Thúc đẩy sản xuất trong nước, đảm bảo tăng trưởng ổn định

Có được kết quả này là nhờ triển khai nhanh có hiệu quả các gói hỗ trợ phục hồi và tăng trưởng kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, bước sang quý II, kinh tế - xã hội Việt Nam dự báo sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn nên chịu tác động đan xen nhiều mặt bởi tình hình chính trị thế giới phức tạp, khó lường. Vì vậy, việc đạt mục tiêu tăng trưởng 6,5% và lạm phát khoảng 4% được đánh giá vẫn là một thách thức lớn.

Áp lực lạm phát gia tăng

Bà Nguyễn Thu Oanh, Vụ trưởng Vụ Thống kê giá (Tổng cục Thống kê) cho biết, dù lạm phát của nhiều nước trên thế giới có mức tăng mạnh nhưng trong quý I/2022, lạm phát của Việt Nam vẫn giữ ở mức ổn định. Theo đó, lạm phát được kiểm soát, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân quý I/2022 tăng 1,92% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 0,81%. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong chỉ đạo, điều hành giá của Chính phủ trong bối cảnh nhiều quốc gia trên thế giới đang gánh chịu cơn “bão giá” chưa từng có trong vài chục năm qua.

Tuy nhiên, nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn, hội nhập sâu rộng với các nền kinh tế trên thế giới nên áp lực lạm phát sẽ đến ở cả phía cung và phía cầu. Nhất là ở thời điểm hiện tại, lạm phát sẽ chịu thêm tác động kép của vấn đề tăng giá nguyên nhiên vật liệu trên thế giới như xăng dầu, than và giá cước vận chuyển. Cùng với đó, chi phí xăng dầu chiếm khoảng 3,52% trong tổng chi phí sản xuất của toàn nền kinh tế, nhất là khi giá xăng dầu thế giới tăng sẽ làm tăng giá nguyên vật liệu nhập khẩu, nguyên nhiên vật liệu trong nước. Cùng với đó, giá các mặt hàng thiết yếu tăng cao, khiến nguy cơ lạm phát hiện hữu. Việc triển khai các chương trình hỗ trợ phục hồi kinh tế 2022 - 2023 là rất cần thiết trong điều kiện hiện nay, nhưng cũng sẽ làm gia tăng áp lực lên lạm phát.

Dự báo về lạm phát trong thời gian tới, PGS-TS. Đinh Trọng Thịnh cho rằng, trong những quý tiếp tiếp theo mức độ lạm phát năm nay sẽ gấp đôi năm ngoái. Hiện nay, Hội đồng Tiền lương chưa kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ về việc có hay không nâng lương tối thiểu vùng, nâng bao nhiêu. Nhưng trước áp lực thiếu hụt lao động, để thu hút và giữ chân lao động, doanh nghiệp buộc phải nâng lương, phụ cấp, tiền thưởng, chế độ đãi ngộ, thu nhập cho người lao động, khiến tăng chi phí, tăng giá thành sản xuất, tạo áp lực lên lạm phát.

Theo chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Bích Lâm, trong năm 2022, kinh tế Việt Nam phải đối mặt với các yếu tố trong nước gây nên áp lực lạm phát từ sự kết hợp, cộng hưởng của cả tổng cầu tăng đột biến và nguồn cung khó đáp ứng mức tăng của tổng cầu Để kiểm soát được lạm phát, trước hết là kiểm soát nguồn cung, vì áp lực lạm phát năm nay đến từ việc thiếu hụt nguồn cung để đáp ứng cho tổng cầu, đặc biệt là cung về xăng dầu. Cùng với đó, không để đứt gãy chuỗi cung ứng. Đặc biệt, “cần phải điều hành chính sách tài chính, tiền tệ một cách linh hoạt, nhịp nhàng, hiệu quả nhằm đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, góp phần kiềm chế lạm phát”, ông Lâm nhấn mạnh.

