Chiều 12/11, Viện Khoa học hình sự tổ chức Hội thảo khoa học cấp Bộ “Công tác giám định âm thanh theo chức năng của lực lượng Kỹ thuật hình sự - Lý luận và thực tiễn”, nhằm đánh giá thực trạng, trao đổi kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám định âm thanh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Thừa ủy quyền của lãnh đạo Bộ Công an, Thiếu tướng, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Nam, Viện trưởng Viện Khoa học hình sự chủ trì hội thảo.
Tại hội thảo, Đại tá, Tiến sĩ Lê Xuân Cường, Phó Viện trưởng Viện Khoa học hình sự trình bày đề dẫn, trong đó nhấn mạnh, những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và quá trình chuyển đổi số, các thiết bị ghi âm, ghi hình, điện thoại thông minh, hệ thống camera giám sát và nền tảng giao tiếp trực tuyến ngày càng được sử dụng phổ biến.
Dữ liệu âm thanh được tạo lập, lưu trữ và chia sẻ từ nhiều nguồn khác nhau, trở thành nguồn thông tin, tài liệu quan trọng phục vụ công tác điều tra, xác minh, giải quyết các vụ việc, vụ án hình sự và những tranh chấp phát sinh trong đời sống xã hội. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác giám định âm thanh, không chỉ về số lượng, tính chất phức tạp của các yêu cầu giám định mà còn về trình độ chuyên môn, kỹ thuật.
Đáng chú ý, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và các công nghệ xử lý tín hiệu âm thanh tạo điều kiện cho việc chỉnh sửa, cắt ghép, biến đổi, mô phỏng và nhân bản giọng nói ngày càng tinh vi. Các sản phẩm âm thanh giả mạo, đặc biệt là công nghệ Deepfake Audio có thể gây khó khăn trong việc xác định tính xác thực của dữ liệu, nhận dạng người nói và đánh giá giá trị chứng cứ.
Bên cạnh đó, sự đa dạng về nguồn thu, định dạng, chất lượng bản ghi, thời lượng dữ liệu cũng như khác biệt giữa tiếng Việt và tiếng nước ngoài tiếp tục đặt ra nhiều thách thức đối với hoạt động giám định.
Trước yêu cầu thực tiễn, hội thảo hướng tới tăng cường trao đổi, hợp tác giữa các cơ quan, đơn vị, cơ sở nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia; tiếp thu kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn để phục vụ việc hoàn thiện quy trình, phương pháp giám định âm thanh. Đồng thời, xác định định hướng nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ phù hợp, nhất là các giải pháp phát hiện âm thanh giả mạo, nhận dạng giọng nói và xử lý dữ liệu âm thanh trong môi trường số.
Tại hội thảo, các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện các đơn vị nghiệp vụ, học viện, trường Công an nhân dân và Công an các đơn vị, địa phương đã tập trung trao đổi về cơ sở khoa học, thực tiễn và pháp lý của công tác giám định âm thanh; đánh giá tình hình tiếp nhận, xử lý các yêu cầu giám định. Nhiều kinh nghiệm trong phân tích, đánh giá dữ liệu âm thanh, xác định tính xác thực của bản ghi, phát hiện dấu hiệu cắt ghép, chỉnh sửa, nhận dạng và so sánh giọng nói được chia sẻ.
Đặc biệt, các vấn đề mới phát sinh từ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tạo lập, biến đổi âm thanh; khả năng phát hiện, nhận diện âm thanh giả mạo và định hướng nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ mới cũng được tập trung thảo luận.
Phát biểu kết luận hội thảo, Đại tá, Tiến sĩ Lê Xuân Cường, Phó Viện trưởng Viện Khoa học hình sự nhấn mạnh, công tác giám định âm thanh ngày càng có vai trò quan trọng đối với nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu âm thanh ngày càng phổ biến, đa dạng về nguồn hình thành, phương thức lưu trữ và truyền tải; đồng thời xuất hiện nhiều tình huống phức tạp, đòi hỏi phải phân tích, đánh giá và giám định chuyên sâu, góp phần nâng cao chất lượng chứng cứ, hiệu quả điều tra, xử lý tội phạm.
Trên cơ sở phân tích, dự báo tình hình và các yếu tố tác động trong thời gian tới, hội thảo đã đề xuất nhiều định hướng, nhiệm vụ và giải pháp có giá trị thực tiễn nhằm bổ sung, hoàn thiện pháp luật, đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám định âm thanh. Đây là những định hướng quan trọng để từng bước xây dựng năng lực giám định âm thanh đồng bộ, chuyên sâu, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Đại tá, Tiến sĩ Lê Xuân Cường khẳng định, kết quả hội thảo là nguồn thông tin, tư liệu có giá trị về cả lý luận và thực tiễn, phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức triển khai nhiệm vụ của lực lượng Kỹ thuật hình sự trong thời gian tới.
Hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao năng lực chuyên môn, trình độ khoa học, công nghệ và hiệu quả công tác giám định âm thanh; góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giám định kỹ thuật hình sự, đáp ứng yêu cầu điều tra, xử lý tội phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, phục vụ nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự.
