Càng bức xúc hơn khi chuyện người chết vẫn được đền bù tái định cư, còn người sống thì mỏi mòn đi tìm công lý. Chuyện ngang tai, trái mắt hơn là những người giữ cương vị cao để xảy ra sai phạm không những không bị xử lý mà còn được thăng chức với lý do thuyên chuyển công tác(!?)…
Giao đất cho cả người… chết!
Theo người dân “còn sót” lại tại dự án TKĐT số 3 này, việc xét duyệt giao đất tái định cư thời điểm đó cũng được UBND TP Lào Cai thực hiện không đồng nhất. Theo đó, một gia đình có 2 người con, cùng có hồ sơ như nhau nhưng lại chỉ có một người được hưởng tái định cư. Người còn lại thì chính quyền đồng ý giao đất tái định cư nhưng yêu cầu phải đóng hơn 1 tỉ đồng tiền sử dụng đất.
Bà Trần Thuý Lan (sinh năm 1959, ở TDP số 22, phường Bắc Cường) cho biết: “Thu hồi cả mấy trăm mét đất đền bù cho dân được vài chục triệu, đến khi giao đất tái định cư lại bắt đóng hơn 1 tỉ thì người dân chúng tôi lấy đâu ra tiền để đóng.
Còn tôi chưa có tiền đóng nên vẫn phải ở đây giữ đất, chưa đồng ý cho thu hồi GPMB. Giải quyết được quyền lợi chính đáng cho chúng tôi thì chúng tôi sẽ ngay lập tức đồng ý để thu hồi đất. Bao nhiêu người còn không có đất bị thu hồi vẫn được giao đất tái định cư thì quả là vi phạm nghiêm trọng”.
Để đảm bảo quyền lợi của mình, nhiều năm nay, các hộ dân tại TDP số 21, phường Bắc Cường đã mỏi mòn đi tìm công lý, khiếu nại tập thể đến chính quyền địa phương, cùng các cấp, các ban, ngành của tỉnh và Trung ương. Từ những khiếu nại này, ngày 1/3/2021, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đã có văn bản số 704/UBND-TNMT về việc giao Sở TN&MT thanh tra về đối tượng giao đất tái định cư tại dự án TKĐT số 3.
Ngày 8/3/2021, Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Lào Cai đã ban hành Quyết định tổ chức thanh tra đột xuất về đối tượng giao đất tái định cư tại dự án này. Hơn 6 tháng sau, ngày 23/9/2021, ông Hồ Cao Khải, Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Lào Cai cũng đã ký ban hành Kết luận thanh tra số 2568/KL-STNMT về việc Thanh tra đột xuất công tác giao đất tái định cư TKĐT số 3, phường Bắc Cường, TP Lào Cai. Theo nội dung kết luận này, Thanh tra Sở TN&MT tỉnh Lào Cai đã chỉ ra hàng loạt sai phạm trong quá trình triển khai thực hiện Dự án TKĐT số 3.
Cụ thể, Dự án TKĐT số 3 có 292 hộ được bố trí tái định cư tại dự án. Trong đó, số hộ được giao đất tái định cư chính chủ (hộ chính chủ) là 133 hộ; số được giao đất tái định cư phát sinh từ hộ chính chủ (hộ phát sinh) có đất ở thu hồi là 90 hộ. Số hộ có nhà trên đất nông nghiệp thu hồi là 14 hộ. Số hộ có nhà trên đất nông nghiệp của người khác là 55 hộ.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện UBND TP Lào Cai đã để xảy ra nhiều sai phạm như: đã thu hồi đất cho 12 trường hợp có hợp đồng tặng cho, chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng chưa thực hiện thủ tục đăng ký đất đai theo quy định; đã quyết định giao đất 26 trường hợp không thuộc đối tượng bị thu hồi đất; đã xác định vị trí trên sơ đồ cho 29 trường hợp không thuộc đối tượng bị thu hồi đất; đã xét giao đất cho 6 trường hợp phát sinh nhưng trong hồ sơ không thể hiện tình trạng hôn nhân, không thể hiện tách hộ từ hộ chính chủ,…
Đặc biệt, Kết luận thanh tra số 2568 chỉ rõ, UBND TP Lào Cai còn ban hành quyết định giao đất tái định cư thuộc diện chính chủ cho hộ ông Đặng Đình Nhạn (đã chết) – bà Nguyễn Thị Huyền, trong khi hồ sơ không có quyết định thu hồi đất mang tên hộ gia đình ông Đặng Đình Nhạn nhưng vẫn được UBND TP Lào Cai giao đất tái định cư.
