Đề xuất điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường

Dự thảo đề xuất doanh nghiệp tự quyết định, kê khai giá xăng dầu theo thực tế kinh doanh, Nhà nước chuyển sang kiểm tra, giám sát và chỉ can thiệp bình ổn khi giá biến động bất thường, ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội.

Doanh nghiệp chủ động định giá, Nhà nước tăng hậu kiểm

Về Dự thảo Nghị định thay thế các Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã hoàn thiện Dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu, với ba thay đổi lớn: Tinh gọn hệ thống, trao quyền tự chủ về giá và tăng cường quản lý bằng dữ liệu. Theo đó, điều kiện đối với thương nhân đầu mối được nâng cao, trong đó yêu cầu bảo đảm tổng nguồn tối thiểu 300.000 m³/năm trong hai năm liên tiếp, qua đó sàng lọc những doanh nghiệp thực sự có năng lực. Với thương nhân phân phối, Dự thảo hướng tới bãi bỏ các loại giấy phép, thống nhất một loại hình và chuyển sang cơ chế thông báo trực tuyến để quản lý. Một thay đổi quan trọng khác là trao quyền định giá cho doanh nghiệp, thay vì Nhà nước quy định giá bán lẻ như trước đây.

Với dự thảo mới nhất, về cơ chế điều hành giá và bình ổn giá xăng dầu, Dự thảo đề xuất theo hướng doanh nghiệp quyết định giá, Nhà nước kiểm tra, giám sát; Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ.

Thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối ngoài hệ thống tự quyết định, kê khai giá. Thương nhân phân phối trong hệ thống bán không cao hơn giá do thương nhân đầu mối cung cấp công bố. Thương nhân phải công bố giá trước thời điểm điều chỉnh, kê khai trong một ngày làm việc và kết nối dữ liệu kê khai giá với cơ quan quản lý.

e10anh2.jpg
Theo phương án đang lấy ý kiến, doanh nghiệp chủ động tính toán, quyết định giá bán lẻ xăng dầu dựa trên công thức chung.

Công thức giá bán lẻ xăng dầu được xác định theo nguyên tắc: Giá bán = Giá mua + Chi phí tạo nguồn + Chi phí kinh doanh định mức + Lợi nhuận + Thuế.

Trong đó, giá mua và chi phí tạo nguồn do thương nhân tự xác định theo thực tế kinh doanh. Chi phí kinh doanh định mức áp dụng mức khởi điểm do Bộ Công Thương công bố; hằng năm, thương nhân tự điều chỉnh theo biến động Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) do Bộ Công Thương thông báo. Định kỳ 3 năm/lần, Bộ Công Thương rà soát và công bố lại trên cơ sở báo cáo kiểm toán độc lập của doanh nghiệp.

Trường hợp chi phí biến động bất thường, tác động tiêu cực đến nguồn cung hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh năng lượng, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính xem xét điều chỉnh trước thời hạn khi được Thủ tướng Chính phủ cho phép.

Đối với địa bàn xa cảng, kho, thương nhân đầu mối được quyết định giá bán thực tế cao hơn nhưng không vượt quá 2% so với giá công bố cùng thời điểm để bù đắp chi phí phát sinh hợp lý.

Về bình ổn giá, Dự thảo quy định thực hiện khi giá biến động bất thường, tăng hoặc giảm liên tục từ 1-4 tuần hoặc biến động cộng dồn 15%-20% trở lên trong thời gian ngắn, gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ quyết định chủ trương, biện pháp và thời hạn bình ổn giá. Các công cụ được kết hợp gồm tổng nguồn tối thiểu, dự trữ lưu thông, dự trữ quốc gia, thuế, tài chính, tiền tệ và Quỹ Bình ổn giá, nếu có, theo Luật Giá. Dự thảo cũng đề xuất trong trường hợp cần thiết cho phép điều hành giá xăng dầu trong một khoảng thời gian nhất định.

Một điểm mới đáng chú ý trong Dự thảo Nghị định là quy định truy xuất nguồn gốc xăng dầu, theo dõi hành trình của từng lít xăng dầu từ khâu tạo nguồn, sản xuất, nhập khẩu đến kho, cửa hàng bán lẻ và người tiêu dùng.

