Siết chặt "trận tuyến số", giữ bình yên thành phố Cảng

Lật tẩy “vỏ bọc công nghệ”

Từ những lời mời gọi “đầu tư tiền ảo lợi nhuận khủng”, dự án mang tên “Gemholic” lan rộng trên mạng xã hội, thu hút hàng trăm người tham gia. Dưới vỏ bọc một hệ sinh thái công nghệ hiện đại với sàn giao dịch phi tập trung (DEX), mua bán NFT, các đối tượng tạo dựng lòng tin bằng giao diện chuyên nghiệp, cơ chế trả thưởng nhiều tầng…

Chỉ trong 3 ngày đầu tháng 4/2023, dòng tiền đổ vào đạt 921 ETH, tương đương hơn 39 tỷ đồng. Nhưng ngay sau đó, hệ thống bất ngờ gián đoạn, website bị đánh sập, dữ liệu bị xóa, nhà đầu tư không thể truy cập, không thể rút tiền. Toàn bộ số tài sản bị chiếm đoạt.

Từ các nguồn dữ liệu rời rạc trên không gian mạng, Phòng Cảnh sát hình sự - Công an TP Hải Phòng đã xác lập chuyên án, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ gắn với công nghệ quyết tâm tìm ra đối tượng.

 Dữ liệu giao dịch cho thấy toàn bộ 921 ETH đã được phân tách qua nhiều lớp ví điện tử, sau đó tiếp tục dịch chuyển nhằm che giấu nguồn gốc. Từ việc phân tích chuỗi giao dịch, cơ quan điều tra từng bước dựng lại toàn bộ hành vi phạm tội.

Song song với đó, dữ liệu máy chủ, lịch sử hoạt động tên miền được phục dựng, làm rõ thời điểm hệ thống ngừng hoạt động trùng khớp với thời điểm dòng tiền bị dịch chuyển bất thường. Đây là căn cứ quan trọng xác định hành vi chiếm đoạt đã được chuẩn bị từ trước.

Khi các “mảnh ghép” dữ liệu được kết nối, cấu trúc đường dây dần lộ diện. Vai trò từng đối tượng được bóc tách, hành vi phạm tội được phục dựng theo dòng thời gian. Chuyên án được triệt phá thành công, 4 đối tượng bị bắt giữ. Đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hải Phòng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Không dừng lại ở tội phạm công nghệ cao, trong truy bắt các đối tượng truy nã nguy hiểm, hiệu quả của chuyển đổi số tiếp tục được kiểm chứng. Điển hình là trường Phạm Văn Q., ở phường Gia Viên, bị truy nã về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Sau khi gây án, Q. đã cắt đứt liên lạc, sử dụng giấy tờ giả, liên tục di chuyển qua nhiều địa bàn. Tưởng chừng Q. “biến mất”, nhưng qua rà soát dữ liệu cư trú, di biến động và các giao dịch điện tử phát sinh, trinh sát Phòng Cảnh sát hình sự phát hiện những dấu hiệu bất thường liên quan đến một nhân thân mới.

Từ dữ liệu đăng ký tạm trú, lịch sử di chuyển và thói quen sinh hoạt, các mũi trinh sát tiến hành đối sánh, khoanh vùng khu vực đối tượng có khả năng lẩn trốn. Khi các thông tin được xác lập đủ độ tin cậy, phương án bắt giữ được triển khai. Phạm Văn Q. bị khống chế ngay tại nơi ẩn náu ở xã Pờ Y, tỉnh Quảng Ngãi.

Thực tiễn cho thấy, dù thay đổi nhân thân, di chuyển phức tạp, các đối tượng vẫn để lại “dấu vết”. Công nghệ không thay thế con người, nhưng là “cánh tay nối dài”, giúp mở rộng không gian truy vết, rút ngắn thời gian xác minh, nâng cao độ chính xác trong từng quyết định.

Biến “công nghệ” thành vũ khí sắc bén

Chuyển đổi số được xác định là khâu đột phá, Công an TP Hải Phòng đã triển khai các kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, Đề án 06 của Chính phủ theo hướng thực chất, lấy hiệu quả làm thước đo.

Tổ chức bộ máy được kiện toàn, phân công cán bộ theo năng lực, gắn trách nhiệm với sản phẩm cụ thể. Công tác nắm tình hình chuyển từ thủ công sang “số hóa”, cập nhật liên tục, phục vụ chỉ huy, điều hành theo thời gian thực.

Ba trụ cột hạ tầng số gồm: Trung tâm thông tin chỉ huy an ninh; Trung tâm an ninh mạng; Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát và xử lý vi phạm giao thông được đưa vào vận hành, hình thành “bộ não số” của toàn lực lượng.

