UBND TP Hồ Chí Minh vừa ban hành Quy chế thu thập, quản lý, khai thác, chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường; khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường trên địa bàn thành phố. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thống nhất phương thức quản lý dữ liệu sau khi hợp nhất địa giới hành chính, đồng thời tạo hành lang pháp lý cho việc hình thành kho dữ liệu dùng chung, phục vụ chính quyền số.
Điểm đáng chú ý của quy chế mới là phạm vi điều chỉnh rất rộng, bao quát toàn bộ dữ liệu về đất đai, tài nguyên nước, địa chất và khoáng sản, môi trường, khí tượng thủy văn, biến đổi khí hậu, đo đạc bản đồ, tài nguyên biển... Đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong việc thu thập, quản lý, khai thác, chia sẻ và sử dụng dữ liệu; bảo đảm việc xử lý dữ liệu cá nhân phải tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Trên thực tế, nhiều năm qua, dữ liệu tài nguyên và môi trường vẫn được quản lý theo từng lĩnh vực, từng địa phương và từng đơn vị chuyên ngành. Điều này dẫn đến tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu đồng bộ, nhiều nơi cập nhật chưa kịp thời, gây khó khăn trong quản lý cũng như giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp. Sau khi TP Hồ Chí Minh hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, nếu tiếp tục duy trì các hệ thống riêng lẻ sẽ rất khó đáp ứng yêu cầu điều hành trên một đô thị có quy mô hơn 14 triệu dân.
Chính vì vậy, quyết định mới đã thay thế nhiều quy định trước đây của TP Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu để hình thành một quy chế thống nhất trên toàn địa bàn thành phố mới.
Theo quy chế, việc thu thập dữ liệu phải bảo đảm đầy đủ, chính xác; đồng thời dữ liệu phải được lưu trữ lâu dài, bảo đảm an toàn thông tin và tạo điều kiện thuận lợi cho việc công bố, khai thác theo đúng quy định pháp luật. Những dữ liệu thuộc danh mục bí mật nhà nước sẽ được quản lý theo chế độ riêng.
Toàn bộ cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường sẽ được vận hành trên hạ tầng Trung tâm Dữ liệu thành phố hoặc nền tảng điện toán đám mây an toàn, tuân thủ khung kiến trúc dữ liệu quốc gia. Cơ sở dữ liệu này sẽ phục vụ quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, nghiên cứu khoa học và giáo dục.
Đặc biệt, quy chế quy định rõ việc xây dựng ba cấp dữ liệu gồm cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường cấp thành phố, cấp sở ngành và cấp xã. Tất cả đều phải kết nối, chia sẻ về hệ thống chung thay vì tồn tại độc lập như trước đây.
Cấp xã sẽ trực tiếp cập nhật biến động về đất đai, mốc giới, sự cố môi trường và các nội dung liên quan lên hệ thống dùng chung ngay sau khi phát sinh. Sau khi được kiểm duyệt, dữ liệu này sẽ trở thành dữ liệu chính thức của thành phố.
Quy chế yêu cầu toàn bộ hệ thống phải được phân loại cấp độ an toàn; áp dụng các giải pháp tổ chức, kỹ thuật để bảo vệ dữ liệu; xây dựng cơ chế sao lưu, phục hồi dữ liệu khi xảy ra sự cố; định kỳ hằng năm đánh giá an toàn thông tin. Với những cơ sở dữ liệu chứa dữ liệu cá nhân, mọi hoạt động truy cập đều phải được xác thực, phân quyền và ghi nhật ký để phục vụ công tác giám sát, truy vết.
Một trong những nội dung được kỳ vọng tạo chuyển biến lớn là việc kết nối, chia sẻ dữ liệu trên môi trường điện tử. Các cơ quan nhà nước phải kết nối thông qua nền tảng chia sẻ dữ liệu, không được xây dựng lại dữ liệu đã có; đồng thời bảo đảm dữ liệu chia sẻ luôn chính xác, đồng bộ với dữ liệu gốc.
Đáng chú ý, quy chế cũng quy định rõ các cơ quan nhà nước không được yêu cầu người dân hoặc doanh nghiệp cung cấp lại những dữ liệu mà cơ quan nhà nước đã quản lý hoặc có thể khai thác từ cơ sở dữ liệu dùng chung, trừ trường hợp phục vụ xác minh hoặc cập nhật thông tin. Điều này sẽ góp phần giảm đáng kể giấy tờ, giảm chi phí xã hội và đúng với tinh thần lấy dữ liệu phục vụ người dân thay vì bắt người dân phục vụ dữ liệu.
Quy chế cũng phân định, Sở Nông nghiệp và Môi trường là đơn vị đầu mối tham mưu UBND TP Hồ Chí Minh quản lý cơ sở dữ liệu, tổ chức xây dựng, vận hành, bảo đảm an toàn hệ thống và hướng dẫn các đơn vị thực hiện. Các sở, ngành chịu trách nhiệm chuẩn hóa, cập nhật và chia sẻ dữ liệu thuộc lĩnh vực mình quản lý; UBND cấp xã phải cập nhật kịp thời các biến động phát sinh và chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu đầu vào.
