Trong nhiều năm qua, thông tin quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch giao thông, đất đai không chỉ tại TP Hồ Chí Minh mà ở nhiều địa phương khác vẫn là lĩnh vực người dân khó tiếp cận. Không ít trường hợp chỉ đến khi cơ quan chức năng công bố phương án bồi thường, giải tỏa phục vụ các dự án hạ tầng thì người dân mới biết khu đất của mình nằm trong diện quy hoạch.
Ông Tài, một nông dân ở phường Long Phước (TP Hồ Chí Minh), cho biết gia đình ông có 6 công ruộng nằm gần một con kênh. Do các con đều đi làm công nhân, thiếu nhân lực sản xuất nên nhiều năm liền gia đình bỏ hoang phần đất này. Bất ngờ có người tìm đến hỏi mua với mức giá cao hơn mặt bằng chung của khu vực. Sau khi bàn bạc, gia đình ông quyết định chuyển nhượng khu đất.
Vài tháng sau, ông mới biết khu vực này có tuyến đường đi qua. Sau khi trừ phần diện tích bị thu hồi để thực hiện dự án, phần đất còn lại trở thành đất mặt tiền tuyến đường mới. Ông rất tiếc nuối nhưng đành chấp nhận vì trước đó hoàn toàn không nắm được thông tin quy hoạch. Câu chuyện cũng đặt ra những băn khoăn về tính minh bạch trong việc công khai thông tin quy hoạch tại một số nơi.
Tương tự, chị Quỳnh Lê đặt cọc mua một thửa đất tại phường Dĩ An (TP Hồ Chí Minh) khi được người bán cam kết đất không nằm trong quy hoạch. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu, chị mới biết thửa đất nằm trong phạm vi quy hoạch một tuyến đường dự kiến mở mới.
Để làm rõ thông tin, chị đề nghị người bán thực hiện thủ tục xin cung cấp thông tin quy hoạch. Sau nhiều ngày chờ đợi, UBND phường Dĩ An có văn bản trả lời nhưng nội dung chưa thể hiện rõ việc thửa đất có bị ảnh hưởng bởi dự án giao thông hay không.
Không yên tâm, chị yêu cầu hủy giao dịch và nhận lại tiền cọc. Tuy nhiên, chủ sử dụng đất không đồng ý, buộc chị phải tiếp tục giao dịch hoặc chấp nhận mất tiền đặt cọc. Chị đã khởi kiện ra tòa án. Trong quá trình hòa giải, phía chủ sử dụng đất đồng ý hoàn trả tiền cọc vì thực tế thửa đất nằm trong quy hoạch làm đường.
“Giá như thông tin quy hoạch được công khai đầy đủ, minh bạch thì người dân sẽ không phải mất nhiều thời gian, công sức cho việc xác minh, tranh chấp, khiếu nại hay khởi kiện. Điều đó không chỉ gây lãng phí cho xã hội mà còn có thể phát sinh những tiêu cực trong quá trình giải quyết vụ việc”, chị Quỳnh Lê chia sẻ.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, UBND TP Hồ Chí Minh vừa yêu cầu các sở, ban, ngành và UBND các phường, xã, đặc khu chủ động triển khai hiệu quả công tác cải cách hành chính, tăng cường chuyển đổi số gắn với yêu cầu phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời cụ thể hóa thành các nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với chức năng của từng đơn vị, bảo đảm rõ trách nhiệm, tiến độ và sản phẩm đầu ra.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được thành phố nhấn mạnh là khẩn trương số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính và tăng cường tái sử dụng dữ liệu trong hoạt động quản lý nhà nước. Việc số hóa không chỉ giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp mà còn hạn chế tối đa các khâu trung gian, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa người dân với cán bộ giải quyết hồ sơ - yếu tố có thể phát sinh nhũng nhiễu, tiêu cực.