Theo ông Trần Hữu Linh, đây là công cụ quan trọng để tăng cường quản lý, hậu kiểm và phòng ngừa gian lận thương mại, góp phần hạn chế đầu cơ, găm hàng, mua bán lòng vòng hoặc giao dịch không thực chất. Việc ứng dụng công nghệ và truy xuất nguồn gốc được kỳ vọng giúp minh bạch hơn chuỗi cung ứng xăng dầu.

e10.jpg
Khi doanh nghiệp được tự quyết giá, mức chiết khấu dành cho đại lý, cửa hàng sẽ trở thành một phần trong bài toán kinh doanh của từng hệ thống thay vì phụ thuộc vào một mức do Nhà nước điều hành như hiện nay.

Để cạnh tranh không làm khó khâu bán lẻ

Dự thảo Nghị định mới trao quyền tự quyết giá xăng dầu cho doanh nghiệp, tạo thêm dư địa cạnh tranh và linh hoạt về giá. Tuy nhiên, các doanh nghiệp bán lẻ lo thương nhân đầu mối có thể chi phối giá, khiến họ mất thế chủ động và gia tăng rủi ro pháp lý.

Một doanh nghiệp bán lẻ ở TP Hồ Chí Minh) cho rằng, doanh nghiệp ủng hộ định hướng đưa hoạt động kinh doanh xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Việc trao thêm quyền chủ động cho doanh nghiệp có thể thúc đẩy cạnh tranh về nguồn hàng, chi phí và chất lượng dịch vụ.

Tuy nhiên, theo doanh nghiệp, việc chuyển từ cơ chế điều hành giá theo kỳ sang để doanh nghiệp chủ động thay đổi giá cần được thực hiện đồng bộ với hạ tầng quản lý. “Không nên thả giá trước khi có hệ thống quản lý giá; không tăng quyền định giá mà thiếu nghĩa vụ minh bạch, cũng không để một tầng trong chuỗi được hưởng lợi trong khi các tầng khác không đủ chi phí hoạt động”, vị này nêu quan điểm.

Doanh nghiệp đề xuất xây dựng Cổng giá xăng dầu quốc gia, kết nối dữ liệu từ giá bán, cột bơm, POS, hóa đơn đến lượng xuất bán. Mỗi cửa hàng có mã định danh và giá mới phải được đăng ký trên hệ thống trước khi áp dụng. Qua đó, người dân có thể tra cứu giá, cơ quan quản lý có dữ liệu giám sát, còn doanh nghiệp có căn cứ điện tử xác định giá hợp pháp tại từng thời điểm.

Đồng thời, doanh nghiệp cũng kiến nghị có lộ trình chuyển tiếp 6-12 tháng, trước mắt giới hạn số lần điều chỉnh giá, thí điểm hệ thống dữ liệu tại một số địa bàn, sau đó mới mở rộng cơ chế doanh nghiệp tự định giá. Đồng thời, cần khảo sát, kiểm toán độc lập chi phí thực tế của từng khâu trong chuỗi cung ứng để bảo đảm nguồn lực phân bổ hợp lý cho cả đầu mối, phân phối và bán lẻ.

“Thị trường cần được vận hành theo hướng Nhà nước quản lý được, doanh nghiệp có thể cạnh tranh và đầu tư, còn người tiêu dùng có đủ thông tin để lựa chọn”, đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh.

z7888103793660-ca06dc375f93ded71e3ecfddac15deca.jpg
Sau nhiều lần chỉnh sửa, dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu đang được Bộ Công Thương hoàn thiện.

Tương tự, bà Trần Thụy Thùy Trâm, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Đoan Việt, doanh nghiệp đang vận hành hai cửa hàng xăng dầu tại TP Hồ Chí Minh cho biết, doanh nghiệp đồng tình với định hướng của dự thảo là để giá xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường, đi kèm công khai, minh bạch và hậu kiểm. Theo bà, để định hướng này đi vào thực chất, cần làm rõ chi phí kinh doanh định mức được phân bổ thực tế ra sao giữa các khâu, để chi phí của khâu trực tiếp bán hàng cho người dân được tính đúng, tính đủ.

Theo Dự thảo, chi phí kinh doanh định mức là chi phí lưu thông xăng dầu trong nước, là chi phí bán lẻ ở nhiệt độ thực tế của thương nhân đầu mối, đã bao gồm chi phí dành cho thương nhân phân phối.

“Dự thảo đã xác định đây là chi phí bán lẻ. Vấn đề cần làm rõ là cơ chế phân bổ như thế nào để chi phí thực tế của khâu trực tiếp bán hàng được phản ánh đầy đủ”, bà Trâm nói.

Theo bà, thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối và khâu trực tiếp vận hành cửa hàng có chức năng, cấu trúc chi phí và khả năng thương lượng rất khác nhau. Trong đó, cửa hàng là nơi trực tiếp phục vụ người tiêu dùng và phải tự trang trải toàn bộ chi phí vận hành tại điểm bán.