Bên cạnh đó, theo biên bản thống kê tài sản trên đất đối với hộ ông Đặng Đình Nhạn, bà Nguyễn Thị Huyền gồm: Nhà gỗ tạm diện tích 4m x 4,7m, không vách, mái lợp fibro xi măng, cao 2,4m, nền đất; hoàn toàn không đủ điều kiện tối thiểu để sinh sống nhưng vẫn được tính là hộ bị thu hồi chỗ ở. UBND phường Bắc Cường cũng không xác định được thời điểm ông Đặng Đình Nhạn chết và tình trạng cư trú của bà Nguyễn Thị Huyền tại địa phương vào thời điểm giao đất tái định cư.
Ngoài ra, UBND TP Lào Cai còn ban hành quyết định thu hồi đất ở (đất thổ cư) cho 5 trường hợp không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, trùng vào vị trí đất thu hồi của 2 hộ gia đình, cá nhân đã có Giấy CNQSDĐ nông nghiệp. Việc thu hồi chồng chéo, thu hồi 2 lần trên cùng 1 diện tích dẫn đến việc giao đất tái định cư cho 14 trường hợp (trong đó 5 hộ thuộc diện chính chủ, còn lại 9 hộ thuộc diện phát sinh).
Để xảy ra sai phạm vẫn được thăng chức (?!)
Đánh giá nguyên nhân, trách nhiệm để xảy ra các sai phạm trên, Kết luận thanh tra của Sở TN&MT tỉnh Lào Cai nhận định, nguyên nhân xuất phát từ việc quản lý đất đai, xây dựng chưa được chặt chẽ; chưa kịp thời công bố quy hoạch theo quy định; công tác xét duyệt, giao đất tái định cư chưa chặt chẽ; công tác thu hồi đất của một số hộ gia đình không tuân thủ theo hồ sơ địa chính.
Đặc biệt là không kịp thời giao đất tái định cư cho nhân dân sau khi nhận được quỹ đất tái định cư từ chủ đầu tư dẫn đến phát sinh trước thời điểm hộ chính chủ được giao đất. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến việc phát sinh các trường hợp giao đất vượt quá phương án tái định cư.
Để xảy ra sai phạm nêu trên là do UBND phường Bắc Cường đã buông lỏng quản lý về đất đai. Còn đối với Phòng TN&MT TP Lào Cai, với trách nhiệm là cơ quan tham mưu cho UBND thành phố trong công tác quản lý đất đai, hướng dẫn cấp cơ sở về chuyên môn nghiệp vụ quản lý đất đai đã thiếu kiểm tra, giám sát cấp cơ sở trong công tác quản lý đất đai.
Bên cạnh đó, Phòng TN&MT với vai trò là cơ quan thường trực Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã thiếu trách nhiệm trong công tác kiểm tra, thẩm định đối tượng thu hồi đất, giao đất tái định cư dẫn đến trình UBND thành phố ban hành quyết định thu hồi đất, giao đất tái định cư còn sai sót, không đúng quy định pháp luật về đất đai…
Ngoài các đơn vị thực hiện nhiệm vụ chính nêu trên còn có các cá nhân là thành viên theo quyết định thành lập Hội đồng bồi thường (HĐBT), hỗ trợ tái định cư thành phố và các quyết định kiện toàn qua các thời kỳ, tham gia xét duyệt giao đất.
Chính vì thế, Kết luận thanh tra cũng đã chỉ ra, để xảy ra sai phạm nêu trên thuộc trách nhiệm các tập thể, cá nhân như: UBND phường Bắc Cường; Phòng TN&MT TP Lào Cai; Thanh tra TP Lào Cai và UBND TP Lào Cai, trong đó có Chủ tịch UBND TP Lào Cai và đặc biệt là Phó Chủ tịch UBND TP Lào Cai – Chủ tịch HĐBT, hỗ trợ tái định cư qua các thời kỳ chỉ đạo công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, ký các quyết định thu hồi đất, quyết định giao đất tái định cư…
Liên quan đến vụ việc, sau khi phóng viên Báo CAND đặt lịch làm việc với UBND TP Lào Cai, Chánh Văn phòng UBND TP Lào Cai Nguyễn Thu Thuỷ có công văn gửi một số phòng, ban chức năng, trong đó có Phòng TN&MT TP Lào Cai có trách nhiệm cung cấp thông tin liên quan đến vụ việc cho phóng viên.
