Vai trò của Syria trong khu vực Trung Đông ngày càng được khẳng định. Nhằm lôi kéo Damas về phe mình để từ đó cô lập Iran, Washington liên tục có những động thái cải thiện quan hệ với kẻ thù cũ Syria, nhưng nay lại được xem là có ích cho những cố gắng của Mỹ trong tiến trình hòa bình tại Trung Đông.
Trong quan hệ với Israel, Syria muốn giữ nguyên tình trạng hiện nay, có nghĩa là không gây chiến tranh nhưng cũng chẳng muốn có hòa bình với Tel-Aviv. Cái mà Damas quan tâm nhất trong mối quan hệ này là tiến trình hòa bình giữa Palestine và Israel để từ đó lấy lại vai trò của mình trên trường quốc tế.
Hôm 16/2, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã bổ nhiệm ông Robert Ford làm Đại sứ Mỹ tại Damas. Ông Ford là một chuyên gia về thế giới Arập, đang là nhân vật số hai của Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad. Ông cũng từng làm Đại sứ Mỹ tại Algerie, phục vụ tại Bahrein và Ai Cập.
Đây là lần đầu tiên từ 5 năm qua, một Đại sứ Mỹ trở lại Damas. Đại sứ cuối cùng được triệu hồi về nước vào năm 2005, sau vụ Thủ tướng Liban Hariri bị ám sát. Quan hệ giữa Mỹ và Syria cực kỳ căng thẳng, nếu không muốn nói là thù nghịch từ nhiều năm nay. Năm 2004, cựu Tổng thống Mỹ, George Bush, đã yêu cầu trừng phạt Syria, gọi Damas là một chế độ khủng bố. Theo Mỹ, các quốc gia phương Tây cũng tố cáo thẳng thừng chế độ Tổng thống Bashir al Assad, đã nhúng tay vào vụ ám sát. Washington đã triệu hồi đại sứ của mình ở Damas về nước.
Giai đoạn đóng băng giữa Damas và các nước phương Tây trong thời gian qua đã gây nhiều thiệt hại cho Syria, trong lúc mà nước này bắt đầu tự do hóa kinh tế. Tuy nhiên, từ khi Tổng thống Syria được đón tiếp ở Paris vào năm 2008, Mỹ đã nhìn Syrie với con mắt khác, nhất là sau khi Tổng thống Obama bước vào Nhà Trắng. Có điều là Quốc hội Mỹ, tháng 5/2009, đã bỏ phiếu thông qua trở lại các biện pháp trừng phạt Syria, như họ đã làm mỗi năm.
Hệ quả ngoạn mục nhất là Hãng Hàng không Syria, Syrian Airlines, đã không còn phụ tùng thay thế cho những chiếc máy bay của mình, trong khi ngành ngân hàng nước này cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Nhưng việc trừng phạt hiện nay có thể được giảm nhẹ hoặc là bãi bỏ trong những ngày tháng sắp tới.
Theo giới quan sát, Tổng thống Obama muốn nối lại quan hệ với Syria nhằm thúc đẩy Damas đóng góp vào việc tìm giải pháp cho cuộc chiến Israel - Palestine, bình ổn khu vực. Đồng thời Mỹ cũng muốn gửi một thông điệp đến Iran, đồng minh của Syria, theo đó Téhran sẽ ngày càng bị cô lập nếu vẫn giữ thái độ hiện nay. Việc đề cử ông Robert Ford còn phải được Thượng viện Mỹ thông qua trong thời gian tới.
Về phía Syria, phát biểu trước báo giới trong chuyến thăm Pháp gần đây, Tổng thống Bashir al Assad yêu cầu Mỹ phải có kế hoạch hành động cụ thể cho tình hình Trung Đông: "Điều đầu tiên chúng tôi trông mong ở chính quyền Obama là vấn đề hòa bình tại khu vực Trung Đông. Chúng tôi ghi nhận một số động thái của Washington về vấn đề này. Chúng tôi đã tiếp đón đại sứ Mỹ George Mitchell nhưng các cuộc thảo luận vẫn chưa đem lại kết quả cụ thể nào. Hai bên chưa có quan điểm chung và cũng chưa thống nhất được bất cứ kế hoạch hành động cụ thể nào. Hơn nữa, mặc dù quan hệ giữa Syria và Mỹ có chút cải thiện nhưng chưa thỏa đáng với mong đợi của Damas".
