi chú thích mở để câu kéo thêm những lời bình luận tục tĩu. Từ phong trào chụp ảnh "hiểm" tung lên mạng kể trên, không ít tay máy còn chịu khó chui vào sau cánh gà nơi có show diễn thời trang, ca nhạc để săn tìm những khoảnh khắc hớ hênh của những nghệ sĩ múa, ca sĩ ... biến họ trở thành những trò đùa trên diễn đàn. Cho dù đó chỉ là một góc hở nhỏ tí xíu nơi nhạy cảm thì cũng được họ can thiệp bằng máy tính để phóng đại ra hay dùng phần mềm khoanh vùng để người xem có thể nhìn rõ hơn. Thật đáng tiếc những thứ phi văn hóa đó lại được không ít trang tin điện tử sử dụng lại để dựng lên thành vô số những câu chuyện "lộ hàng" của nhiều người nổi tiếng nhằm thu hút người đọc tò mò.
| “Vén” ảnh trên mạng! Ảnh hư là ảnh đã không còn để cho người xem hay người "đọc" nó thấy đó chỉ là tấm ảnh bị… hư! Nhòm vào ảnh hư là nhòm được ngay vào cái "sự hư" của người được chụp. Nhòm thấy ngay sự trơ trẽn trước khi nhấn cò máy để sở hữu cái sự hư. Khích lệ đăng tải loại ảnh này đồng nghĩa với sự nuôi báo cô rất nhiều biên tập viên mang trong mình thứ văn hóa rẻ tiền (nếu không nói là chất đường phố) nằm tràn lan trong các tòa soạn mạng đồng lõa ngày một đông cái đồi bại ngang nhiên. Ảnh hư còn cơ cứu được. Người hư thì ai cứu? Phẩm hạnh vốn được ông bà gìn giữ và coi là giá trị bị xé toạc toang. Hàng càng khoe ra được càng có "giá" của hàng. Hàng càng được vén ra thì càng "vén" được hàng về. Chỉ cần một đêm khoe ngực trong sô thời trang, chỉ cần một tiếng đánh mông trên sàn diễn, tiếng hô của kẻ nhắc thay đồ hay ánh chớp lam nham của cú bấm trượt lóe lên ất ơ đâu đó đã gần như phủ dụ bao thân hình khêu gợi hám…ảnh hư sẵn sàng "vén" mình… Ảnh hư đã kéo ào ạt bao nhiêu thân hư chạy theo những trò phù phiếm. Giá khoe mình chưa thấy đâu, giá vén mình còn đang mù mịt, giá bán… mình đã bày ngay nhỡn tiền! Ảnh hư, người hư ra hẳn là hư đi một nhẽ. Nhiếp ảnh gia hư mới là tội đồ! Xưa nay, khi gọi một nhiếp ảnh gia (bất kể già hay trẻ) thì thường được hiểu (ít nhất) anh hay chị ta đã có chút nào đó đóng góp xíu xíu tí sáng tạo lao động hay ít nhất (bản thân anh hay chị ấy) cũng có ra dáng một đời sống ảnh thực thụ. Có lao động, có sự ghi nhận phần nào của công luận về nghề. Nay văn hóa ảnh mạng "nhơn nhơn" gọi ngay bác bóp dăm cú cong mông, vén đôi ba đùi nóng… là nhiếp gia ảnh! Sự dễ dãi đáng sợ của các "bóp máy gia" (phần lớn không có lấy một thái độ tôn trọng nghề hoặc sự hiểu biết tối thiểu nghề) cộng hưởng với đòi hỏi "vén hàng" tốc độ nhanh bằng mọi giá của các "hàng" ảo tưởng trăm thứ danh hiệu "vơ vào" đã trực tiếp xô đẩy thứ văn hóa ảnh mạng… xuống đến mức mà hình ảnh phơi hàng rẻ tiền “ngồi chồm hỗm” vào mắt người xem cũng còn gọi là sang! Ai cũng lên tiếng gọi mạng là "ảo". Nhưng ảnh trên mạng lại là ảnh thật. Ảnh hư kèm tên lộ hàng thật, đã phơi bày toàn bộ con người thật của một bộ phận không cần vẻ đẹp thuần phong. Dương Minh Long |
Câu chuyện "tai nạn" ảnh lộ ngực của người mẫu Trang Nhung là một ví dụ rất điển hình cho thảm họa của người mẫu ảnh. Trong bức ảnh có thể thấy rõ bối cảnh chụp ảnh ngoài trời là toàn bộ ê kíp, stylist, bạn diễn... và góc chụp ảnh ở cự ly gần của nhiếp ảnh gia. Chỉ một sơ sểnh tuột vai váy được ghi lại ngay lập tức của người trong cuộc, thật đáng tiếc rằng cũng chính nhiếp ảnh gia trong ê kíp sản xuất tung bức hình nhạy cảm đó lên diễn đàn gây một làn sóng phẫn nộ cho những người yêu nhiếp ảnh đàng hoàng khác, và còn cả một chiều dư luận khác cho rằng chính người mẫu Trang Nhung tạo ra scandal. Được hay mất cho một người mẫu với một bức ảnh có thể gây ảnh hưởng không nhỏ đến danh dự lâu dài. Một góc nhìn "thấp" bệnh hoạn của một bộ phận không nhỏ nhiếp ảnh gia trẻ thời hiện đại.