Ở cấp đơn vị, nhiều mô hình ứng dụng đi thẳng vào bài toán thực tiễn. Một trong những điểm nhấn rõ nét của chuyển đổi số tại Phòng Cảnh sát hình sự là việc ứng dụng bản đồ số và dữ liệu lớn vào quản lý đối tượng và địa bàn.

Trung tá Nguyễn Văn Đức, Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự - Công an TP Hải Phòng cho biết, thay vì hồ sơ giấy rời rạc, toàn bộ thông tin về đối tượng tiền án, tiền sự, đối tượng nghi vấn được số hóa, tích hợp vào cơ sở dữ liệu tập trung, hiển thị trực quan trên bản đồ số. Mỗi biến động về cư trú, di chuyển, quan hệ đều được cập nhật theo thời gian thực.

Cùng với đó, hệ thống camera giám sát tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) được đưa vào khai thác, cho phép nhận diện hành vi bất thường như tụ tập đông người, xô xát, di chuyển nghi vấn… và tự động cảnh báo về trung tâm chỉ huy. Công nghệ không chỉ “ghi nhận”, mà bước đầu tham gia “phân tích”, hỗ trợ lực lượng phát hiện sớm nguy cơ.

Tại cơ sở, Thiếu tá Vũ Văn Nam, Trưởng Công an xã Lạc Phượng – người trực tiếp xây dựng hệ thống quản lý địa bàn theo định vị GPS, cho biết: “Khi toàn bộ hộ dân, nhân khẩu được gắn tọa độ, mọi biến động đều hiện lên tức thì. Lực lượng không chờ vụ việc xảy ra mới xử lý, mà chủ động nhận diện nguy cơ để phòng ngừa”.

Thực tế triển khai cho thấy, hệ thống đã số hóa hàng nghìn hộ dân, nhân khẩu; tích hợp dữ liệu cư trú, người nước ngoài, các yếu tố liên quan an ninh trật tự. Những khu vực phức tạp được nhận diện sớm, thời gian tiếp cận hiện trường được rút ngắn đáng kể.

Mô hình “cán bộ trực ban ảo” ứng dụng AI hỗ trợ tiếp nhận thông tin, hướng dẫn thủ tục hành chính cho người dân, giảm tải cho lực lượng tuyến đầu. Tại Công an phường Thủy Nguyên, bản đồ số quản lý đối tượng giúp theo dõi biến động cư trú, khoanh vùng đối tượng trọng điểm, nâng cao hiệu quả phòng ngừa.

Điểm chung của các mô hình là chuyển từ quản lý phân tán sang tập trung dữ liệu; từ phản ứng bị động sang chủ động dự báo; từ xử lý thủ công sang xử lý bằng công nghệ.

Kết quả: Năm 2025, tội phạm về trật tự xã hội trên địa bàn Hải Phòng giảm 31% so với năm 2024; 100% chuyên án do Phòng Cảnh sát hình sự xác lập được khám phá. Còn tính riêng từ đầu năm 2026 đến nay, tội phạm trật tự xã hội giảm 22,3%. Tỷ lệ khám phá án đạt 99,1% (án rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng đạt 95,1%), vượt chỉ tiêu. Đấu tranh tội phạm kinh tế, môi trường, ma túy đạt kết quả tích cực; bắt, vận động đầu thú 55 đối tượng truy nã, đứng đầu Cụm thi đua Bộ Công an.

Tuy nhiên, thách thức không nhỏ. Công nghệ thay đổi nhanh, tội phạm thích ứng nhanh. Nếu dừng lại, sẽ bị vượt qua. Yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm an ninh dữ liệu; nâng cao trình độ cán bộ; chuẩn hóa, liên thông các hệ thống để tránh “cát cứ dữ liệu”.

Thiếu tướng Bùi Quang Bình, Giám đốc Công an TP Hải Phòng nhấn mạnh: Chuyển đổi số là nhiệm vụ chưa có tiền lệ, phải làm bằng quyết tâm cao, cách làm khoa học; mọi mô hình phải xuất phát từ thực tiễn, có khả năng nhân rộng, tránh hình thức.

Từ thực tiễn đấu tranh với tội phạm tại TP Hải Phòng có thể rút ra một nhận định: Chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành “vũ khí sắc bén” trong đấu tranh phòng, chống tội phạm. Khi dữ liệu được kết nối, phân tích đúng cách, mỗi thông tin đều có giá trị; khi công nghệ được làm chủ, khoảng cách giữa lực lượng chức năng và tội phạm được rút ngắn.