Syria bên bờ một “mùa xuân Arab” mới

Tình hình ở Syria ngày càng trở nên căng thẳng, các cuộc biểu tình và đình công chống chính phủ vẫn tiếp diễn ở tỉnh Soueida, khu vực sinh sống chủ yếu của người Druze. Khu vực này hầu như nằm ngoài tầm kiểm soát của Damascus. Đây là vụ mới nhất trong hàng loạt vụ bất ổn tại Syria kể từ năm 2019.

Với sự giúp đỡ của Nga và Iran, Tổng thống Bashar al-Assad đã giành lại quyền kiểm soát phần lớn Syria sau cuộc nội chiến dẫn đến cuộc nổi dậy của dân chúng năm 2011 bắt nguồn từ "Mùa xuân Arab". Mặc dù gặp những khó khăn về kinh tế và nhu cầu nhân đạo nhưng những lời chỉ trích chính phủ vẫn hiếm khi xảy ra ở các khu vực của Syria do chế độ kiểm soát, cho đến khi thông báo dỡ bỏ trợ cấp nhiên liệu vào tháng trước làm dấy lên các cuộc biểu tình tập trung ở Soueida. Trong khi đó, tại tỉnh Deraa lân cận, khu vực diễn ra quá trình hòa giải giữa lực lượng chính phủ và phe đối lập từ năm 2018, hàng trăm người dân Syria cũng xuống đường phản đối điều kiện sống ngày càng cực đoan. Các cuộc biểu tình ở miền Nam Syria ngày càng mang tính chính trị và nhắm trực tiếp vào Chính phủ Syria. Trước đây, các cuộc biểu tình thường mang khẩu hiệu kinh tế và kêu gọi giải quyết các vấn đề xã hội.

Syria bên bờ một “mùa xuân Arab” mới -0
Tình trạng hỗn loạn ở Soueida.

Thách thức chính do các cuộc biểu tình diễn ra vào tháng 8 đặt ra cho Damascus có nét tương đồng với các sự kiện của “Mùa xuân Arab” 2011-2012. Những sự kiện này cũng bắt đầu ở Syria với sự gia tăng dần của các cuộc biểu tình và sự thay đổi trong các khẩu hiệu, chuyển từ các vấn đề kinh tế - xã hội sang yêu cầu thay đổi chế độ. Nhiều vấn đề sẽ phụ thuộc vào cách ứng xử của người Hồi giáo dòng Sunni ở các khu vực miền trung Syria - Damascus, Homs và Hama cùng với Aleppo. Có nhiều tiền đề có thể dẫn đến khả năng xảy ra tình trạng khủng hoảng và nổi dậy mới ở Syria vì vấn đề sinh tồn trước nạn đói có thể vượt qua được nỗi sợ bị đàn áp. Sau 11 năm xung đột, hơn 60% người dân Syria, tương đương 12 triệu người, đang phải đối mặt với nạn đói và thất nghiệp. Hiện có 90% dân số Syria đang phải sống trong cảnh nghèo đói. Giá lương thực bình quân hiện nay tại Syria cao hơn bất kỳ thời điểm nào được ghi nhận trong 10 năm qua.

Trong suốt những năm nội chiến, mức độ tham nhũng trong nước ngày càng gia tăng. Sự sụt giảm các hoạt động vũ trang không mang lại kết quả tích cực cho nền kinh tế Syria. Ngược lại, nhiều đơn vị ủng hộ chính phủ nay biến thành các băng đảng ngầm và việc phân phối lại tài sản theo chiều dọc là những hiện tượng cực kỳ nguy hiểm, khiến tình hình kinh tế thảm khốc trong nước càng trở nên trầm trọng, tước đi nguồn lực cuối cùng của người dân Syria.

Bên cạnh đó, các biện pháp trừng phạt của phương Tây đối với Syria cũng duy trì sức ép nội bộ trong nước, khiến quá trình tái thiết khó đạt được. Trong trường hợp này, Đạo luật Cesar của Mỹ đặc biệt gây hại. Đạo luật này áp đặt các hạn chế đối với tất cả các công ty và cá nhân cộng tác với các tổ chức chính thức của Syria, bao gồm cả việc tái thiết đất nước.