Hầu hết những người mẫu ảnh bán chuyên đều là những cô gái tuổi đời còn quá trẻ, dễ tin người và cũng không ít nhiếp ảnh gia thiếu tử tế có bề ngoài "bóng sáng", lời lẽ trơn tuột như bôi mỡ dễ dàng đưa "con mồi" vào cạm bẫy. Sự lựa chọn bối cảnh để chụp ảnh "miễn phí" cho người mẫu ảnh thường được những kẻ mưu toan lựa chọn trước là những nơi hết sức bất lợi cho phận "liễu yếu đào tơ".
Mới đây, trên nhiều diễn đàn chơi nhiếp ảnh Việt Nam cảnh báo về một số thành viên đội lốt "yêu râu xanh" chuyên mời mọc các bạn nữ xem tác phẩm của mình rồi gạ gẫm mời đi chụp hình với mục đích xấu. Đã không ít người mẫu ảnh tự nguyện chui vào bẫy đã được chuẩn bị sẵn là những vùng hoang vu trên rừng núi Tây Bắc trong những chuyến đi chụp ảnh dã ngoại hay gần hơn là ở phòng khách sạn đâu đó sau lời đề nghị vô cùng tử tế là chụp "gì đó" để lưu giữ lại "tuổi thanh xuân". Câu chuyện này chỉ vỡ lở khi một người mẫu nữ gạt bỏ lợi ích cá nhân lên tiếng cảnh báo cho các bạn nữ khác về chuyện bị "tống tình" của một "nghệ sĩ nhiếp ảnh", kẻ đang nắm trong tay không ít những bức ảnh nhạy cảm của chính mình.
Bắt đầu từ chính sự dễ dãi, cả tin giữa người mẫu ảnh và các nhiếp ảnh gia "mạng" tự do nên sự thỏa thuận ban đầu về bản quyền, mục đích sử dụng cũng như tính bảo mật thông tin dường như luôn là con số 0. Đó là một yếu điểm vô cùng lớn cho nạn nhân khi xảy ra những tình huống không mong muốn xảy ra. Và hiển nhiên khi đó thì kẻ thiệt thòi hơn cả vẫn là những cô gái người mẫu ảnh với những tấm hình tế nhị lan tràn trên các diễn đàn rất dễ bị lợi dụng.
Phương Linh, một người mẫu ảnh nổi tiếng một thời trên nhiều diễn đàn ảnh Việt nam với nickname "Tieuyeutinh" là một nạn nhân điển hình. Chính vì sự nổi tiếng và ngây thơ lúc mới chập chững bước vào đời, Phương Linh đã dễ dãi cho phép không ít nhiếp ảnh gia quen sơ sáng tác rất nhiều ảnh dạng "lưu lại tuổi xuân" và không hề kiểm soát được điều đó. Cho đến khi nhiều trang web nội dung xấu cũng sử dụng những bức ảnh đó trên những góc quảng cáo thì gần như cả khu phố T.K. (Hà Nội) nơi cô ở đều nhìn cô bằng ánh mắt... tò mò. Giờ đây khi đã cứng cáp hơn ở tuổi 27 và chuyển hẳn vào phía Nam sống với tình trạng "luôn thấp thỏm sợ hãi và chưa một mối tình tử tế vắt vai, sợ người tốt đến với mình sẽ bị tổn thương khi biết về câu chuyện những bức ảnh... rất khó giải thích".
Chưa từng xảy ra ở Việt Nam, nhưng không ít diễn viên, người mẫu... nổi tiếng trên thế giới khi thành danh đã từng rất vất vả khi phải đau đầu đối phó với những bức hình nhạy cảm "một phút nông nổi thời trẻ" của chính mình bị tung ra bởi các nhiếp ảnh gia kém đạo đức