Thực tế, mức chiết khấu dành cho cửa hàng có thời điểm chỉ còn khoảng 200–400 đồng/lít, thậm chí thấp hơn. Nhân với một chuyến xe khoảng 24.000 lít, con số tổng có vẻ đáng kể, nên dễ dẫn đến nhận định rằng cửa hàng “đã có lãi”.

“Vài trăm đồng mỗi lít là nguồn để trang trải các chi phí đưa xăng dầu đến tay người tiêu dùng và duy trì hoạt động tại điểm bán, chứ không thể mặc nhiên coi toàn bộ là lợi nhuận doanh nghiệp được giữ lại”, bà Trâm nói.

Cửa hàng phải trực tiếp gánh chi phí vận chuyển, hao hụt, tiền lương và nghĩa vụ với người lao động, mặt bằng, điện nước, bảo trì thiết bị, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, hóa đơn điện tử, kế toán, thuế và các nghĩa vụ tài chính khác. Các yêu cầu mới về hạ tầng số và kết nối dữ liệu là cần thiết, doanh nghiệp sẵn sàng thực hiện, nhưng cũng phát sinh thêm chi phí. Nhiều khoản vẫn phải chi trả thường xuyên, bất kể mức chiết khấu tại từng thời điểm cao hay thấp. Vì vậy, có những thời điểm cửa hàng phải bán hàng trong tình trạng nguồn thu từ hoạt động bán lẻ không đủ bù đắp chi phí thực tế, nhưng vẫn phải duy trì hoạt động và nguồn cung cho khách hàng.

Về quyền tự quyết giá, bà Trâm cho rằng, mục tiêu không nhất thiết là để doanh nghiệp tăng hoặc giảm giá.

“Cửa hàng xăng dầu không đặt vấn đề phải được bán giá cao hơn và vẫn tuân thủ các quy định về giá, kê khai giá, chịu sự giám sát của cơ quan quản lý. Điều chúng tôi mong muốn là chi phí của khâu bán lẻ được tính đúng, tính đủ. Khi có dư địa hợp lý, doanh nghiệp có thể chủ động giảm giá để cạnh tranh hoặc dành một phần cho các chương trình chăm sóc khách hàng. Khi đó, người tiêu dùng mới thực sự được hưởng lợi từ cơ chế thị trường”, bà nói.

Theo bà, quyền quyết định giá chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp có một biên độ kinh tế thực tế để quyết định. Nếu phần chi phí dành cho khâu bán lẻ đã bị thu hẹp gần hết trước khi hàng về đến cửa hàng thì dư địa thực tế của cửa hàng vẫn rất hạn chế. Về lâu dài, nếu khâu bán lẻ không đủ nguồn lực để duy trì hoạt động ổn định, người tiêu dùng và khả năng bảo đảm nguồn cung tại địa bàn cũng có thể chịu ảnh hưởng.

z7888103973378-46060c5c35ff35b1e9299def437e3f3d.jpg
Tinh thần xuyên suốt của Nghị định mới là hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu theo hướng minh bạch, ổn định, phù hợp với cơ chế thị trường, giảm các khâu trung gian không cần thiết.

Bà Trâm kiến nghị dự thảo cần làm rõ cơ chế phân bổ chi phí của khâu bán lẻ trong chi phí kinh doanh định mức, trên cơ sở tính đúng, tính đủ các chi phí hợp lý, thực tế của khâu trực tiếp bán hàng cho người tiêu dùng.

Tăng khả năng giám sát của cơ quan quản lý đối với giá bán buôn và mức chiết khấu thực tế giữa các khâu, để có cơ sở đánh giá việc phân bổ chi phí trong chuỗi có hợp lý hay không.

Khi chi phí kinh doanh định mức được điều chỉnh theo CPI, cần có cơ chế để phần điều chỉnh được phản ánh tương ứng tới khâu trực tiếp phát sinh chi phí, trong đó có bán lẻ, góp phần cân bằng lợi ích giữa các chủ thể và duy trì nguồn cung ổn định cho người dân.

Ở góc độ vĩ mô, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, việc trao quyền tự quyết giá có thể thúc đẩy cạnh tranh, tạo áp lực giảm giá và nâng chất lượng phục vụ. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào nguồn cung và mức độ cạnh tranh thực chất trên thị trường. Tại những địa bàn ít cửa hàng, người tiêu dùng có thể vẫn phải chấp nhận giá cao do thiếu lựa chọn.