Tuy nhiên, khi phóng viên liên lạc làm việc thì ông Nguyễn Văn Tuấn – Trưởng phòng TN&MT (tại thời điểm liên hệ làm việc) nay là Bí thư Đảng uỷ phường Cốc San, TP Lào Cai luôn né tránh, “đá” vụ việc cho một chuyên viên và sau đó là ông Phạm Hùng Thắng – Phó trưởng phòng TN&MT. Dù việc đã vậy nhưng khi làm việc với phóng viên, ông Thắng lại cho rằng, chỉ có thể cung cấp tài liệu chứ không có quyền phát ngôn, không trả lời những câu hỏi từ phóng viên về vai trò của lãnh đạo Phòng TN&MT TP Lào Cai liên quan trực tiếp đến vụ việc khi để xảy ra vi phạm. Đến nay, câu trả lời của lãnh đạo Phòng TN&MT TP Lào Cai với báo chí vẫn còn bỏ ngỏ (!?).
Ông Nguyễn Công Hoan - Phó Trưởng phòng Nội vụ TP Lào Cai cho biết, liên quan đến vụ việc, UBND TP Lào Cai vẫn đang giao cho các cơ quan chức năng giải quyết. Ngày 4/2/2022, UBND TP Lào Cai ban hành Quyết định số 01/QĐ-UBND về việc thành lập Tổ công tác, tổ giúp việc rà soát, đôn đốc thực hiện Kết luận thanh tra đột xuất công tác giao đất tái định cư dự án TKĐT số 3 phường Bắc Cường, TP Lào Cai, sau đó đoàn công tác cũng đã có báo cáo vụ việc.
Đến ngày 27/7/2022, UBND TP Lào Cai cũng có báo cáo số 374/BC-UBND gửi UBND tỉnh và các sở, ban, ngành về kết quả thực hiện Kết luận số 2586 của Sở TN&MT tỉnh, trong đó có các nội dung liên quan đến xử lý trách nhiệm các cơ quan, tổ chức, cá nhân để xảy ra vi phạm và biện pháp khắc phục.
Ngày 28/3/2023, UBND TP Lào Cai có Báo cáo số 88/BC-UBND về kết quả xử lý vi phạm của cán bộ, công chức, viên chức theo Kết luận số 2586/KL-TNMT ngày 23/9/2021 của Sở TN&MT tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, theo báo cáo xử lý vi phạm cho thấy, dù để xảy ra vi phạm nghiêm trọng nhưng những cán bộ, công chức liên quan chỉ bị xử lý bằng hình thức khiển trách.
Trong đó có ông Nguyễn Văn Tuấn - nguyên Chủ tịch UBND phường Bắc Cường, nguyên Trưởng phòng TN&MT TP Lào Cai và nay là Bí thư Đảng uỷ phường Cốc San. Còn đối với lãnh đạo UBND TP Lào Cai, trong đó có ông Tô Ngọc Liễn - nguyên Phó Chủ tịch UBND TP Lào Cai (tại thời điểm để xảy ra vi phạm giữ chức Chủ tịch HĐBT, hỗ trợ tái định cư) nay là Chủ tịch UBND thị xã Sa Pa thì thuộc tỉnh và các ban, ngành cấp tỉnh xử lý.
Điều khó hiểu, dù là những người liên quan, giữ vai trò chủ chốt để xảy ra những sai phạm như vậy song sau này, không rõ quá trình phấn đấu, khắc phục thế nào mà vẫn được bố trí ở vị trí cao hơn, khiến dư luận không khỏi ngạc nhiên.
Trao đổi với phóng viên, ông Đào Văn Khoa - Chủ tịch UBND TP Lào Cai cho biết, hiện vụ việc cơ quan chức năng đang giải quyết. Nội dung vụ việc cũng có kết luận và có dán thông báo ở dưới phường, còn hồ sơ vụ việc cũng được chuyển cho cơ quan chức năng.
Được biết, hiện vụ việc đang được Công an tỉnh Lào Cai thụ lý, xác minh điều tra làm rõ động cơ các tập thể, cá nhân liên quan đến vụ việc GPMB và hỗ trợ tái định cư khi thực hiện Dự án TKĐT số 3 phường Bắc Cường.
Cựu Bí thư Tỉnh uỷ Lào Cai nhận 5 tỷ tiền "cảm ơn" 
