Tại sao phải tăng viện phí?

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Nam Liên, Vụ phó Vụ Kế hoạch tài chính, Bộ Y tế, một trong những nơi soạn thảo ra dự thảo này để hiểu rõ hơn về vấn đề nói trên.

Phóng viên: Mấy ngày nay dư luận bàn tán xôn xao về Dự thảo tăng viện phí của Bộ Y tế, với vai trò là một trong những người soạn thảo ra Dự thảo này, ông có thể cho biết đâu là cơ sở để hình thành nên Dự thảo tăng viện phí?

Ông Nguyễn Nam Liên: Mức viện phí hiện nay đang được thu tại các bệnh viện là theo Thông tư liên Bộ số 14/TTLB ban hành năm 1995 và Thông tư liên tịch số 03/TTLB năm 2006. Trong đó, Thông tư số 14 quy định mức thu của 350 dịch vụ, kỹ thuật y tế và Thông tư số 03 quy định thanh toán viện phí của 3.000 dịch vụ, kỹ thuật khác... Nếu tính từ năm 1995 đến nay, đã 15 năm, chúng ta đã duy trì thanh toán của 350 dịch vụ, kỹ thuật y tế theo một mức. Trong khi trong 15 năm đó, như bạn biết đấy đã xảy ra biết bao biến động về kinh tế như trượt giá, lạm phát... Bởi vậy, nếu tiếp tục duy trì viện phí được quy định từ 15 trước cho hiện nay chắc chắn là không phù hợp.

Từ cơ sở đó, đồng thời dựa trên nguyên tắc mà Bộ Chính trị và Quốc hội đã đề ra về: "Sửa đổi chế độ viện phí theo nguyên tắc xác định đầy đủ chi phí khám, chữa bệnh và chia sẻ hợp lý trách nhiệm chi trả giữa Nhà nước, xã hội và người bệnh...", Bộ Y tế đã xây dựng Dự thảo Hướng dẫn thanh toán theo viện phí mới cho 350 dịch vụ (chiếm 12% trong tổng số các dịch vụ)... được quy định mức thu từ năm 1995.

Phóng viên: Nhưng thưa ông, có một thực tế mặc dù viện phí vẫn thu theo quy định của 15 năm trước, vậy mà các bệnh viện vẫn "sống", vẫn hoạt động tốt.

Ông Nguyễn Nam Liên: Để có thể hoạt động và duy trì được như hiện nay, các bệnh viện nhất là các bệnh viện lớn phải cắt giảm rất nhiều chi phí từ nâng cấp, tu sửa cơ sở khám chữa bệnh, vệ sinh buồng, phòng.... Đồng thời lấy nguồn thu từ khám bệnh, điều trị  theo hình thức dịch vụ để bù vào khoản chi phí đã phải bỏ ra. Cho nên, việc tăng viện phí là hình thức giảm bớt gánh nặng cho các bệnh viện.

Phóng viên: Liệu đó có phải là một cách nói không thưa ông?

Ông Nguyễn Nam Liên: Thực tế hoàn toàn chứng minh điều đó. Tôi có thể đơn cử những dịch vụ được xem là tăng cao nhất trong dự thảo này. Trong tổng số 350 dịch vụ dự thảo tăng viện phí, có 70 dịch vụ (chiếm 20%) gồm: giường bệnh, sinh thiết tủy xương, cắt amidan... tăng gấp 7 - 10 lần, thậm chí hơn so với viện phí đang hiện hành (còn 220 dịch vụ còn lại tăng khoảng 2,5 lần). Vì sao các dịch vụ này có thể tăng cao như vậy?

Như việc khám bệnh chẳng hạn, theo viện phí hiện hành là 500 đồng - 3.000 đồng/lần khám. Với số tiền này thực tế không đủ để bù đắp những chi phí cho một lần khám như tiền găng tay, khẩu trang, điện chiếu sáng... Nếu tính tổng chi phí này thực tế hiện nay phải là 10.000 - 30.000 đồng/lần khám, tùy theo từng tuyến huyện, xã... Cho nên, với mức giá cũ không thể duy trì mà phải tăng mức tối đa 10 lần so với giá cũ mới phù hợp.

Dịch vụ cắt amidan cũng vậy. Viện phí người bệnh phải thanh toán hiện nay là 20.000 - 40.000 đồng. Trong khi để cắt được amidan, các bác sĩ phải gây mê và riêng tiền gây mê đã tốn khoảng 220.000 đồng. Lại còn tiền bông băng, thuốc sát trùng, kháng sinh... cùng các khoản chi phí vật tư tiêu hao... Tổng cộng tất cả vào khoảng 330.000 - 450.000 đồng. Như vậy, giữa số tiền thu thực tại và tổng chi phí phải bỏ ra là một con số chênh lệch rất lớn. Bởi vậy, để cân bằng khoản thu - chi này, phải ban hành  một giá mới bằng đúng chi phí bỏ ra để giảm gánh nặng cho Nhà nước và bệnh viện.

Một dịch vụ khác cũng tăng cao tương tự là sinh thiết tủy xương, tăng từ 20.000 - 40.000 lên đến 1,8 - 2 triệu đồng. Sở dĩ tăng nhiều như vậy là do khi sinh thiết phải sử dụng đến 2 thiết bị hiện đại gồm máy city và siêu âm. Nhưng quan trọng nhất là phải sử dụng 1 chiếc kim sinh thiết có giá từ 1,1 - 1,2 triệu đồng. Chiếc kim này chỉ sử dụng 1 lần. Bởi vậy, phải tăng giá tiền dịch vụ này có mức tối đa từ 1,8 - 2 triệu đồng mới phù hợp.