Chính quyền Syria cũng không muốn tôn trọng các điều kiện do các quốc gia Arab đặt ra để cung cấp viện trợ cho Syria, tạo điều kiện cho người tị nạn trở về, chấm dứt đàn áp chính trị và đóng cửa các đường dây mua bán ma túy bất hợp pháp của Syria.

Trong một diễn biến khác có liên quan, chính quyền người Kurd và các bộ tộc người ở Deir Ezzor, phía Đông Bắc Syria đã xảy ra một loạt giao tranh kể từ Chủ nhật ngày 28/8 khiến hàng chục người thiệt mạng. Đây là cuộc nổi dậy đầu tiên kể từ khi lực lượng Kurd lật đổ Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ra khỏi khu vực vào hơn 4 năm trước dưới sự hỗ trợ của Mỹ. Tại tỉnh Deir Ezzor, Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do Mỹ hậu thuẫn nắm quyền kiểm soát phía Đông sông Eu[1]phrates, trong khi đó lực lượng Chính phủ Syria kiểm soát ở bờ Tây. Mỹ vẫn duy trì các cơ sở quân sự trong khu vực này, nơi có mỏ khí đốt lớn nhất của Syria, mỏ Al-Omar.

Sau các cuộc đụng độ trên, lãnh đạo SDF đã cam kết sẽ đáp ứng yêu cầu của các bộ tộc Arab ở miền Đông Syria và sẽ khắc phục những "sai phạm" đã mắc phải trong quá trình quản lý khu vực, nhằm xoa dịu những căng thẳng sau chuỗi ngày giao tranh chết chóc. Trong một cuộc phỏng vấn với Reuters, chỉ huy SDF Mazloum Abdi cho biết ông đã gặp các thủ lĩnh bộ lạc và sẽ tôn trọng yêu cầu thả hàng chục chiến binh địa phương đã nổi dậy và bị giam giữ khi SDF chấm dứt bạo loạn. Ông Abdi hứa sẽ tổ chức một cuộc họp quy mô lớn với các thủ lĩnh bộ lạc Arab và các đại diện khác của tỉnh Deir al-Zor để giải quyết những bất bình tồn tại lâu nay, bao gồm cả giáo dục, kinh tế và an ninh. Người dân nơi đây không hài lòng với chính quyền do người Kurd lãnh đạo, do bị phân biệt đối xử và không được phân chia tài nguyên dầu mỏ trong khu vực.

Cuộc giao tranh đã nổ ra sau khi SDF bắt giữ người đứng đầu hội đồng, được biết đến với tên gọi là Abu Khawla, với cáo buộc tham nhũng và các vi phạm khác, khiến các đồng minh bộ lạc của ông nổi dậy. Liên minh SDF-Mỹ đã kêu gọi chấm dứt bạo lực, khẳng định rằng những xao nhãng trong cuộc chiến chống lại IS đã làm tăng nguy cơ hồi sinh của tổ chức này.

Ngày 8/9, Bộ Ngoại giao Syria đã tố cáo phái đoàn Mỹ do Thứ trưởng Ngoại giao Ethan Goldrich dẫn đầu tiến vào vùng Đông Bắc Syria là hành vi xâm phạm "trái phép". Trong một tuyên bố với ngôn từ cứng rắn, Bộ Ngoại giao cho biết Chính phủ Syria "quyết liệt lên án" chuyến thăm này vì "vi phạm trắng trợn" chủ quyền quốc gia cũng như luật pháp quốc tế và các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về Syria.

Bộ Ngoại giao cũng khẳng định rằng các cuộc gặp giữa phái đoàn Mỹ và các chỉ huy của Lực lượng SDF "đã làm gia tăng thêm những lo ngại về chủ quyền của Syria và các nguyên tắc pháp lý quốc tế". Cơ quan này bác bỏ tuyên bố của phái đoàn Mỹ nhằm giải quyết các vấn đề mà cư dân tỉnh Deir Ezzor đang phải đối mặt và chống lại sự can thiệp của nước ngoài. Bộ Ngoại giao Syria gọi đó là "lời nói dối trắng trợn".

Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.