Như Báo CAND đã đưa tin, sáng 1/7, tại Hà Nội, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì hội nghị.
Cùng chủ trì hội nghị có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Trưởng Ban Chỉ đạo sơ kết Nguyễn Duy Ngọc.
Tháo gỡ kịp thời những vướng mắc từ thực tiễn
Phát biểu thay mặt Đảng ủy Chính phủ, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, sau 1 năm vận hành tổng thể mô hình hệ thống chính trị 3 cấp đã khẳng định tính đúng đắn, sâu sắc, toàn diện, khoa học, biện chứng về chủ trương có tính bước ngoặt lịch sử của Đảng ta. Qua đó, đã mở ra một không gian phát triển mới, tầm nhìn chiến lược, tư duy kiến tạo phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Đồng thời, tạo bước chuyển quan trọng về nhận thức, phương thức lãnh đạo, quản trị, cơ chế vận hành và năng lực tổ chức thực hiện; phát huy hiệu quả mối quan hệ chặt chẽ: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt, nhân dân làm chủ. “Đây là nền tảng quan trọng góp phần củng cố niềm tin xã hội, khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước của cả hệ thống chính trị và toàn dân”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh. Đồng thời cho biết, thực tiễn kết quả đã khẳng định tính đúng đắn của chủ trương này. Mặc dù chúng ta phải đối mặt với tình hình thế giới diễn biến rất nhanh, phức tạp, rủi ro, bất lợi, nhưng tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước ổn định và đã đạt được những thành tựu rất quan trọng với nhiều dấu ấn nổi bật.
Phó Thủ tướng cũng cho rằng, sau 1 năm vận hành hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp vẫn còn những khó khăn, hạn chế cần tiếp tục được nhận diện, tháo gỡ. Đây là yêu cầu đặt ra đối với Chính phủ và chính quyền địa phương trong quá trình hoàn thiện mô hình, bảo đảm bộ máy hành chính nhà nước thực sự tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thực hiện các nghị quyết chiến lược của Đảng.
Để tiếp tục hoàn thiện mô hình, theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Chính phủ xác định tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết là tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. Trong thời gian tới, Chính phủ sẽ tập trung xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế gắn với cải cách mạnh mẽ hơn nữa thủ tục hành chính, để thể chế thực sự trở thành động lực, nguồn lực, lợi thế cạnh tranh quốc gia, kiến tạo phát triển theo đúng chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và tư tưởng chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng sức sản xuất, tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, ổn định, tạo niềm tin để mọi người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư phát triển.
Hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn, tháo gỡ kịp thời những vướng mắc từ thực tiễn; tạo chuyển biến mạnh mẽ trong tổ chức thực hiện. Chính phủ sẽ tiếp tục tạo không gian phát triển bằng thể chế, chính sách, phân định mạch lạc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền cho địa phương.
Chuyển mạnh từ giao nhiệm vụ sang giao kết quả; chuyển từ phân công chung bộ, ngành, địa phương sang trách nhiệm cá nhân người đứng đầu; chuyển mạnh sang giám sát bằng dữ liệu, kết quả và hiệu quả thực hiện; lấy mức độ hài lòng của người dân, xã hội làm thước đo chất lượng hoạt động của bộ máy chính quyền từng địa phương.
Nhiệm vụ trọng tâm thứ hai, theo Phó Thủ tướng, tiếp tục đổi mới phương thức quản trị quốc gia trên cơ sở đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền gắn với chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, chính quyền số.
Hiện nay, chính quyền địa phương cấp tỉnh thực hiện tới 1.382 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền từ Trung ương; trong khi cấp xã thực hiện 938 nhiệm vụ được phân định thẩm quyền, phân cấp, phân quyền từ Trung ương. Đây là khối lượng công việc rất lớn đối với chính quyền cơ sở, chưa kể các nhiệm vụ tiếp tục được phân cấp, phân quyền từ chính quyền cấp tỉnh xuống cấp xã.
Bên cạnh đó, tiếp tục rà soát, phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương. Chính phủ tập trung quản lý vĩ mô, hoàn thiện thể chế, hoạch định chiến lược, điều phối nguồn lực và kiểm soát rủi ro quốc gia. Địa phương chủ động thực hiện và chịu trách nhiệm theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Chính phủ không làm thay địa phương; Nhà nước không làm thay thị trường, không làm thay xã hội mà tạo khuôn khổ pháp lý, mở rộng không gian điều phối và huy động nguồn lực xã hội cho sự phát triển.
Đồng thời, lấy chuyển đổi số làm công cụ đổi mới căn bản phương thức quản trị; phát triển Chính phủ số, chính quyền số, xã hội số và công dân số; hoàn thiện hạ tầng công nghệ, dữ liệu dùng chung; điều hành quốc gia dựa trên dữ liệu, bằng chứng và kết quả theo thời gian thực.
Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã
Nhiệm vụ trọng tâm thứ ba là tiếp tục hoàn thiện không gian phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã. Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá tổng thể không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển, hình thành và phát triển đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt (hoặc đặc khu kinh tế cấp xã) mang tính hạt nhân, cực tăng trưởng của tỉnh và liên kết vùng.
Trong đó, cần tập trung xử lý những địa bàn còn chia cắt về không gian đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, nhất là những khu vực có sự liên kết cao về kinh tế - xã hội.
"Hiện nay, vẫn còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn. Tuy nhiên, việc sắp xếp vẫn phải bám sát những yêu cầu cơ bản, đó là phải phù hợp với đặc thù về văn hóa, lịch sử, truyền thống, dân tộc, tôn giáo, địa lý", Phó Thủ tướng nêu và cho biết, Chính phủ sẽ hướng dẫn cụ thể và hoàn thành dứt điểm trong năm 2026.
Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ nghiên cứu, phối hợp Ban Tổ chức Trung ương và địa phương xây dựng khung tiêu chí, tiêu chuẩn phòng chuyên môn cấp xã để đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét bảo đảm hợp lý, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Đồng thời, tiếp tục rà soát, sắp xếp các tổ chức hành chính thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã; sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đẩy mạnh cơ chế tự chủ và xã hội hóa. Theo đó, những lĩnh vực, nhiệm vụ mà xã hội có thể làm tốt thì Nhà nước tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo điều kiện để xã hội tham gia và phát huy nguồn lực.
Đặc biệt, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ngang tầm nhiệm vụ. Cấp ủy, chính quyền địa phương cần chú trọng lựa chọn đội ngũ lãnh đạo, nhất là Bí thư, Chủ tịch cấp xã có đủ phẩm chất, năng lực; nâng cao chất lượng đội ngũ gắn với đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng quản trị.
"Hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phụ thuộc trước hết vào chất lượng chính quyền cấp xã, đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị số dựa trên dữ liệu”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