Nhằm kiểm soát lạm phát, bà Nguyễn Thu Oanh cũng cho hay, trước những diễn biến của kinh tế trong quý I/2022, để kiểm soát lạm phát trong quý II và thời gian tới, Tổng cục Thống kê khuyến nghị một số giải pháp. Đó là, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương cần theo dõi chặt chẽ diễn biến giá cả, lạm phát trên thế giới, kịp thời cảnh báo nguy cơ giá cả lạm phát của Việt Nam, kiểm soát giá nguyên liệu đầu vào khi tăng cường sử dụng nguyên liệu trong nước dần thay thế nguyên liệu nhập khẩu. Đặc biệt, nên cân nhắc việc điều chỉnh giá mặt hàng do Nhà nước quản lý như các mặt hàng dịch vụ y tế hay giáo dục mà Nhà nước đề ra trong thời điểm lạm phát tăng cao. Cùng với đó, cần phải đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước.

Lấy lại đà tăng trưởng

Ông Lê Trung Hiếu, Vụ trưởng Vụ Hệ thống Tài khoản quốc gia (Tổng cục Thống kê) cho biết, căn cứ vào mức tăng trưởng quý I/2022, để đạt mục tiêu tăng trưởng 6-6,5% được nhận định là thách thức lớn, cần sự chung sức, đồng lòng của Chính phủ, doanh nghiệp và người dân. Theo đó, trong quý tiếp theo của năm, Tổng cục Thống kê đưa ra 2 kịch bản tăng trưởng cho các quý còn lại của năm theo 2 phương án. Theo đó, mức tăng trưởng GDP của các quý sẽ có sự thay đổi nhưng không nhiều.

Ở kịch bản thấp, với giả định xung đột Nga - Ukraine vẫn căng thẳng nhưng sớm kết thúc trong 6 tháng đầu năm, dịch COVID-19 tiếp tục diễn biến phức tạp với biến chủng mới nhưng cơ bản được kiểm soát và Việt Nam hoàn thành phổ cập tiêm diện rộng vaccine mũi 3, hoạt động kinh tế duy trì như hiện nay, thì tăng trưởng quý II đạt khoảng 5,5% (cao hơn 0,1% so với Nghị quyết số 01/NQ-CP); quý III đạt khoảng 7,5% (vẫn giữ nguyên theo Nghị quyết số 01/NQ-CP) và quý 4 tăng 6,1% (thấp hơn 0,1% so với Nghị quyết số 01/NQ-CP). Tăng trưởng cả năm ước đạt 6%.

Với kịch bản cao, giả định xung đột Nga - Ukraine hạ nhiệt trong tháng 4, dịch COVID-19 được kiểm soát, biến chủng mới ảnh hưởng nhẹ hơn, Việt Nam hoàn thành phổ cập tiêm diện rộng vaccine mũi 3, hoạt động kinh tế được mở rộng thì tăng trưởng quý II sẽ đạt 6,1% (cao hơn 0,2% so với Nghị quyết số 01/NQ-CP); quý III, IV vẫn giữ nguyên theo Nghị quyết số 01/NQ-CP tăng trưởng cả năm đạt 6,5% như kịch bản ban đầu.

Theo ông Hiếu, động lực tăng trưởng trong thời gian tới sẽ tiếp tục đến từ các ngành thế mạnh như nông nghiệp, công nghiệp đặc biệt là công nghiệp chế biến chế tạo do cầu thế giới và các thị trường đang dần khôi phục. Các hoạt động bán buôn bán lẻ dịch vụ ăn uống, vui chơi giải trí dần tăng cao, đặc biệt là khi Việt Nam đã có chính sách mở cửa lại du lịch.

Theo đó, một trong những ưu tiên ngay từ đầu quý II tới là tiếp tục đẩy mạnh kiểm soát giá cả, thị trường và bảo đảm lưu thông hàng hóa, cũng như thúc đẩy sản xuất trong nước để tiến tới tự chủ về nguồn cung nguyên, nhiên, vật liệu trong nước, qua đó hạn chế tác động của sự tăng giá thế giới tới thị trường Việt Nam.

Điều này sẽ giúp quý III, IV năm nay có mức tăng trưởng cao, lấy lại đà tăng trưởng như trước đây. Bên cạnh đó việc triển khai các gói hỗ trợ, phục hồi phát triển kinh tế-xã hội theo Nghị quyết số 11/NQ-CP sẽ giúp hoạt động đầu tư, tiêu dùng trong nước sớm khôi phục lại, thu nhập của người lao động tăng lên (dẫn đến chi tiêu dùng tăng) và từ đó thúc đẩy sản xuất phát triển.