Thổ Nhĩ Kỳ: Thực hiện dự án đô thị bằng... lựu đạn cay và vòi rồng

Việc quy hoạch một công viên thành trung tâm thương mại là nguồn căn những sự chống đối của nhiều người dân tại Istanbul, và nhân đó phe đối lập dựa theo để chống lại Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ (TNK).

Không ai ngờ sự xuất hiện của những chiếc xe ủi đầu tiên hôm 27/5 đã gây ra nhiều vụ xung đột giữa cảnh sát và người dân địa phương đang trấn giữ quanh công viên, có sự ủng hộ của nhiều dân biểu đối lập. Dự án do thành phố đề ra và được chính phủ Hồi giáo bảo thủ chấp thuận sẽ bứng 600 cây cổ thụ trong công viên gần quảng trường Taksim để tái thiết một doanh trại quân đội đã bị phá hủy năm 1940.

Tại địa điểm mới sẽ có thêm một trung tâm thương mại, các cửa hiệu, quán cà phê và các ngôi nhà sang trọng. Quảng trường Taksim sẽ biến thành khu đi bộ, bên cạnh đó sẽ là một đền thờ. Dự án này nằm trong chương trình cải tạo quy mô khu Taksim nhưng đã bị các nhà quy hoạch, kiến trúc sư, nhà môi trường, phe đối lập và cả một số thành viên thuộc đảng cầm quyền phản đối vì cho rằng công viên Gezi là một nơi mang những giá trị tinh thần thuộc về lịch sử.

Hàng ngàn người đổ vào quảng trường Taksim sau khi cảnh sát rút đi.
Hàng ngàn người đổ vào quảng trường Taksim sau khi cảnh sát rút đi.

Gezi là một trong những địa điểm xanh của thành phố với 17 triệu dân. "Thế mà chính quyền định đốn hàng trăm cây cổ thụ, thật không hiểu nổi. Đó là quả tim biểu tượng của đất nước" - anh hướng dẫn viên du lịch Mehmet tâm sự. Công viên này chiếm một vị thế quan trọng trong lòng người dân. Nhưng Thủ tướng đã thẳng thừng gạt bỏ các chỉ trích: "Họ muốn làm gì cũng được, dự án của chúng tôi đã được quyết". 

Nói rộng hơn, chính sách quy hoạch đô thị do chính phủ đề ra đã bị phê phán mạnh mẽ. Chính phủ TNK đã thực hiện nhiều công trình quy mô, chẳng hạn như xây dựng một phi trường lớn nhất thế giới để tiếp đón 150 triệu lượt khách mỗi năm. Phi trường mới này sẽ vượt qua phi trường Atlanta của Mỹ (90 triệu lượt khách/năm). Liên hiệp các xí nghiệp xây dựng Thổ Nhĩ Kỳ đã được nhượng quyền khai thác trong 25 năm với gói thầu 22,1 tỉ euro.

Dự án xây dựng chiếc cầu thứ ba bắc qua eo biển Bosphore và đền thờ Camlica khổng lồ cũng bị chỉ trích gắt gao. Các dự án tầm cỡ đó đã gắn kết mối oán hận của người dân TNK, nhưng chính toàn bộ chính sách của Thủ tướng Erdogan đã thúc đẩy hàng chục ngàn người dân xuống đường. Đất nước TNK đã đạt được một số thành công về kinh tế dưới thời Thủ tướng Erdogan với mức tăng trưởng hàng năm bình quân 5% nhờ kêu gọi đầu tư nước ngoài, nhưng Thủ tướng lại bị chỉ trích là chuyên chế.

Mới đây việc Quốc hội phê chuẩn sắc luật siết chặt việc bán rượu lẻ, chính quyền gây áp lực lên giới truyền thông và sa thải nhiều phóng viên đối lập đã khiến rất nhiều người dân cho rằng đó là sự xâm phạm thêm nữa vào nếp sống của cá nhân. Nhưng chính dự tính bứng các cây cổ thụ đã gắn kết những người có chính kiến khác nhau lại.

"Lúc đầu chúng tôi ủng hộ AKP (đảng Công lý và Phát triển đang cầm quyền) vì họ chống lại quân đội, họ là hy vọng cho một nền dân chủ. Nhưng giờ đây họ thay thế quân đội bằng cảnh sát" - nữ giáo viên Irem Inceoglu bày tỏ.

Người biểu tình tại quảng trường Taksim.
Người biểu tình tại quảng trường Taksim.

Một làn sóng nổi dậy đã tràn qua thành phố Istanbul khi người dân xuống đường đổ ra quảng trường Taksim, và sự giận dữ của mọi người lại càng tăng thêm khi cảnh sát chống bạo động thẳng tay đàn áp. Hôm 1/6, đám khói hơi cay bao trùm lên quảng trường sau 2 ngày bạo động liên tiếp.

"Cảnh sát bắn lựu đạn cay trực tiếp, nhiều người bị thương ở đầu" - du khách Billur Dokur kể lại. Ông phân phát thuốc xịt mắt chống cay cho bạn bè. Màn đêm chưa kịp xuống cảnh sát đã mở cuộc truy bắt những người biểu tình tại công viên Gezi sát bên quảng trường Taksim, đốt cháy lều của những người "đóng quân" tại đấy.

Việc triển khai của lực lượng công quyền đã khiến nhiều khu vực giống như đang bị phong tỏa. Các con đường lớn dẫn đến quảng trường Taksim đều bị cảnh sát chặn lại. Đường phố chỉ còn người đi bộ và du khách. Nhiều cửa hiệu bị đập vỡ cửa kính, đóng cửa im ỉm nghỉ bán.

Từ chiều tối ngày 31/5, cuộc bạo loạn đã lan sang những thành phố khác như Izmir, Antalya hay thủ đô Ankara. Đến chiều ngày 1/6, Thủ tướng Erdogan ra lệnh cho cảnh sát rút khỏi quảng trường Taksim và công viên Gezi. Lập tức hàng ngàn người cầm cờ TNK đã xông vào chiếm lĩnh trong tiếng hò reo chiến thắng, có vài phát pháo hoa phụ họa.

Trước đó, Tổng thống Abdullah Gul đã kêu gọi người dân: "Trong một nền dân chủ, mọi phản ứng đều phải được bày tỏ với ý thức, bình tĩnh, và ngược lại nhà chức trách phải nỗ lực hơn nữa để lắng nghe ý kiến và nỗi âu lo của quần chúng". Thủ tướng Erdogan cũng thừa nhận rằng trong một số trường hợp quả thật đã có nhiều sai lầm và các hành động cực đoan từ phía cảnh sát; ông cũng cho biết rằng một cuộc điều tra đang được tiến hành theo lệnh của Bộ Nội vụ.

Nhưng chiều ngày 2/6, cảnh sát lại can thiệp tại Ankara bằng lựu đạn cay và vòi rồng để ngăn chặn hàng ngàn người biểu tình kéo đến dinh Thủ tướng. Trong đêm đó đã diễn ra nhiều cuộc xung đột dữ dội giữa cảnh sát và người biểu tình. Và như một lời thách thức, Thủ tướng khẳng định sẽ thực hiện dự án quy hoạch đến cùng

Minh Luân (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.