Theo ông Lạng, quyền định giá cần đi cùng cơ chế hậu kiểm và minh bạch dữ liệu. Giá mua - bán, hóa đơn đầu vào - đầu ra, tồn kho cần được số hóa để cơ quan quản lý và người tiêu dùng có thể giám sát, phát hiện những bất thường về giá. Đồng thời, cần công khai dữ liệu giá trên một hệ thống tập trung để tăng tính minh bạch.

Xăng dầu là mặt hàng thiết yếu và chịu tác động lớn từ thị trường thế giới, do đó Nhà nước vẫn cần công cụ điều tiết khi xảy ra cú sốc. Theo ông, doanh nghiệp phải duy trì mức dự trữ bắt buộc, trong khi Nhà nước cần có nguồn dự trữ chiến lược để ứng phó khi biến động vượt khả năng chống đỡ của thị trường.

Lưu Hiệp

Các tin khác

Shopee mang đến mùa mua sắm 11.11 sôi động với chuỗi hoạt động giải trí và ưu đãi hấp dẫn.

GMV Shopee Live khẳng định sức hút của nội dung giải trí và mua sắm tương tác

Ngày 20/11, Shopee, nền tảng Thương mại điện tử (TMĐT) hàng đầu Đông Nam Á, Đài Loan và Brazil, khép lại sự kiện “11/11 Sale Khủng của Năm” với những kết quả tích cực, ghi nhận sức hút của chuỗi hoạt động mua sắm kết hợp giải trí, đồng thời mở rộng cơ hội tăng trưởng cho cộng đồng nhà bán Việt trong mùa mua sắm cuối năm.

41 năm cùng “TTC - Nâng bước thành công”

41 năm cùng “TTC - Nâng bước thành công”

Bớt một phần lo toan chi phí học tập, có thêm phương tiện đến trường là những hỗ trợ thiết thực với học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Năm 2026, chương trình “TTC - Nâng bước thành công” tiếp tục mang học bổng và xe đạp đến với học sinh, tiếp sức cho những nỗ lực học tập của các em.

Bí thư Thành ủy Hà Nội kiểm tra tiến độ khu đô thị 100.000 tỷ của Liên danh Sunshine Group

Bí thư Thành ủy Hà Nội kiểm tra tiến độ khu đô thị 100.000 tỷ của Liên danh Sunshine Group

Sáng 19/11, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Trần Đức Thắng cùng Đoàn công tác của TP Hà Nội đã trực tiếp kiểm tra, khảo sát thực địa tiến độ triển khai Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City (Handico Sunshine New Ha Noi) tại hai xã Thiên Lộc và Phúc Thịnh.

MobiFone được vinh danh trong Top 20 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam năm 2026

MobiFone được vinh danh trong Top 20 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam năm 2026

MobiFone tiếp tục được ghi nhận trong Top 20 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam năm 2026 – khối doanh nghiệp lớn, theo bảng xếp hạng do Anphabe công bố. Việc liên tiếp góp mặt trong bảng xếp hạng qua nhiều năm là minh chứng cho sức hấp dẫn của thương hiệu MobiFone, đồng thời ghi nhận những nỗ lực bền bỉ của Tổng công ty trong xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Người M’nông tưng bừng tổ chức Lễ Cúng lúa mới

Người M’nông tưng bừng tổ chức Lễ Cúng lúa mới

Ngày 20/11, xã Quảng Phú (Lâm Đồng) đã tổ chức Lễ Cúng lúa mới của đồng bào M’nông với nhiều nghi thức truyền thống đặc sắc. Đây là dịp tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần gìn giữ những giá trị di sản và thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng.

KienlongBank vào Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026

KienlongBank vào Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026

Tại bảng xếp hạng “Nơi Làm Việc Tốt Nhất Việt Nam 2026”, Ngân hàng TMCP Kiên Long (KienlongBank) xếp thứ 8 ngành Ngân hàng và thứ 85 trong Top 100 doanh nghiệp thuộc nhóm quy mô vừa. Đây là năm thứ hai liên tiếp Ngân hàng tham gia khảo sát ở nhóm Doanh nghiệp Vừa và được vinh danh, ghi nhận những nỗ lực nhất quán trong phát triển nguồn nhân lực, cải thiện trải nghiệm nhân viên và xây dựng môi trường làm việc tích cực.

Siết chặt các tuyến, địa bàn trọng điểm ngăn chặn buôn lậu

Siết chặt các tuyến, địa bàn trọng điểm ngăn chặn buôn lậu

Nhu cầu tiêu dùng tăng cao dịp cuối năm và Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027 tiềm ẩn nguy cơ gia tăng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả. Lực lượng Hải quan cùng các cơ quan chức năng đang triển khai cao điểm, siết kiểm soát các tuyến, địa bàn trọng điểm, chủ động ngăn chặn vi phạm, bảo vệ thị trường và người tiêu dùng.

