Thủ tướng Chính phủ: Quy hoạch phát triển ngành đường sắt với tầm nhìn trên 100 năm

Sáng 22/2 (mùng 6 Tết Bính Ngọ 2026), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đi kiểm tra, thăm động viên lực lượng đang thi công và chỉ đạo thúc đẩy triển khai dự án đường sắt đô thị Hà Nội. Cùng đi có Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh; lãnh đạo một số bộ, ngành, cơ quan Trung ương và thành phố Hà Nội.

Khắc phục tình trạng kéo dài thời gian thực hiện

Dự án Tuyến đường sắt đô thị thí điểm thành phố Hà Nội, đoạn Nhổn-Ga Hà Nội có tổng chiều dài tuyến chính 12,5km, trong đó đoạn đi trên cao dài 8,5km, đoạn đi ngầm khoảng 4,0km.

Tuyến đường sắt đô thị này là đường sắt khổ đôi 1.435mm, tiêu chuẩn châu Âu, có 8 ga trên cao, 4 ga ngầm. Phương tiện vận tải trên tuyến là đầu máy toa xe kích thước trung bình, với đoàn tàu 4-5 toa. Dự án có tổng mức đầu tư 34.826 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn vay ODA và nguồn vốn đối ứng từ ngân sách thành phố Hà Nội. Thời gian thực hiện dự án từ năm 2009 đến năm 2027.

Đến nay, đoạn trên cao từ Nhổn-Cầu Giấy đã hoàn thành và đưa vào vận hành, khai thác từ ngày 8/8/2024 theo đúng tiến độ điều chỉnh; đảm bảo chất lượng và an toàn, được người dân đón nhận tích cực. Phần ngầm đang được triển khai thi công đồng loạt, đạt 76,3% khối lượng thi công, cơ bản đáp ứng tiến độ.

Trong không khí hân hoan của những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã di chuyển bằng xe goòng từ hầm B3, Ga đường sắt đô thị S9 (Kim Mã) tới hầm B2, Ga S11 (Văn Miếu) và Ga S12 (Trần Hưng Đạo) của tuyến đường sắt đô thị Nhổn-Ga Hà Nội thăm, chúc Tết các lực lượng đang thi công trên công trường.

Thủ tướng Chính phủ vui mừng, ghi nhận, biểu dương những nỗ lực của thành phố Hà Nội, các bộ, ban, ngành, đang ngày đêm làm việc trên công trường, đặc biệt là các cán bộ, kỹ sư, công nhân đã hy sinh thời gian riêng tư của những ngày nghỉ Tết, bám trụ trên công trình để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, đưa các tuyến đường sắt đô thị sớm đi vào vận hành, khai thác đồng bộ, hiệu quả, theo kịp yêu cầu phát triển của Thủ đô.

Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, dự án tuyến đường sắt đô thị Hà Nội đoạn Nhổn-Ga Hà Nội có thời gian thực hiện kéo dài, do đó phải thay đổi tư duy, thay đổi phương pháp, thay đổi cách tiếp cận để đẩy nhanh tiến độ, chất lượng tốt hơn, giữ được an toàn, đảm bảo về kỹ thuật, mỹ thuật, vệ sinh môi trường...

Thăm hỏi đời sống, thu nhập, công việc của kỹ sư, công nhân trên công trường, Thủ tướng mong muốn kỹ sư, công nhân, ngoài tinh thần yêu nước, làm việc xuyên ngày Tết, xuyên ngày nghỉ, “làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm, làm thêm ngày nghỉ,” “làm việc 3 ca, 4 kíp,” “ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương,” “chỉ bàn làm, không bàn lùi,” tiếp tục đổi mới tư duy, cải tiến phương pháp làm việc, nâng cao tay nghề, nâng cao trí tuệ để đưa đất nước tiến nhanh, tiến bền vững.

Nói chuyện với nhân dân vùng dự án, Thủ tướng bày tỏ sự cảm ơn đối với nhân dân Thủ đô đã đồng hành, chia sẻ và ủng hộ dự án trong quá trình triển khai; đồng thời mong muốn nhân dân tiếp tục ủng hộ, tạo điều kiện để dự án được triển khai thuận lợi, đúng tiến độ và đạt chất lượng cao nhất. Dự án hoàn thành sớm ngày nào thì hoạt động thương mại, đầu tư, du lịch phát triển ngày đó, qua đó tạo động lực tăng trưởng kinh tế địa phương và vùng Thủ đô.

Sau khi đi kiểm tra thực địa triển khai dự án, động viên các lực lượng đang thi công trên công trường, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có cuộc làm việc với các bộ, ngành, cơ quan Trung ương, thành phố Hà Nội, chủ đầu tư, các nhà thầu thiết kế, thi công để tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy dự án.

Tại buổi làm việc, các đại biểu đánh giá, tuy đạt kết quả tích cực, song trong quá trình thực hiện dự án có một số khó khăn, vướng mắc liên quan quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị; tính liên thông của hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật; phương án huy động vốn chưa đa dạng về nguồn và hình thức, phương thức đầu tư; công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư và di chuyển hạ tầng kỹ thuật phục vụ thi công, nhất là ở tuyến hầm và nhà ga ngầm còn chậm; thể chế, chính sách chưa vượt trội; việc đàm phán với phía nhà thầu nước ngoài về cung cấp các gói thầu thiết bị để hoàn thành các công việc còn lại của phần ngầm chậm...

