Đối với họ hành trình đoạn tuyệt với quá khứ có lẽ chưa bao giờ dễ dàng bởi những định kiến của xã hội, mặc cảm của bản thân và những khó khăn với cuộc sống mưu sinh…Song, với sự đồng hành của lực lượng Công an tỉnh Quảng Ninh; cấp uỷ và chính quyền địa phương, nhiều người đã nỗ lực vươn lên, trở thành người có ích cho xã hội.
Đoạn tuyệt quá khứ, hướng tới tương lai
Giữa trưa, nhiệt độ lên đến gần 40 độ C, cái nắng như thiêu đốt, trong khuôn viên rộng rãi, thoáng mát, anh Phạm Văn Tám (SN 1984, ở tại thôn Quảng Phong 8, xã Quảng Hà, tỉnh Quảng Ninh) vẫn cặm cụi vệ sinh khu vực chuồng trại. Nhờ nguồn thức ăn, nước uống luôn đảm bảo sạch sẽ và tuân thủ theo một quy trình chăn nuôi nghiêm ngặt, đàn gà nhà anh luôn khỏe mạnh… Nhìn người đàn ông đang thoăn thoắt thực hiện các thao tác trên, không ai nghĩ rằng anh đã có một thời lầm lỗi để phải trả giá cho chính cuộc đời mình bằng bản án 7 năm tù về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý”.
Năm 2020, anh Tám ra tù và cũng như những người từng có một thời lầm lỡ, người đàn ông đó từng bắt gặp ánh mắt xa lánh và sự kỳ thị của một số người xung quanh. Rồi kế đó là việc tìm kế sinh nhai… Giữa lúc anh hoang mang nhất, các cán bộ Phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp, Công an tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Công an xã đã đồng hành cùng anh. Năm 2023, anh Tám được vay vốn với số tiền là 80 triệu đồng… Sau khi có đồng vốn trong tay, anh xây chuồng trại nuôi lợn, gà; sau đó thì mua cây giống trồng tại đất gia đình khoảng 2ha. Nhờ chăm chỉ làm ăn, đến nay trang trại đã cho thu nhập ổn định, mỗi năm khoảng 300 triệu đồng giúp anh phát triển kinh tế.
Hơn 7 năm thành lập và đi vào hoạt động, Câu lạc bộ “Bạn giúp bạn” là một minh chứng rõ nét về công tác tái hòa nhập cộng đồng tại Quảng Ninh. Trải qua quãng thời gian dài, câu chuyện về quá trình hoàn lương của anh Phạm Tất Nghĩa (SN 1975, ở Cẩm Phả, Quảng Ninh), Chủ nhiệm Câu lạc bộ cùng các thành viên là một minh chứng rõ nét cho thấy đây là một hướng đi đúng. Hiện, Câu lạc bộ không chỉ định hướng mà còn giúp cho người từng lầm lỗi tìm được hướng đi cho cuộc sống của mình.
Nói về câu chuyện của mình, anh Phạm Tất Nghĩa (SN 1975, ở Cẩm Phả, Quảng Ninh), chia sẻ rằng, tuổi trẻ đua đòi, thiếu suy nghĩ, anh đã phải trả giá bằng 2 bản án về tội mua bán trái phép chất ma tuý… Sau khi mãn hạn tù trở về địa phương, anh quyết tâm làm lại cuộc đời.
Với sự nỗ lực của bản thân, sự giúp đỡ của gia đình và các ban, ngành đoàn thể, đặc biệt là lực lượng Công an, anh đã tìm được hướng đi của cuộc đời mình. Năm 2016, Câu lạc bộ “bạn giúp bạn” được thành lập, anh đã tham gia. Anh Nghĩa hiện đã mở xưởng thu gom, mua bán phế liệu, xưởng làm đá để tạo việc làm cho 18 thành viên trong câu lạc bộ, ổn định cuộc sống.
Hiện tỉnh Quảng Ninh đang quản lý 3.710 người chấp hành xong án phạt tù chưa được xóa án tích, trong đó có 1.024 trường hợp đã có việc làm ổn định. Thời gian qua, công tác tiếp nhận, quản lý người được đặc xá, tha tù về địa phương cư trú đã được các cơ quan, đoàn thể, tổ chức xã hội, chính quyền địa phương quan tâm thực hiện nghiêm túc từ việc lập hồ sơ quản lý, theo dõi, phân công giám sát tạo mọi điều kiện giúp đỡ họ sớm hòa nhập cộng đồng.
Công an tỉnh Quảng Ninh đã chỉ đạo sát sao Công an các địa phương trong việc tham mưu cấp ủy, chính quyền và phối hợp với lực lượng Công an xã nắm tình hình, danh sách số người chấp hành tại xã, phường, đặc khu để tăng cường biện pháp quản lý, cũng như tích cực tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, kịp thời phát hiện, phòng ngừa không để xảy ra các hành vi sai phạm đối với những trường hợp chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương.
