Tổng thống Yemen chưa muốn từ chức

Cục diện xung đột tại Yemen tuy vẫn đang "bế tắc" do 2 bên chưa tìm được tiếng nói chung, mặc dù đã có hướng giải quyết sau khi Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đưa ra một giải pháp thỏa hiệp cho cả đôi bên. Tổng thống Ali Abdullah Saleh đã chấp nhận sáng kiến của GCC, nhưng lực lượng biểu tình vẫn khăng khăng đòi ông phải từ chức ngay lập tức.

Bất chấp việc Tổng thống Saleh đã chấp nhận từ chức theo sáng kiến của GCC, biểu tình bạo động vẫn tiếp tục lan rộng từ ngày 24/4 tại các thành phố miền Nam Yemen như Ibb, Bayda và Taiz, cách thủ đô Sanaa gần 200km về phía nam. Theo báo chí quốc tế, lực lượng quân đội trung thành với Tổng thống Ali Abdullah Saleh do con trai ông chỉ huy đã nổ súng bắn vào người biểu tình làm 2 người chết và 10 người bị thương.

Cho đến ngày 26/4, tình hình vẫn tiếp tục căng thẳng do lực lượng biểu tình chống chính phủ vẫn cắm chốt 24/24 giờ tại các thành phố, cương quyết không chấp nhận thỏa thuận với Tổng thống Saleh, đòi ông phải từ chức ngay lập tức và bị xét xử do các tội tham nhũng và bắn giết người biểu tình.

Sáng kiến của GCC đưa ra thời hạn 30 ngày kể từ ngày chính thức ký kết thỏa thuận: Ông Saleh phải nộp đơn từ chức, sau đó đơn từ chức của ông sẽ được Quốc hội Yemen xem xét, có thể chấp nhận hoặc bác đơn. Nếu Quốc hội chấp nhận đơn từ chức, ông Saleh sẽ trao chức Tổng thống lại cho Phó tổng thống Abdu Rabuh Mansour Hadi. 60 ngày sau khi ông Saleh từ chức, một cuộc bầu cử tổng thống mới sẽ được tiến hành. Vị tổng thống mới được bầu sẽ chủ trì việc sửa đổi hiến pháp theo nguyện vọng của người dân Yemen.

Điều kiện để ông Saleh chấp nhận từ chức là bảo đảm ông và các con trai được miễn truy tố hình sự. Sau cuộc họp với lãnh đạo GCC vào tối 23/4, Tổng thống Saleh đã tuyên bố chấp nhận sáng kiến này và kêu gọi phe đối lập tham gia Chính phủ đoàn kết dân tộc để tránh đi cảnh "nội chiến đẫm máu".

Việc Tổng thống Saleh buộc phải ra đi là điều khó tránh khỏi kể từ khi Mỹ - nước từng ủng hộ ông trong cuộc chiến chống khủng bố Al-Qaeda - quay lưng không tiếp tục ủng hộ ông sau khi biểu tình bạo động xảy ra từ tháng 2/2011. Ngay từ đầu, Saleh đã tuyên bố sẵn sàng từ chức nếu bản thân và gia đình được bảo đảm an toàn, không bị truy tố, xét xử. Thế nhưng, những gì người biểu tình đòi hỏi đã vượt xa sự thỏa hiệp và nhượng bộ của ông Saleh, và đó chính là cột mốc đánh dấu mức độ gia tăng bạo lực khi lực lượng an ninh và quân đội trung thành với ông Saleh ra tay trấn áp người biểu tình.

Sự việc ngày càng diễn ra theo chiều hướng xấu khiến cho 6 quốc gia trong GCC phải đứng ra tìm kiếm một giải pháp khả dĩ. GCC muốn tạo cho ông Saleh một hướng mở dễ chấp nhận hơn để ông sẵn sàng từ bỏ quyền lực. Đây cũng là cách duy nhất để ông Saleh tránh chịu chung số phận như cựu Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak - người đang chờ ra tòa xét xử với các tội danh tham nhũng và sát hại người biểu tình.