Không chỉ đối với những dịch vụ có giá tiền tăng cao mà đối với 350 dịch vụ nói chung, chúng tôi đều xác định, chi phí trực tiếp cho người bệnh hết bao nhiêu thì viện phí tăng bấy nhiêu chứ không có chuyện thu lãi ở đây. Đó là chưa nói đến, tiền lương, phụ cấp của các cán bộ y tế, tiêu hao máy móc, chi phí đào tạo, nghiên cứu khoa học để phát triển, ứng dụng kỹ thuật y tế... Nhà nước vẫn đang "bao cấp".

Phóng viên: Dẫu vì lý do gì hay ở mức độ ra sao thì đối với người nghèo tăng viện phí cũng là điều đáng lo ngại, nhất là khi họ ốm đau. Có lẽ không quá bi quan khi có ý kiến cho rằng: nếu mắc bệnh, người nghèo chỉ có nằm nhà chờ chết chứ lấy tiền đâu đi viện. Ông chia sẻ như thế nào về vấn đề này?

Ông Nguyễn Nam Liên: Hiện nay dân số Việt Nam có 62% người có thẻ bảo hiểm y tế. Nếu viện phí áp dụng theo giá mới thì số người có thẻ bảo hiểm nói trên đã có cơ quan bảo hiểm cùng chi trả tới mức 80-95%, như vậy chỉ còn 5-20% viện phí còn lại là do người bệnh chi trả, tùy theo từng đối tượng, mà 5-20% thì ra con số cụ thể thì không nhiều.

Ví dụ, một bệnh nhân đi khám bệnh tại một bệnh viện tỉnh, với viện phí hiện hành, bệnh nhân này phải thanh toán 3.000 đồng tiền khám bệnh; các xét nghiệm, chiếu chụp, thủ thuật khoảng 30.000 đồng; tiền giường điều trị 7 ngày hết khoảng 105.000 đồng; tiền thuốc, dịch truyền... 1 triệu đồng. Như vậy tổng cộng số tiền bệnh nhân phải thanh toán là hơn 1,4 triệu đồng. Còn nếu tính viện phí theo giá mới thì số tiền thanh toán này của bệnh nhân là hơn 1,7 triệu đồng, chỉ hơn viện phí đang áp dụng hiện nay khoảng 317.000 đồng - tương đương 20%. Với con số như vậy rõ ràng giá viện phí mới không ảnh hưởng nhiều tới người bệnh.

Còn đối với bệnh nhân nghèo (có chứng nhận của địa phương), Nhà nước đã mua thẻ bảo hiểm 380.000 đồng/năm cho họ. Bảo hiểm y tế lại chi trả 95% nữa. Tính ra số tiền họ phải thanh toán theo viện phí mới chỉ tăng khoảng 16.000 đồng so với giá cũ. Chưa kể nếu bệnh nhân nghèo chứng minh được ngay 5% họ phải chi trả mà không chi trả được, các bệnh viện sẽ hỗ trợ các trường hợp này theo sự chỉ đạo của Bộ Y tế

Phóng viên: Nếu trong trường hợp một giường có 2 - 3 bệnh nhân nằm chung như nhiều bệnh viện hiện nay thì viện phí sẽ tính  như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Nam Liên: Hiện nay, mỗi giường bệnh đang được tính 10.000đồng/ngày. Nếu tính theo viện phí mới sẽ có giá tối đa là 100.000 đồng/ngày/giường. Nhưng khi áp dụng giá viện phí mới, nếu có trường hợp một giường bệnh có từ 2 - 3 bệnh nhân thì sẽ giảm viện phí của mỗi bệnh nhân cùng nằm trên chiếc giường đó. Tuy nhiên, mức giảm này là bao nhiêu thì sau này sẽ tính toán cụ thể.

Phóng viên: Nói vậy nghĩa là khi viện phí thay đổi, chất lượng khám chữa bệnh mà người dân được hưởng cũng thay đổi theo?

Ông Nguyễn Nam Liên: Có thể hiểu như vậy. Vì khi tăng viện phí, các bệnh viện sẽ có thêm kinh phí để bảo đảm tốt hơn các hoạt động khám chữa bệnh đồng thời thực hiện đồng bộ những giải pháp mà Chính phủ và Bộ Y tế đề ra về việc nâng cao chất lượng, dịch vụ khám chữa bệnh.

Phóng viên: Có ý kiến cho rằng, phương án tăng viện phí của Bộ Y tế là tất yếu. Nhưng thay vì tăng "đột biến" như vậy có thể tăng theo lộ trình. Quan điểm của ông như thế nào trước ý kiến này?

Ông Nguyễn Nam Liên: Dự thảo tăng viện phí lần này thực ra chỉ là khung giá mà trong đó có mức tối đa, tối thiểu. Tùy theo tình hình kinh tế, xã hội ở các địa phương, sẽ có các mức thu thích hợp chứ không phải đánh đồng nông thôn cũng như thành thị để thu chung một mức. Bởi vậy, sẽ có nhiều bệnh viện chỉ thu ở mức trung bình so với khung giá đề ra. Và mức này, hoặc là do Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định hoặc Chủ tịch UBND tỉnh quyết định, tùy thuộc vào bệnh viện đó thuộc cấp nào.

Chân thành cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!