Đồng hành giúp người hoàn lương tái hòa nhập cộng đồng
Với vai trò nòng cốt trong công tác tiếp nhận, quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù, Công an phường Uông Bí đã tích cực tham mưu, phối hợp với các ngành, đoàn thể triển khai hiệu quả chính sách vay vốn, tạo việc làm cho người tái hòa nhập cộng đồng. Cách làm này không chỉ giúp người từng lầm lỡ ổn định cuộc sống mà còn góp phần quan trọng trong phòng ngừa tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự tại địa phương.
Lực lượng Cảnh sát khu vực Công an phường Uông Bí, đã thường xuyên rà soát, nắm tình hình, chủ động gặp gỡ, tìm hiểu hoàn cảnh từng trường hợp để có biện pháp quản lý, giáo dục và hỗ trợ họ phù hợp. Đồng thời phối hợp với các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn để giới thiệu việc làm, tạo điều kiện giúp họ ổn định cuộc sống.
Như trường hợp anh V.H.Q khi được tha tù trước thời hạn có điều kiện vẫn còn tâm lý e ngại và thiếu tự tin. Tuy nhiên, với sự quan tâm, hỗ trợ của gia đình, chính quyền địa phương và lực lượng Công an cơ sở, anh dần thay đổi suy nghĩ, tích cực lao động, ổn định cuộc sống. Hiện nay, anh đã đứng ra làm chủ cai về xây dựng nhận các công trình lớn, bé trên địa bàn tạo công việc làm cho 7 đến 10 người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương tái hòa nhập cộng đồng. Với mức thu nhập từ 8 đến 10 triệu đồng/tháng, góp phần giúp họ ổn định cuộc sống, phòng ngừa tái phạm.
Trao đổi với chúng tôi, Thượng tá Trần Thái Bình, Trưởng Phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và Hỗ trợ tư pháp, Công an tỉnh quảng Ninh, Phó thủ trưởng thường trực cơ quan thi hành án hình sự cho biết: Ngay khi người được đặc xá trở về địa phương, Công an cấp xã sẽ chủ động tiếp nhận, nắm tình hình, hướng dẫn thực hiện các thủ tục cư trú; đồng thời tham mưu Ủy ban nhân dân cấp xã phân công các tổ chức chính trị - xã hội, cá nhân tham gia quản lý, giáo dục, giúp đỡ người được đặc xá tái hòa nhập cộng đồng.
Đối với công tác cấp căn cước, Công an tỉnh Quảng Ninh đã rà soát, thu nhận hồ sơ cấp căn cước công dân cho 100% phạm nhân được đề nghị đặc xá; tổ chức trao căn cước trực tiếp tại Lễ công bố Quyết định đặc xá để người được đặc xá có đầy đủ giấy tờ tùy thân, thuận lợi trong tìm việc làm, giao dịch dân sự và ổn định cuộc sống sau khi trở về địa phương. Khó khăn lớn nhất hiện nay là một số trường hợp còn mặc cảm, khó tìm việc làm, điều kiện kinh tế gia đình khó khăn; một số đối tượng trẻ tuổi nhận thức pháp luật còn hạn chế nên nguy cơ tái phạm vẫn tiềm ẩn nếu không được quản lý, giáo dục, hỗ trợ kịp thời.
Trong thời gian qua, Công an tỉnh Quảng Ninh đang phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Chính sách xã hội, các sở, ngành, đoàn thể và doanh nghiệp để tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm, hỗ trợ vay vốn cho người chấp hành xong án phạt tù.
Trong năm 2025, Công an cấp xã đã lập danh sách đề nghị vay vốn cho 73 trường hợp với tổng số tiền hơn 6,41 tỷ đồng; trong đó đã giải ngân cho 59 trường hợp với số tiền khoảng 5,56 tỷ đồng. Từ khi triển khai đến nay, toàn tỉnh đã hỗ trợ vay vốn cho 210 trường hợp với tổng số tiền hơn 19,09 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, lực lượng Công an cũng thường xuyên phối hợp tuyên truyền, vận động các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh tiếp nhận người hoàn lương vào làm việc; đồng thời hỗ trợ bảo đảm an ninh trật tự để doanh nghiệp yên tâm sử dụng lao động.
Theo Công an tỉnh Quảng Ninh để công tác tái hòa nhập cộng đồng đạt hiệu quả bền vững hơn, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đào tạo nghề, vay vốn, giới thiệu việc làm; tăng cường sự phối hợp giữa gia đình, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và doanh nghiệp trong quản lý, giáo dục, giúp đỡ người hoàn lương.
Hiện nay, toàn tỉnh đang duy trì, kiện toàn 21 mô hình tái hòa nhập cộng đồng tại các địa bàn trọng điểm với sự tham gia của chính quyền, ban ngành đoàn thể và lực lượng công an nhằm hỗ trợ thực chất cho người chấp hành xong án phạt tù.
