Những ngày cuối cùng của tháng 6, đất nước chuẩn bị bước sang tháng 7 – tháng tri ân các anh hùng liệt sĩ. Thời điểm này, tại Hà Nội và nhiều tỉnh, thành trên cả nước đang cao điểm triển khai chiến dịch “500 ngày đêm” thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Đây là hành trình thắp lên hy vọng cho hàng ngàn gia đình sau nhiều thập kỷ mòn mỏi ngóng trông.
Có mặt tại trụ sở Công an xã Ô Diên (Hà Nội) vào ngày 30/6, chúng tôi cảm nhận được một không khí thật đặc biệt. Tiết trời mùa hè bỗng dịu mát đến lạ, như đang chiều lòng người. Tại đây, chúng tôi xúc động khi bắt gặp những mái đầu đã bạc trắng, có cụ còn khỏe mạnh tự đi, cũng có cụ bước đi phải nhờ con cháu dìu đỡ. Đến từ các thôn xóm khác nhau với những hoàn cảnh riêng, nhưng ở họ đều chung một nỗi niềm đau đáu, một mục đích thiêng liêng: Chờ lấy mẫu ADN với hy vọng tìm lại hài cốt của người thân yêu.
Mạch nguồn kết nối và hy vọng đoàn viên
Làm các thủ tục theo hướng dẫn của Công an xã Ô Diên, ông Nguyễn Việt Dũng (72 tuổi), trú tại thôn Hạ Hội cùng người cha đã bước sang tuổi 94 - cụ Nguyễn Văn Tiềm, không giấu nổi sự bồi hồi. Hai cha con đến từ sớm để làm thủ tục lấy mẫu sinh phẩm, mong tìm thấy hài cốt của liệt sĩ Nguyễn Văn Chất, hy sinh năm 1968 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Nhớ lại hành trình gian truân đã qua, ông Dũng chia sẻ, khoảng 3 năm trước, gia đình khấp khởi mừng rỡ khi biết thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Khe Sanh có một ngôi mộ khắc tên Nguyễn Văn Chất. Ngay lập tức, mọi người lặn lội vào viếng thăm, xin phép lấy mẫu xương, răng để giám định. Thế nhưng khi kết quả trả về không trùng khớp ADN.
“Gia đình mong rằng lần này phép màu sẽ đến, để sớm đón chú trở về sưởi ấm hương khói sau bao năm tìm kiếm đằng đẵng”- ông Dũng xúc động nói.
Ngày 30/6, Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (QLHC về TTXH, Bộ Công an), phối hợp với Công an xã Ô Diên (TP Hà Nội) và Công ty Geneststory triển khai cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin trên địa bàn. Đây là kế hoạch trong chiến dịch “500 ngày đêm” đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Cùng chung nỗi niềm ấy, bà Đỗ Thị Thìn (75 tuổi), trú tại thôn Hạ Hội, em gái ruột của liệt sĩ Đỗ Trọng Lung (SN 1940), hy sinh năm 1968 tại mặt trận phía Nam nghẹn ngào bộc bạch: “Tôi thương anh trai lắm, lá thư duy nhất anh gửi về hỏi thăm nhà đến nay chúng tôi vẫn cất giữ như báu vật. Nhiều năm qua, gia đình mòn mỏi ngược xuôi khắp các nghĩa trang nhưng vẫn bặt vô âm tín. Hôm nay trước khi hai cô cháu đến đây, chị dâu tôi – vợ liệt sĩ, năm nay đã ngoài 80 tuổi đã thắp nén hương lên bàn thờ gia tiên, cầu mong anh linh thiêng báo mộng để việc lấy mẫu sớm có kết quả. Dù chỉ còn một tia hy vọng mong manh chúng tôi cũng không từ bỏ, bởi mấy mươi năm qua anh đi biền biệt, gia đình vẫn đau đáu vì không biết anh giờ đang nằm lại nơi đâu”.
Ở một hàng ghế khác, bà Thế Thị Yến (79 tuổi), trú tại thôn Ngọc Kiệu tóc đã bạc phơ, nhưng suốt gần 60 năm qua, bà chưa từng nguôi ngoai ước nguyện tìm được hài cốt người anh trai là liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn (theo phong tục địa phương ngày xưa, con gái lấy họ đệm của bố làm họ chính) hy sinh năm 1968, để đưa ông trở về đất mẹ.
Theo bà Yến, liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn là con cả trong gia đình có bốn anh em. Ông lên đường vào chiến trường Quảng Nam chống Mỹ khi mới bước sang tuổi 26. “Nhiều năm qua, gia đình cũng từng đi tìm nhưng không có kết quả. Bố mẹ, các anh tôi đều đã lần lượt qua đời, giờ chỉ còn mình tôi sống với hy vọng cuối cùng này. Mong rằng qua việc thu nhận mẫu ADN, tôi sẽ sớm tìm được anh sau hàng chục năm chờ đợi. Chỉ mong anh được trở về với quê hương, được nằm trong nghĩa trang liệt sĩ của xã mình... như thế là tôi mãn nguyện nhắm mắt rồi” - bà Yến bày tỏ.
Chạy đua với thời gian trong chiến dịch tri ân
Trung tá Nguyễn Hữu Phong, Phó Trưởng Công an xã Ô Diên cho biết, trên địa bàn xã sẽ thu nhận 522 mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ. Trong số này, 22 trường hợp thân nhân tuổi cao, sức yếu, không thể di chuyển sẽ được Công an xã báo cáo Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH, Công an TP Hà Nội phối hợp cùng tổ công tác lưu động đến tận nhà thu nhận mẫu. Bên cạnh đó, 13 trường hợp già yếu nhưng vẫn có thể di chuyển sẽ được Công an xã tham mưu UBND xã huy động lực lượng quân sự, cán bộ văn hóa và các lực lượng hỗ trợ đưa đến điểm lấy mẫu, bảo đảm an toàn sức khỏe.
Đối với những thân nhân đang sinh sống, làm việc ở các tỉnh, thành khác hoặc ở nước ngoài chưa thể tham gia trong đợt này, Công an xã đã chủ động liên hệ, thông tin về chương trình. Khi có kế hoạch thu nhận mẫu bổ sung theo chỉ đạo của Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH, Công an TP Hà Nội, địa phương sẽ tiếp tục thông báo, tạo điều kiện để các trường hợp này tham gia.
Chiến dịch “500 ngày đêm” vẫn đang tiếp tục khẩn trương diễn ra. Những giọt máu, những mẫu sinh phẩm ADN được thu nhận hôm nay chính là hành trình nối lại mạch nguồn, rút ngắn khoảng cách đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.
Công an TP Hà Nội cho biết, thực hiện kế hoạch cao điểm triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, Công an TP Hà Nội đã phối hợp với Cục Cảnh sát QLHC về TTXH, Bộ Công an thành lập 5 đoàn công tác với gần 100 cán bộ, nhân viên, tổ chức thu nhận mẫu sinh phẩm ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 126 xã, phường trên địa bàn thành phố trong 8 ngày liên tục, từ ngày 25/6 đến 2/7/2026.
Tính đến ngày 21/6, hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã cập nhật 22.461 thân nhân họ ngoại của các liệt sĩ chưa xác định danh tính. Trong đợt cao điểm này, trên địa bàn TP Hà Nội dự kiến có 17.517 thân nhân đăng ký tham gia thu nhận mẫu sinh phẩm ADN.