Thành phố cũng yêu cầu tiếp tục nâng cao tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình, kiên quyết không yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp lại các loại giấy tờ, hồ sơ bản giấy nếu dữ liệu đã được số hóa hoặc có thể khai thác từ các cơ sở dữ liệu dùng chung. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Đáng chú ý, TP Hồ Chí Minh xác định công khai, minh bạch dữ liệu là giải pháp then chốt trong công tác phòng, chống tham nhũng. Theo đó, các cơ quan chức năng tiếp tục đầu tư, nâng cấp hạ tầng số, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến; đồng thời rà soát, hoàn thiện Cổng thông tin điện tử của thành phố nhằm nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và thanh toán trực tuyến.
Theo chỉ đạo của ông Trần Văn Bảy, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh công khai, minh bạch dữ liệu, nhất là trong các lĩnh vực nhạy cảm như quy hoạch, đất đai, xây dựng; tăng cường cung cấp thông tin trên môi trường số để người dân và doanh nghiệp thuận tiện tra cứu, khai thác, hạn chế tối đa việc phải liên hệ trực tiếp với cơ quan nhà nước.
Trong thực tế, đất đai, xây dựng và quy hoạch luôn là những lĩnh vực được người dân quan tâm bởi liên quan trực tiếp đến quyền lợi, tài sản và các hoạt động đầu tư, kinh doanh. Khi các dữ liệu này được công khai đầy đủ, cập nhật thường xuyên trên nền tảng số, người dân có thể chủ động kiểm tra, đối chiếu thông tin, qua đó góp phần giảm nguy cơ phát sinh các hành vi lợi dụng sự thiếu minh bạch để trục lợi.
Không chỉ minh bạch dữ liệu, TP Hồ Chí Minh còn đặt ra yêu cầu cao đối với việc minh bạch toàn bộ quy trình giải quyết công việc. Thành phố yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, siết chặt trách nhiệm công vụ và đẩy mạnh thực hiện quy trình xử lý công việc trên môi trường điện tử.
Mọi quy trình phải bảo đảm công khai, minh bạch, có khả năng theo dõi, giám sát và lưu vết toàn bộ quá trình giải quyết hồ sơ. Đây là giải pháp đặc biệt quan trọng bởi khi mọi thao tác xử lý đều được ghi nhận trên hệ thống, trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị sẽ được xác định rõ ràng. Bất kỳ sự chậm trễ, can thiệp bất thường hoặc dấu hiệu vi phạm nào cũng có thể được truy xuất, kiểm tra và xử lý.
Song song đó, thành phố yêu cầu hạn chế tối đa việc yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số và giải quyết thủ tục hành chính. Kết quả thực hiện nhiệm vụ sẽ được gắn với công tác đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.
Ở lĩnh vực thanh tra, TP Hồ Chí Minh đang tập trung triển khai ba nền tảng dùng chung theo tiến độ của Thanh tra Chính phủ gồm: Nền tảng quản lý công tác khiếu nại, tố cáo quốc gia; Nền tảng số công tác thanh tra và Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập.
Việc hình thành các nền tảng số này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát, theo dõi các vụ việc khiếu nại, tố cáo; đồng thời tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động thanh tra và kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức theo quy định.
Để bảo đảm nền tảng cho quá trình chuyển đổi số, Công an TP Hồ Chí Minh được giao tiếp tục triển khai chiến dịch xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành trên địa bàn thành phố. Đồng thời, chủ trì triển khai các giải pháp bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và dữ liệu, không đưa vào vận hành các hệ thống thông tin chưa được đánh giá an toàn, an ninh mạng theo quy định.
UBND TP Hồ Chí Minh cũng yêu cầu Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh tiếp tục vận hành hiệu quả các nền tảng số dùng chung, hỗ trợ kết nối, chia sẻ và tích hợp dữ liệu phục vụ công tác quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng nền hành chính minh bạch, hiện đại, góp phần ngăn ngừa từ sớm, từ xa các nguy cơ tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động công vụ.