Tổng thống Syria cũng đánh giá rằng Washington chưa đóng được vai trò là người cầm chịch tình hình tại Trung Đông. "Tổng thống Obama đã nói rất hay về những việc ông sẽ làm để có được nền hòa bình tại Trung Đông, nhưng chúng tôi chưa thấy một kế hoạch hành động cụ thể nào. Người cầm chịch phải là người đưa ra một lộ trình hành động chi tiết" - ông Bashir al Assad tuyên bố.
Tổng thống Bashir al Assad (trái) và Tổng thống Pháp Sarkozy tại Paris hôm 13/11/2009.
Trong quan hệ với Tel-Aviv, theo giới quan sát, chính quyền Tổng thống Bashir al Assad đang muốn thủ thế tình hình hiện tại. Bởi lẽ nếu Damas có bất kỳ hành động gì để tiến tới hòa bình hay gây chiến với Israel thì đều bất lợi cho chính quyền của Tổng thống Bashir al Assad. Giới quan sát cho rằng, ông Assad hoàn toàn ý thức được chính quyền của ông hiện chỉ được xây dựng trên tình trạng tham chiến với Israel. Tính hợp pháp của chế độ Assad là cuộc chiến chống kẻ thù Do Thái. Do vậy, một hiệp ước hòa bình với Israel sẽ có nguy cơ gây bất ổn cho chính quyền của Tổng thống Bashir al Assad vì nó sẽ được coi là đi ngược lại với "sứ mệnh lịch sử" của chính quyền này.
Còn trong trường hợp xảy ra chiến tranh giữa Syria và Israel, giới chức quân sự Israel biết rằng một cuộc chiến như vậy sẽ gây ra những hậu quả nặng nề cho Israel. Nhưng Tổng thống Assad cũng biết, cuộc chiến giả định đó cũng sẽ tàn phá Syria và đặt dấu chấm hết cho chế độ của mình. Đó là lý do biên giới Israel - Syria luôn bình yên hơn khu vực tiếp giáp giữa Ai Cập - Israel và Jordani - Israel. Đó cũng là lý do Syria muốn chứng tỏ thái độ bình tĩnh hơn là phản ứng sau khi một lò phản ứng hạt nhân của nước này tại Deir Ez-Zor bị quân đội Israel đánh bom vào tháng 9/2007.
Tất cả những gì chế độ Bachir al Assad quan tâm hiện nay là tiến trình hòa bình Trung Đông vì điều này sẽ giúp Damas tái lập vai trò trên trường quốc tế mà những chuyến thăm Italia và Pháp gần đây của Tổng thống Bashir al Assad là nằm trong chuỗi hành động thực hiện mục đích đó.
Và ông Bashir al Assad vẫn sẽ tiếp tục tiếp đón những nhân vật trung gian như Ronald Lauder (Chủ tịch Hiệp hội Do Thái quốc tế), Miguel Ángel Moratinos (Ngoại trưởng Tây Ban Nha), Michael Levy (Thượng nghị sĩ Công đảng) và Fred Hoff (Đặc phái viên của Mỹ tại Syria). Tất cả những cuộc tiếp đón như vậy sẽ giúp Syria gần thoát khỏi thế cô lập của cộng đồng quốc tế, dần dần khẳng định vai trò của mình trong khu vực. Chính vì lẽ đó mà chính quyền Obama đang và sẽ muốn Damas đứng về phe mình
Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.
Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.
Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.
Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.
Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.
Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.
Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?
Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.
Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.
Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.
Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.
Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.
Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.
Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.
Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.
Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.
Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.
10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.