Ban đầu, liên minh 7 đảng đối lập ở Yemen đã chính thức chấp nhận việc từ chức có điều kiện của ông Saleh. Tuy nhiên, những người biểu tình trên các đường phố Yemen đã không chấp nhận điều kiện từ chức đó. Họ tố cáo ông Saleh đang lợi dụng điều kiện từ chức này để tiếp tục bám trụ và củng cố quyền lực. Là một chính trị gia lão luyện, lắm mưu nhiều kế, suốt 32 năm lãnh đạo Yemen, ông Saleh đã khiến cho phe đối lập nhiều phen "thất điên bát đảo" vì những lần không giữ lời hứa của ông. Lần này cũng thế, những người biểu tình sợ rằng khi ông Saleh nộp đơn từ chức, Quốc hội do đảng của ông Saleh nắm đa số kiểm soát sẽ bác đơn và việc từ chức sẽ không xảy ra.

Trong khi đó, cũng vì vấn đề "thỏa thuận hay không thỏa thuận" với Tổng thống Saleh mà nội bộ phe đối lập chống Tổng thống Saleh nảy sinh mâu thuẫn căng thẳng. Thành phần thanh niên tham gia biểu tình tố cáo các lãnh đạo chính trị trong JMP đã chấp nhận điều kiện từ chức của Tổng thống Saleh chỉ vì lợi ích chính trị của riêng mình mà không quan tâm đến người biểu tình. Rốt cuộc, vì muốn duy trì liên minh chống chính phủ nên 7 đảng đối lập cũng đành phải bác bỏ những đề nghị của Tổng thống Saleh. Phát ngôn viên của JMP cho báo chí biết, liên minh JMP chấp nhận đề xuất của GCC nhưng không thể tham gia chính phủ do Tổng thống Saleh lãnh đạo.

Như vậy là sau khi các bên không thể đạt được thỏa thuận nào, tình hình Yemen tiếp tục chìm trong bạo loạn và bế tắc. Phe đối lập biểu tình chống chính phủ xem ra khó lòng đạt được mục tiêu của mình nếu không chấp nhận điều kiện thỏa thuận để ông Saleh và gia đình có thể "hạ cánh an toàn". Trước mắt, phe đối lập đã không thể dùng áp lực của biển người biểu tình để buộc ông Saleh từ chức vì ông hiện vẫn còn nắm trong tay lực lượng quân đội đủ mạnh để dập tắt mọi sự chống đối.

Nếu sự đối đầu giằng co không được tháo gỡ trong khi phe đối lập tiếp tục gia tăng sức ép nhằm đạt mục tiêu, Yemen sẽ khó tránh khỏi nguy cơ xảy ra nội chiến. Đây cũng chính là điều mà các quốc gia láng giềng của Yemen quan tâm lo ngại nhất. Khi chưa xảy ra cuộc biểu tình chống chính phủ, Yemen đã là nỗi lo của các nước láng giềng trong khu vực, đặc biệt là Arập Xêút - láng giềng hùng mạnh nhất trên bán đảo Arập. Cuộc chiến chống phiến quân miền Bắc Yemen từng khiến cho Arập Xêút phải đưa quân đội đến trấn giữ vùng biên giới; phong trào ly khai ở miền Nam Yemen lâu nay đã biến vùng đất này thành nơi trú ẩn lý tưởng cho mạng lưới Al-Qaeda trên bán đảo Arập (AQAP) do trùm khủng bố khét tiếng tàn ác Anwar Awlaki chỉ huy.

Tuy không ủng hộ Tổng thống Saleh trấn áp người biểu tình, nhưng người Mỹ cũng không muốn để Yemen rơi vào cảnh hỗn loạn, nội chiến vì như thế càng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho AQAP hoạt động. Hiện tại, ở Yemen chỉ có Saleh là người có khả năng giúp Mỹ hiệu quả nhất trong cuộc chiến chống khủng bố Al-Qaeda. Đó là lý do chính quyền Mỹ luôn rất thận trọng trước những diễn biến tại Yemen

Văn Trương (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.