Kết luận cuộc làm việc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính hoan nghênh, đánh giá cao các kết quả đáng khích lệ trong triển khai dự án; cho rằng, về tổng thể, đến thời điểm hiện tại, dự án tuyến đường sắt đô thị thí điểm thành phố Hà Nội, đoạn Nhổn-Ga Hà Nội đã và đang triển khai quyết liệt, đảm bảo chất lượng.

Trong đó, kịp thời xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình thi công; đưa vào vận hành đoạn trên cao Nhổn-Cầu Giấy; hoạt động thi công các phần còn lại được đẩy mạnh trên tất cả các công trường; nhiều hạng mục đã hoàn thành, hướng tới mục tiêu đưa vào khai thác toàn tuyến trong năm 2027.

Từ thực tiễn dự án này, cũng như qua 17 năm Hà Nội mới làm được 21km đường sắt đô thị, trong khi mục tiêu tới năm 2045 Hà Nội có hơn 600km đường sắt đô thị thì tốc độ phải gấp hàng chục lần, Thủ tướng nêu rõ, phải thay đổi tư duy, phương pháp luận, cách tiếp cận, cách làm, cách tổ chức thực hiện và phải vượt lên chính bản thân mình để phát triển ngành đường sắt nói riêng, và phát triển đất nước nhanh, bền vững, đưa đất trở thành nước giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, hạnh phúc, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Đa dạng hóa nguồn vốn và hình thức đầu tư

Trên cơ sở kiểm tra thực địa, nghe các báo cáo, đề xuất; để dự án được triển khai thuận lợi, đáp ứng yêu cầu đề ra, cũng như phát triển ngành đường sắt và đường sắt đô thị Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, cơ quan và thành phố Hà Nội trong việc tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc thúc đẩy dự án đường sắt đô thị Hà Nội và định hướng phát triển ngành đường sắt Việt Nam.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu sớm hoàn thiện, ban hành quy trình, tiêu chuẩn, quy chuẩn hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đường sắt đô thị. Khẩn trương hoàn thành quy hoạch phát triển ngành đường sắt, bao gồm đường sắt đô thị với tầm nhìn trên 100 năm, tinh thần là phải “nhìn xa, trông rộng, nghĩ sâu, làm lớn,” “đi sâu vào lòng đất, bay cao lên trời, vươn xa ra biển lớn,” không lãng phí thời gian, không lãng phí công sức, không lãng phí nguồn vốn, không lãng phí đất đai, giữ môi trường sáng, xanh, sạch đẹp.

Thủ tướng chỉ rõ phải phát triển ngành đường sắt với công nghệ thống nhất, dùng chung, hiện đại, tối ưu hóa đầu tư, gắn với chuyển giao công nghệ. Bên cạnh đó phải phát triển công nghiệp phụ trợ, hệ sinh thái ngành công nghiệp đường sắt nhanh nhất, đáp ứng yêu cầu thực tế; thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực đường sắt mọi mặt từ tư vấn, thiết kế, xây dựng, quản lý, vận hành, phấn đấu 90% nhân lực trong lĩnh vực này là người Việt Nam.

Đồng thời, Thủ tướng lưu ý cần thực hiện đa dạng hóa nguồn vốn phát triển đường sắt, huy động vốn đầu tư công, hợp tác công tư, phát hành trái phiếu, vốn vay, vốn huy động từ nhân dân. Xây dựng hệ thống điều hành đường sắt theo hướng nội địa hóa, với sự tham gia của các tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Tổ chức quản lý phải hiện đại, thông minh theo hướng số hóa, xanh hóa, Việt Nam hóa, tham khảo kinh nghiệm các nước phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Yêu cầu các bộ, ngành Trung ương phải hợp đồng tác chiến, phối hợp hiệu quả, chặt chẽ với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội trong triển khai các dự án, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo ngành đường sắt tập trung chuẩn bị tổ chức kỷ niệm 145 năm ngành Đường sắt Việt Nam, trong đó rút ra bài học kinh nghiệm trong quá trình phát triển và xây dựng đường sắt, đường sắt đô thị với tầm nhìn trên 100 năm, dựa vào nguồn lực bên trong là chiến lược, lâu dài, quyết định; nguồn lực bên ngoài là quan trọng, đột phá; tiết giảm chi phí, cải thiện môi trường, hạ giá thành dịch vụ, tăng tính cạnh tranh dịch vụ của ngành đường sắt, để người dân được hưởng thụ thành quả.

Thủ tướng yêu cầu thực hiện tinh thần "1 mục tiêu," "2 bảo đảm," "3 có," "4 không," "5 hóa," "6 rõ" trong triển khai dự án. Trong đó: "1 mục tiêu" xuyên suốt là độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc. "2 bảo đảm" là bảo đảm phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển; bảo đảm an ninh, an toàn, an dân. "3 có" là có sự tham gia của Nhà nước; có sự tham gia của người dân; có sự tham gia của doanh nghiệp. "4 không" là không lãng phí một ngày; không chậm trễ một tuần; không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng; không để bị động trong một năm. "5 hóa" là số hóa; xanh hóa; tối ưu hóa hiệu quả; thông minh hóa quản trị; hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước, người dân, doanh nghiệp. "6 rõ" là rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả.