1. Buổi đầu tiên tiếp xúc cùng lính hình sự phường Phạm Ngũ Lão, nếu không có kinh nghiệm lăn lê cùng cánh lính chiến, giới truyền thông sẽ dễ bị "dội ngược".
Chẳng mặn mà cũng chẳng niềm nở. Chẳng đon đả hỏi chuyện cũng chẳng sốt sắng nước nôi. Những khuôn mặt lành lạnh và câu trả lời nhát gừng đúng nguyên tắc ngắn gọn đến mức tối đa… dễ dội nước lạnh vào lửa nhiệt tình của cánh phóng viên. Nhưng những biểu hiện ấy lại khiến tôi khấp khởi mừng thầm: dân có nghề, hay chí ít, không phải là lính cảnh! Cái chất lành lạnh như thế này, thường có ở những lính trinh sát hình sự, lính truy nã có thâm niên.
Suốt ngày cắm đầu vào công việc, họ không có thời gian để tâm đến chuyện khác. Cường độ công việc nghẹt thở, họ không muốn những "tay mơ" ngồi hỏi han làm phí thời gian của mình…
23 giờ. Mệnh lệnh kiểm tra hành chính tại các khu vực trọng điểm bắt đầu có hiệu lực. Thúc ga lao lên vỉa hè khu B công viên 23-9, Thượng sĩ Dương rọi thẳng đèn pha vào nhóm pê-đê đứng túm tụm trong bóng tối.
Thấy bóng cảnh phục, đám pê-đê nháo nhào chạy dạt ra tứ phía. Nhưng vẫn có một gã nhìn “nhan sắc” nhất bọn vẫn điềm nhiên ngồi trang điểm. Chỉ đến khi 2 dân phòng nhảy xuống xe tiến đến, "ả" mới ngúng nguẩy đứng dậy bỏ chạy.
Thiếu úy Cao Xuân Khoa, CSHS phường Phạm Ngũ Lão, cho biết nhóm "pê-đê" này quá nhẵn mặt lực lượng tuần tra. Thông thường, tôn trọng quyền tự do giới tính và tự do cá nhân của họ, trước 23 giờ, anh em vẫn để họ tụ tập sinh hoạt giống như mọi người. Nhưng đến quá giờ, lực lượng sẽ ngay lập tức kiểm tra hành chính, tiến hành công tác đề phòng.
Kinh nghiệm thời gian qua cho thấy, nếu làm sát sao việc tuần tra và kiểm tra hành chính phòng ngừa tội phạm, địa bàn "nóng" như Công viên 23-9 sẽ ngay lập tức trở lại bình thường. Đơn cử như những nhóm người đồng tính, bình thường không sao, nhưng chỉ cần lơ là, những đối tượng bán ma túy và trộm cắp chuyên nghiệp sẽ trà trộn vào ngay.
Không những thế, nếu thấy lực lượng tuần tra không làm gắt, chính những đối tượng bình thường này trực tiếp phát sinh mầm mống tội phạm. Khi những vị khách nước ngoài rượu bia đã "tây tây" lang thang trong địa bàn công viên, thậm chí hớ hênh đến độ nằm ngủ ngon lành trên ghế đá, những tài sản có giá trị của họ sẽ kích thích lòng tham của những "lady boys" không nghề nghiệp, không thu nhập.
"Công tác nắm địa bàn cho thấy, những đối tượng đồng tính này không có nghề nghiệp ổn định. Nhưng họ lại rất cần tiền để trang điểm, mua quần áo, thậm chí có người còn phải bơm hoócmôn đều đặn để giữ gìn "nhan sắc". Anh em kiểm tra gắt gao để họ nếu có ý định phạm tội sẽ chùn lại, không dám manh động", Thiếu úy Khoa cho biết.
2. Chỉ mới 2 năm trước đây thôi, khu vực Công viên 23-9 này vẫn còn là điểm nóng về nạn buôn bán ma túy. Nằm tiếp giáp ngay khu vực có lịch sử nổi tiếng về buôn bán ma túy Đồng Tiến - Mả Lạng, thời kỳ cao điểm, có tới 70-80 đối tượng chuyên bán lẻ ma túy thường xuyên hoạt động tại công viên này.
Những con nghiện, đối tượng trộm cắp, lang thang chuyên nghiệp cũng coi công viên rộng lớn này là "thiên đường". Những góc tối khuất tại khu B, khu C là địa điểm lý tưởng để chích hút. Những đôi tình nhân ngồi say sưa tâm sự, những du khách nước ngoài thích nhàn tản đi dạo là con mồi của các băng "đá đồ" và "ăn bay" chuyên nghiệp.
Chính vì vậy, trong một phiên tuần tra đêm của lính hình sự, địa bàn Công viên 23-9 luôn được ưu ái "quần" kỹ. Không chỉ tuần tra dưới lòng đường, họ còn phải đi sâu vào trong công viên, tới từng gốc cây, ghế đá để phát hiện sự bất thường.
Trong hàng trăm người có mặt tại mỗi thời điểm tuần tra, họ phải sàng lọc đâu là người dân bản địa chuyên tập thể dục ban đêm, đâu là khách lỡ độ đường ngồi chờ chuyến xe buýt sớm, đâu là khách nước ngoài đêm không ngủ được ra công viên đi dạo, đâu là khách nước ngoài chờ xe lữ hành xuất phát sớm nên vác đồ ra công viên ngủ chứ nhất định không chịu thuê phòng trọ… và đâu là các đối tượng nghi vấn cần kiểm tra.
Quả thực, nếu không đi sâu vào bên trong, chúng tôi không thể phát hiện một du khách Nhật, nhìn chả khác gì dân đầu đường xó chợ, quần áo nhàu nhĩ đang nằm ngủ ngon lành trên ghế đá công viên. Giật bắn mình khi lực lượng tuần tra đến vỗ vai gọi dậy và được nhắc nhở không ngủ quên đề phòng mất đồ, cũng chả thèm cám ơn, ông ta lừ đừ xách chừng chục cái túi bóng đựng đồ bỏ đi.
Quá thêm một đoạn, 2 du khách người Nga đang ngồi ngả ngớn "cưa" một chai vodka, cái túi xách đựng giấy tờ tùy thân để hớ hênh ngay trên ghế đá… cũng được nhắc nhở cẩn thận không lại say rồi ngủ quên. Vẻ mặt khó chịu, 2 vị khách thể hiện sự bất hợp tác rõ ràng. Nóng mũi, tôi đến bên cạnh nói nhẹ, nếu ở nước ngoài là hai ông về đồn công an nằm đến sáng rồi đóng tiền phạt vì cái tội uống rượu tại nơi không được phép rồi. Nghe vậy, 2 vị khách đành miễn cưỡng rời khỏi công viên.
Thiếu úy Khoa cười phân trần, nếu không nhắc nhở như vậy, chắc chắn là đến sáng sớm Công an phường lại có thêm 2 cái đơn trình báo mất đồ. Biết là sẽ gặp phải thái độ khó chịu, nhưng anh em đành phải cắn răng chịu. Bị lườm nguýt mãi rồi, thậm chí bị chửi đổng riết cũng quen rồi, miễn sao phòng ngừa được tội phạm xảy ra.
3. Một cặp tình nhân trong công viên có dấu hiệu bất thường lọt vào tầm ngắm của lực lượng tuần tra. Cô gái nhỏ thó, gương mặt nghênh nghênh bất cần bị yêu cầu kiểm tra giấy tờ tùy thân vì đã quá 23 giờ. Không xuất trình được giấy tờ, cô được yêu cầu đưa về đồn để xác minh.
2 tiếng sau, một người phụ nữ dáng vẻ tất tả, quần áo nhàu nhĩ, tay cầm tờ giấy khai sinh cũng nhàu nhĩ như gương mặt của bà… bước vào trụ sở xin bảo lãnh cho con. Trực ban hình sự ái ngại lắc đầu khi bà mẹ của cô gái 16 tuổi này cho biết không thể làm chứng minh thư cho con gái vì trót… mang sổ hộ khẩu đi cầm để lấy vốn làm ăn.
Như thể có người được trút cơn ấm ức bấy lâu, người phụ nữ sống ở quận 11 kể rằng, cuốn sổ hộ khẩu cầm được có 300.000 đồng, chỉ đủ để bà có vốn mở một gánh hàng rong. Cô con gái 16 tuổi bỏ nhà đi biền biệt, bà không thể quản nổi. Bà nói như năn nỉ là mong các chú công an dạy hộ con chứ bà bất lực rồi.
Thông cảm vì hoàn cảnh khó khăn của bà, cán bộ thụ lý linh động cho bà bảo lãnh con gái về ngay trong đêm, thay vì tạm giữ đến sáng mai. Nhưng riêng tiền đóng phạt hành chính và tiền đi xe ôm lên đón con cũng đã gần bằng số tiền bà đem cuốn sổ hộ khẩu đi cầm. Vẫn một vẻ mặt dửng dưng không xúc động, cô gái 16 tuổi thờ ơ nhìn người mẹ khốn khổ, rồi lại cắm mặt vào chiếc điện thoại di động hí hoáy nhắn tin, rồi thờ ơ theo mẹ ra về…
Nhìn theo, thở dài lắc đầu, người trực ban hình sự cho biết, những cảnh trái ngang như vậy diễn ra khá nhiều. Nếu không có công tác kiểm tra hành chính phòng ngừa như vậy, nhiều gia đình cả năm có khi không biết nổi con em mình đang làm gì, đang rơi vào hoàn cảnh nào. Khi ở qua đêm tại công viên với những đối tượng phức tạp, tương lai của cô gái mới 16 tuổi kia… không biết sẽ trôi về đâu.
