Tình hình bất ổn tại Syria: Thận trọng là trên hết
Trước tin tức báo chí về việc lực lượng an ninh Syria nổ súng gây thương vong cho hàng trăm người và hơn 1.000 người tị nạn chạy sang Thổ Nhĩ Kỳ, các nước phương Tây có phản ứng rất thận trọng, ngoại trừ Mỹ, các nước đồng minh thuộc Liên minh châu Âu (EU) vẫn chưa chính thức đưa ra hành động nào.
Động thái được xem là mạnh mẽ nhất của EU là "lên án" hành động "đàn áp biểu tình" của lãnh đạo Syria. Đó cũng là tinh thần chủ đạo bản dự thảo nghị quyết vừa được Anh và Pháp soạn thảo, chỉnh sửa và trình lên Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (HĐBA LHQ) hôm 8/6/2011. Nói là "chỉnh sửa" chứ thực tế nội dung dự thảo lần này không có nhiều thay đổi so với những lần trước.
Đại sứ Nga tại LHQ Vitaly Churkin hôm 8/6 đã khẳng định Nga không ủng hộ một nghị quyết về Syria, vì "không tin rằng nó có thể giúp ích cho việc đối thoại để giải quyết các khúc mắc chính trị". Ông Churkin nói thêm, Nga lo ngại việc can thiệp từng bước của HĐBA LHQ vào tình hình nội bộ Syria sẽ gây phản tác dụng.
Lập luận của Nga hoàn toàn có cơ sở. Libya đang là một ví dụ điển hình về sự can thiệp thô bạo từ bên ngoài. Hôm 8/6, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates đã phải lên tiếng kêu gọi các nước thành viên NATO ở khu vực Đông Âu (như Ba Lan, Rumani,…) "tích cực tham gia vào cuộc chiến Libya" bằng cách đưa máy bay chiến đấu đến tham chiến.
Trong khi đó, Chính phủ Mỹ đã bị Quốc hội phê phán vì tiến hành cuộc chiến Libya mà không thông qua Quốc hội, đồng thời vượt giới hạn 60 ngày theo Luật Chiến tranh ban hành năm 1973. Việc Mỹ và NATO tấn công Libya không những không giải quyết được xung đột giữa lực lượng trung thành với ông Gaddafi với phiến quân miền Đông Libya mà còn gây thêm chết chóc, thương vong cho dân thường vô tội, vi phạm luật pháp và các công ước quốc tế, vi phạm Hiến chương LHQ về tôn trọng chủ quyền và không can thiệp vào nội bộ các quốc gia có chủ quyền.
Nữ đại sứ Syria tại Pháp, Lamia Shakkour, dọa kiện đài France 24 vì tung tin đồn thất thiệt về bà.
Trở lại vấn đề Syria, nội bộ HĐBA đang lộ rõ bất đồng giữa phe chủ chiến và phe thận trọng. Mỹ đang rất "hăng" khi đề xuất những biện pháp mạnh tay hơn đối với Syria, và thực tế nước này đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với Tổng thống Bashar Assad và một số quan chức cấp cao của Syria từ tháng 5, trong khi châu Âu cũng rất muốn dùng biện pháp mạnh tay đối với Syria nhưng lại tỏ ra thận trọng vì không muốn tiếp tục dính thêm vào một vụ tương tự như Libya.
Đại sứ Mỹ tại LHQ Susan Rice hôm 8/6 đã "nổi cáu" và dùng lời lẽ gay gắt để phê phán Nga và Trung Quốc "vin" vào tình hình Libya để từ chối một nghị quyết mới đối với Syria. Tuy nhiên, Lbiya chỉ là một trong những nguyên nhân để tất cả các cường quốc đều phải hết sức thận trọng khi can thiệp vào Syria.
Không giống như Libya và Ai Cập, tình hình bất ổn tại Syria không nghiêm trọng đến mức độ như báo chí và thông tấn phương Tây đưa tin. Vấn đề mâu thuẫn giữa những người biểu tình với lãnh đạo Syria chủ yếu xoay quanh các yêu cầu cải cách đất nước. Và lãnh đạo Syria cũng đã từng đề nghị đối thoại với phe đối lập, đưa ra những đề nghị cải cách để giải quyết mâu thuẫn. Tuy nhiên, nỗ lực giải quyết tình hình nội bộ của Syria dường như không đúng ý muốn của các thế lực bên ngoài, và dường như đã có bàn tay thò vào "chọc phá" bằng nhiều hình thức, như tung thông tin giả, sự kiện giả mạo và cả tin đồn thất thiệt được dàn dựng một cách cẩu thả nhằm tô đậm thêm bức tranh tồi tệ ở Syria, phục vụ mưu đồ lật đổ chế độ của Tổng thống Assad.
Đương nhiên, khi đụng độ xảy ra giữa cảnh sát, lực lượng an ninh với người biểu tình thì khó tránh khỏi đổ máu, chết người. Cả hai phía đều có người chết, kể cả lực lượng an ninh của Syria. Thế nhưng chỉ có thương vong của người biểu tình được đưa tin đậm nét, kể cả việc tạo dựng hiện trường không có thật bằng "máu giả". Đó là chưa kể việc có "những tay súng bắn tỉa" không biết từ đâu ra đã cố tình gây ra những cái chết oan ức khiến đám đông dân chúng phẫn nộ, làm cho làn sóng biểu tình giận dữ, lan rộng và quyết liệt hơn.
Trong vài tuần trở lại đây còn liên tiếp xảy ra những vụ tung tin đồn thất thiệt và cả mạo danh nhằm bôi đen một cách méo mó tình hình Syria, gây bối rối cho Damascus. Vụ việc mới vừa xảy ra hôm 7/6, với màn kịch thô thiển, trong đó Đài France 24 phát một đoạn "phỏng vấn qua điện thoại" một phụ nữ tự nhận là Đại sứ Syria tại Pháp là Lamia Shakkour đã "từ chức" và kinh tởm chính quyền Damascus đàn áp người biểu tình".
Ngay sau đó, trên các kênh truyền hình nhà nước Syria và kênh truyền hình cáp Al Arabiya của Dubai (UAE) xuất hiện một phụ nữ khác cũng nhận là "bà Shakkour" giận dữ bác bỏ thông tin sai lệch của Đài France 24.
Sang ngày 8/6, bà Shakkour thật đã xuất hiện trên kênh truyền hình BFM-TV của Pháp để không chỉ bác bỏ thông tin sai lệch của Đài France 24 mà còn dọa sẽ kiện đài này ra tòa. Trước vụ bà Shakkour, hồi đầu tháng 6/2011, một vụ tung tin giả và mạo danh khác còn bê bối hơn nữa cũng đã bị một phụ nữ ở Anh tên là Jelena Lecic lật tẩy.
Tất cả những chuyện tung tin đồn giả tạo, mạo danh và tạo dựng hiện trường giả này rõ ràng là không phải nhằm mục đích thông thường, mà chủ yếu là để gây rối nội tình Syria, tạo thêm chứng cứ giả để hỗ trợ cho luận điệu chống Syria của các thế lực bên ngoài nhằm tìm cách "thay đổi chế độ" tại Damascus
Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.
Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.
Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.
Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.
Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.
Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.
Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?
Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.
Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.
Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.
Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.
Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.
Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.
Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.
Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.
Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.
Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.
10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.