Các phương tiện truyền thông và giới ngoại giao quốc tế lại đang bắt đầu nói về việc mở lại bàn đàm phán gián tiếp giữa Syria và Israel, vốn bị đóng băng từ sau cuộc tấn công của Israel vào Dải Gaza cuối năm 2008. Một số người hy vọng cuộc đàm phán lần này sẽ cho phép mở ra một thỏa thuận hòa bình thực sự, số khác thì cho rằng điều đó sẽ chẳng có ích gì, họa chăng chỉ là đánh động mọi việc. Ông Nicolas Sarkozy đã đưa ra ý kiến mới nhất về việc này.
Tại hội nghị hàng năm của các Đại sứ Pháp, diễn ra một tháng trước, tại Paris, Tổng thống Pháp cho biết: "Hòa bình giữa Israel và Syria là có thể. Pháp đã nối lại các cuộc đối thoại thường xuyên với Syria nhằm mang lại lợi ích cho toàn vùng. Pháp đứng về phía Thổ Nhĩ Kỳ trong việc tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình. Cùng với Ngoại trưởng Bernard Kouchner, chúng tôi tin tưởng giao sứ mệnh này cho Đại sứ Jean-Claude Cousseran, người mà chúng tôi hết lòng tin tưởng".
Jean-Claude Cousseran, cựu Đại sứ tại Damascus, Ankara và Cairo, vừa được bổ nhiệm làm đặc phái viên của tổng thống, phụ trách việc "tạo điều kiện nối lại cuộc đàm phán giữa Israel và Syria".
Đây không phải là lần đầu tiên Tổng thống Pháp bày tỏ mối quan tâm tới vấn đề này. Trước đây, ông Sarkozy đã nhiều lần chứng tỏ rằng ông sẵn sàng trở thành người tạo điều kiện để các cuộc đàm phán được nối lại. Chẳng hạn, trong những cuộc đàm phán gián tiếp giữa Damascus và Tel- Aviv diễn ra vào cuối năm 2008, Pháp đã đề nghị đón tiếp cả hai bên. Pháp đã tuyên bố sẵn sàng cung cấp các hỗ trợ kỹ thuật vẽ bản đồ, giới hạn đường biên giới và các thiết bị an ninh.
Lần này, khi chỉ định Cousseran làm đặc phái viên, Tổng thống Nicolas Sarkozy đang muốn đi một nước cờ táo bạo hơn và tìm cách hợp pháp hóa vai trò của Paris trong tiến trình hòa giải giữa Syria và Israel. Nhưng Pháp không chỉ có một mình. Tây Ban Nha và Brazil cũng tỏ ý quan tâm tới vấn đề này vào những tháng gần đây ngay cả khi họ không chỉ định gửi đi các đặc phái viên.
Cho đến lúc này thì Thổ Nhĩ Kỳ vẫn giữ vai trò trung gian trên giấy tờ. Nhưng Paris cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ không thể tiếp tục giữ vai trò đó vì quan hệ giữa Ankara với Tel-Aviv đã bị xuống cấp vào năm 2009 qua việc Thổ Nhĩ Kỳ hủy bỏ các cuộc tập trận quân sự chung với Israel; rồi đến vụ Israel "làm nhục" ông Oguz Celikkol, Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 11/1/2010 (ông Danny Ayalon, Thứ trưởng Ngoại giao Israel đã đón tiếp Đại sứ Oguz Celikkol bằng cách mời ông ngồi vào một chiếc ghế cực kỳ thấp) và mới đây nhất là cuộc tấn công của quân đội Israel ngày 31/5 vào tàu chở hàng nhân đạo của Thổ Nhĩ Kỳ đang trên đường tiến vào Dải Gaza.
Với những lý do trên, nước Pháp tin rằng chính phủ của Thủ tướng Israel, Netanyahou, muốn "trừng phạt" chính phủ của Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ, Recep Tayyip Erdogan, vì chính sách ngoại giao mà Ankara đang áp dụng trong khu vực Trung Đông và đáng lưu ý là việc Thổ Nhĩ Kỳ mở cuộc đối thoại chính trị với Hamas và một thái độ "thiên vị rõ ràng" của Thổ Nhĩ Kỳ với Hamas. Trong bối cảnh đó, các nước đang xem xét các điều kiện hội đủ để đưa ra giải pháp cứu vãn. Và Pháp đứng vào hàng ngũ các nước lăm le vị trí đó.
Trong quan hệ với Tel-Aviv, theo giới quan sát, chính quyền Syria đang muốn thủ thế tình hình hiện tại. Bởi lẽ nếu Damascus có bất kỳ hành động gì để tiến tới hòa bình hay gây chiến với Israel thì đều bất lợi cho chính quyền của Tổng thống Bashar al Assad.
Giới quan sát cho rằng ông Bashar hoàn toàn ý thức được rằng chính quyền của ông hiện chỉ được xây dựng trên tình trạng tham chiến với Israel. Tính hợp pháp của chế độ Assad là cuộc chiến chống kẻ thù Do Thái. Do vậy, một hiệp ước hòa bình với Israel sẽ có nguy cơ gây bất ổn cho chính quyền của Tổng thống Bashar al Assad vì nó sẽ được coi là đi ngược lại với "sứ mệnh lịch sử" của chính quyền này.
Còn trong trường hợp xảy ra chiến tranh giữa Syria và Israel, giới chức quân sự Israel biết rằng một cuộc chiến như vậy sẽ gây ra những hậu quả nặng nề cho Israel. Nhưng Tổng thống Al Assad cũng biết rằng cuộc chiến giả định đó cũng sẽ tàn phá Syria và đặt dấu chấm hết cho chế độ của mình. Đó là lý do biên giới Israel-Syria luôn bình yên hơn khu vực tiếp giáp giữa Ai Cập-Israel và Jordani-Israel. Đó cũng là lý do Syria muốn chứng tỏ thái độ bình tĩnh hơn là phản ứng sau khi một lò phản ứng hạt nhân của nước này tại Deir Ez-Zor bị quân đội Israel đánh bom tháng 9/2007. Trong cuộc chiến chống lại Israel, Syria muốn và vẫn sẽ muốn tiến hành thông qua Hezbollah tại Liban.
Tất cả những gì chính quyền Bashar al Assad quan tâm hiện nay là tiến trình hòa bình Trung Đông vì điều này sẽ giúp Damascus tái lập vai trò trên trường quốc tế mà những chuyến đi Italia và Pháp gần đây của Tổng thống Bashar al Assad là nằm trong chuỗi hành động thực hiện mục đích đưa Syria thoát khỏi thế cô lập của cộng đồng quốc tế
