Công ty khởi nghiệp Acrylic Robotics của Canada hiện đang hợp tác với di sản của cố nghệ sĩ bản địa người Canada Norval Morrisseau để tạo ra những bản sao cực kỳ tinh vi của danh mục tác phẩm của ông bằng cách sử dụng một hệ thống vẽ tranh robot được đào tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Những bản sao gần như giống hệt nhau này sau đó được phân tích bởi một mô hình AI khác do di sản quản lý, được đào tạo để phát hiện những khác biệt nhỏ mà ngay cả mắt người lành nghề cũng có thể bỏ qua. Nói cách khác, việc làm giả robot đang giúp xây dựng một “công cụ xác thực AI” tiên tiến. Phương pháp cộng sinh này giúp AI của họ phát hiện ra ngay cả những bản sao tinh vi nhất đang xuất hiện trên thị trường thương mại.
Và không hề thiếu: Khu điền trang Morrisseau ước tính rằng hơn 6.000 bản sao trái phép các bức tranh của họa sĩ, trị giá hơn 72 triệu USD, được đưa vào nhiều bộ sưu tập trong những thập kỷ gần đây. Đối với số bản sao robot chất lượng cao, chúng sẽ được bán dưới dạng bản sao có nhãn rõ ràng với sự đồng ý của khu điền trang.
Làm giả tác phẩm nghệ thuật là một ngành kinh doanh đang bùng nổ
Chừng nào nghệ thuật còn giá trị, những kẻ làm giả vẫn tìm mọi cách kiếm lời từ hàng giả. Ngành kinh doanh này đang bùng nổ. Viện Di sản Nghệ thuật (Art Legacy Institute) cho biết nghệ thuật làm giả tạo ra từ 4 đến 6 tỷ USD mỗi năm. Năm 2024, cảnh sát Italia triệt phá một mạng lưới làm giả quốc tế rộng lớn, chuyên bán hàng nghìn tác phẩm giả mạo nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như Banksy, Pablo Picasso và Andy Warhol. Tổng giá trị của số tác phẩm này được cho là hơn 200 triệu USD. Morrisseau, qua đời năm 2007, là một trong những nghệ sĩ bị sao chép nhiều nhất trong những năm gần đây. Nổi tiếng với phong cách tượng hình đặc trưng, khai thác chủ đề di dời đất đai và phân biệt chủng tộc, ông cũng là nghệ sĩ bản địa đầu tiên được trưng bày tại một phòng tranh đương đại của Canada. Kể từ khi qua đời, di sản Morrisseau đã bị cuốn vào một trò chơi đập chuột chũi liên tục, nỗ lực xác định và làm mất uy tín của hàng ngàn kẻ sao chép. Cho đến nay, việc nhận dạng tranh giả vẫn mang tính nghệ thuật hơn là khoa học.
Các nhà sử học được đào tạo bài bản với kiến thức sâu rộng về chủ đề của mình phân tích những tác phẩm đáng ngờ, tìm kiếm những điểm khác biệt về phong cách (nét cọ kỳ quặc, lựa chọn màu sắc, bố cục hoặc chủ đề lặp lại) có thể gây nghi ngờ. Nhưng trong những thập kỷ gần đây, những kẻ làm giả đã nâng cao kỹ năng, khiến việc phát hiện tranh giả ngày càng khó khăn. Hơn nữa, hiện nay không có đủ các nhà sử học nghệ thuật trình độ cao để sàng lọc mọi tác phẩm giả tiềm ẩn trước khi chúng được đưa ra đấu giá. Đó chính là lúc Acrylic Robotics xuất hiện. Vài năm trước, điền trang Morrisseau đã tiếp cận công ty khởi nghiệp này với một đề xuất: họ muốn xem liệu cánh tay robot của Acrylic có thể tạo ra những bản sao cực kỳ tinh vi của một số bức tranh Morrisseau để sử dụng trong việc đào tạo mô hình phát hiện nội bộ của điền trang, được gọi là “Norval AI” hay không. Được sáng lập bởi nghệ sĩ thị giác kiêm kỹ sư cơ khí Chloe Ryan, Acrylic đã và đang phát triển một robot được thiết kế cho phép nghệ sĩ tạo ra bản sao được ủy quyền từ tác phẩm của chính họ - những bản sao mà họ có thể bán để kiếm lời nếu được sự đồng ý của họ. Acrylic sử dụng mô hình AI riêng phân tích hình ảnh độ phân giải cao của bức tranh do họa sĩ gửi đến. Hệ thống xử lý hàng triệu điểm dữ liệu khác nhau như nét vẽ, tốc độ di chuyển, lực cọ và màu sắc, rồi sử dụng thông tin đó huấn luyện cánh tay robot cơ học. Sau khi được huấn luyện, robot nhúng cọ thật vào các xô sơn và thực hiện một tác phẩm bằng những chuyển động tinh tế được thiết kế để mô phỏng những đặc điểm tinh tế của cổ tay người. Acrylic tuyên bố, kết quả là một bản sao với nhiều kết cấu và đặc điểm hơn bản in tiêu chuẩn, và với chất lượng “không thể phân biệt được với tranh vẽ tay”. Chúng cũng đắt hơn nhiều so với bản in thông thường.
Robot giúp chống giả mạo và hiện thực hóa những tác phẩm còn dang dở
Cho đến nay, Acrylic đã sao chép 5 tác phẩm của Morrisseau, bao gồm In Honour of Native Motherhood và The Punk Rockers. Ngoài việc sử dụng những tác phẩm này làm dữ liệu huấn luyện cho các mô hình phát hiện gian lận, công ty còn có kế hoạch bán chúng. Với mỗi bản sao đang được thực hiện, Acrylic cho biết họ sẽ sản xuất một bức tranh “Ma trận” (về cơ bản là bản sao gốc) cùng với một số phiên bản thu nhỏ hơn của bản sao đó. Đáng chú ý, cả “Ma trận” lẫn các bản sao của chúng đều không có kích thước chính xác như tác phẩm Morrisseau gốc. Di sản Morrisseau cũng cho thấy giá trị của việc bán bản sao do robot tạo ra, miễn là chúng được dán nhãn rõ ràng. Lợi nhuận từ những tác phẩm này, hiện có giá trị từ 2.354 đến 32.688 USD, giúp tài trợ cho nỗ lực phát triển AI và phục chế nghệ thuật tiếp theo. Trong khi đó, Acrylic hình dung một tương lai nơi robot của họ, làm việc cùng với các mô hình AI, phân tích các tác phẩm Morrisseau chưa hoàn thiện hoặc bị hư hỏng và hoàn thiện chúng. Nếu sự hợp tác này thành công, phương pháp tương tự cuối cùng sẽ được áp dụng cho các nghệ sĩ khác ở những thời kỳ và chất liệu khác nhau.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí đang gặp nhiều rào cản 