4. Nếu nói đến "đặc sản" của Công an khu "phố Tây" Phạm Ngũ Lão, phải nói đến đội ngũ trực ban hình sự. 13 năm lăn lộn với đủ các sắc phục của đủ các lực lượng, nhưng chưa bao giờ tôi chứng kiến ở đâu trực ban hình sự đa năng và có một cường độ làm việc chát chúa như ở đây… với đủ cung bậc vui có, buồn có, tủi thân có, và bị "chửi oan" thường xuyên cũng có.
Cường độ làm việc thì khủng khiếp. Hàng ngàn lượt khách du lịch qua lại địa bàn mỗi ngày, mà nhịp sinh hoạt của khách không gói gọn trong một thời điểm cố định, mà dàn trải đều 24/24 giờ, thậm chí càng về đêm càng tất bật, cho đến tận sáng sớm. Đội trực ban hình sự khu "phố Tây" vẻn vẹn chỉ có 4 người, luân phiên nhau chia ca 8 tiếng để đảm bảo công việc.
Mà trực ban hình sự ở đây thì bận không khác chăm con mọn, từ mất trộm, cướp giật, đánh lộn, ăn quịt, mua bán trái phép chất ma túy… Nhưng cái khác biệt và cũng là cái đau đầu nhất ở đây, là đa phần người có quyền và nghĩa vụ liên quan, đều là… người nước ngoài.
Chỉ riêng về vấn đề ngôn ngữ cũng đã đủ đau đầu. Tiếng Anh thì có Thiếu úy Hoàng Vũ Anh Tú là thông thạo, những trực ban hình sự khác khả năng nghe trình báo cũng khá tốt.
Nhưng tiếng Anh thôi thì không đủ. Người đến trình báo thì đủ mọi quốc tịch, đau đầu nhất là khi gặp khách Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, Pháp và Trung Quốc. Duy nhất có một cán bộ tổng hợp có thể nói được 4 ngoại ngữ, nhưng ca làm việc của anh chỉ có 8 tiếng, thế nên đa phần là trực ban hình sự phải gánh hết.
Hơn một tuần ngồi cùng anh em trực ban hình sự, đôi khi PV ANTG phải trở thành phiên dịch bất đắc dĩ, chia sẻ bớt gánh nặng. Nhưng sự hỗ trợ của kẻ bất đắc dĩ như tôi chỉ được phép giới hạn trong một phạm vi nhất định.
Quy định về thủ tục điều tra đòi hỏi tính khách quan, thế nên bản dịch phải là người khác. Thường anh em trực ban phải hỏi khách cư trú ở đâu để mời lễ tân của khách sạn đó lên hỗ trợ dịch và ký xác nhận vào bản dịch. Nếu lễ tân không nói được các ngôn ngữ đặc thù, phường lại phải "cầu cứu" cán bộ của Phòng Quản lý xuất nhập cảnh xuống hỗ trợ.
Nhưng khách nước ngoài đâu có hiểu được nổi khổ zíc zắc về thủ tục như vậy. Họ muốn trình báo là công an khu vực phải xác nhận ngay, rồi cử người đi xử lý ngay để lấy tài sản. Nếu không thì phải xác nhận ngay vụ việc mất trộm để họ có thể thông báo để phía bảo hiểm đền bù.
Nhưng quy trình điều tra vụ việc là một quá trình chặt chẽ, mà lấy lời khai khách quan từ phía bị hại chỉ là một khâu. Còn có quy định về người làm chứng, về định giá tài sản, về thủ tục phúc cung… Một vụ việc mất trộm tưởng chừng như đơn giản nhưng liên quan tới 4-5 người, trải qua 4-5 công đoạn, mà thiếu đi một mảng là trực ban hình sự lĩnh đủ.
Thế nên đối với những vụ việc xảy ra lúc đêm khuya và sáng sớm, rất khó cho những trực ban hình sự nhận được sự thông cảm của khách. Hơn một tuần thức đêm cùng anh em trực ban, tôi đã không ít lần chứng kiến cảnh người đến trình báo hét vào mặt trực ban, thậm chí còn lăng mạ anh em khi không được xử lý theo ý mình.
Đơn cử như vụ hai vị khách từ xứ Wales bị móc trộm điện thoại mà PV ANTG đã đề cập đến trong bài trước, máu nóng cộng với men bia đã khiến cho vị khách người Anh này giống như phát khùng. Ông ta dí sát mặt vào trực ban hình sự mà hét, rồi chửi bới bằng đủ thứ từ ngữ mạt sát.
Người trực ban hình sự dường như đã quá quen với những cảnh này, vẫn kiên nhẫn lắng nghe và giải thích. Cuối cùng, người nhịn không nổi vẫn là tôi. Kéo ông khách du lịch nóng tính ra ngoài cửa, tôi nói thẳng là ông không thể ăn nói kiểu như vậy được, ở xứ ông, cảnh sát gằn giọng cảnh báo đến lần thứ 2 thôi là còng tay nhốt rồi, đừng làm quá…