 HDBank dẫn đầu nhóm ngân hàng và dịch vụ tài chính tại VARI 2026

HDBank dẫn đầu nhóm ngân hàng và dịch vụ tài chính tại VARI 2026

HDBank lần lượt giữ hai vị trí đầu tiên trong nhóm Ngân hàng và dịch vụ tài chính thuộc Bảng xếp hạng Doanh nghiệp vì sự nghiệp phát triển nông nghiệp bền vững năm 2026. Kết quả được công bố ngày 18/11 tại Hà Nội, ghi nhận đóng góp của các tổ chức tài chính trong cung ứng vốn và dịch vụ cho nông nghiệp, nông thôn.

MB vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN

MB vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN

Với giá trị thương hiệu tăng trưởng 152% trong giai đoạn 2023-2026, MB là đại diện duy nhất ngành Ngân hàng Việt Nam và đứng thứ 8 trong danh sách 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN, theo báo cáo ASEAN 500 năm 2026 do Brand Finance công bố.

Tôm hùm ở vịnh Xuân Đài chết ngạt do nước ngọt và thiếu oxy hòa tan

Tôm hùm ở vịnh Xuân Đài chết ngạt do nước ngọt và thiếu oxy hòa tan

Bước đầu, Sở NN&MT tỉnh Đắk Lắk nhận định tôm hùm chết ngạt rải rác ở vịnh Xuân Đài liên quan mưa lớn kéo dài, nước ngọt từ đất liền đổ ra vịnh khiến cho môi trường nước, nhất là độ mặn biến động đột ngột, xảy ra hiện tượng phân tầng nước và thiếu oxy hòa tan cục bộ.

Giá vàng không ngừng lao dốc

Giá vàng không ngừng lao dốc

Giá vàng thế giới giảm tới 200 USD/ounce đã kéo giá vàng trong nước giảm sâu. Việc rớt giá không ngừng đã khiến nhà đầu tư bắt đầu mất kiên nhẫn với vàng.

Lễ hội Văn hóa Thiên Cấm Sơn lần thứ I, chủ đề “Thất Sơn: Hồn thiêng di sản”.

Khi những “hạt ngọc trời” trở về với núi non

Người Việt xưa gọi hạt gạo là “hạt ngọc trời”, thứ ngọc không nằm trong két sắt mà được nâng niu trong từng bữa cơm qua mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước. Giữa tháng mười âm lịch này, những “hạt ngọc” ấy sẽ lần đầu được dâng lên trời đất tại nơi được xem là “nóc nhà” của vùng Bảy Núi: Thiên Cấm Sơn.

Người trẻ hiến kế xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại

Người trẻ hiến kế xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại

Sapo: Tại hội nghị đối thoại với Chủ tịch UBND TP Hà Nội ngày 19/11, nhiều kiến nghị thiết thực về nhà ở, việc làm, cơ chế trọng dụng nhân tài, khởi nghiệp sáng tạo và phát huy giá trị văn hóa đã được thanh niên đề xuất. Lãnh đạo thành phố khẳng định sẽ tiếp tục tháo gỡ rào cản, tạo điều kiện để người trẻ tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn của Thủ đô.

Sân golf Long Thành của KN Holdings ra mắt dịch vụ golf đêm

Sân golf Long Thành của KN Holdings ra mắt dịch vụ golf đêm

Từ giữa tháng 11/2026, Sân golf Long Thành chính thức đưa dịch vụ golf đêm vào hoạt động tại 18 hố Sân Hồ. Bên cạnh thời tiết mát mẻ và thiên nhiên khoáng đãng, với hệ thống chiếu sáng được chú trọng đầu tư cùng chất lượng sân và năng lực vận hành, đây sẽ là lựa chọn mới cho cộng đồng golfer.

OCB không ngừng xây dựng lá chắn công nghệ cho khách hàng trên không gian số

OCB không ngừng xây dựng lá chắn công nghệ cho khách hàng trên không gian số

Từ công nghệ xác thực FIDO2, kiểm tra an toàn thiết bị đến giám sát giao dịch và trao quyền kiểm soát tài khoản cho người dùng, ngân hàng Phương Đông (OCB) từng bước hoàn thiện hệ thống bảo mật đa tầng trên ứng dụng OCB OMNI, góp phần nâng cao an toàn cho khách hàng trong môi trường giao dịch số.