Sự đồng thuận của quốc tế đang rạn vỡ từng ngày. Lập trường của các nước không rõ ràng, ban đầu thì tán đồng can thiệp, nhưng ngay sau đó thì lại kêu thất thanh phản đối, ngay sau những đợt oanh kích đầu tiên. Hay bản thân thái độ của Mỹ, Đức cũng không rõ ràng. Còn Pháp, nước khởi sự cuộc can thiệp, thì nay lại bất đồng với các đồng minh về vai trò điều hành cuộc chiến của NATO. Tất cả những nghi vấn trên đang khiến nhiều khả năng cuộc chiến của phương Tây sẽ sa lầy nghiêm trọng tại Libya.
Sự đồng thuận của quốc tế đang rạn vỡ từng ngày. Lập trường của các nước không rõ ràng, ban đầu thì tán đồng can thiệp, nhưng sau đó thì lại kêu thất thanh phản đối, ngay sau những đợt oanh kích đầu tiên. Hay bản thân thái độ của Mỹ, Đức cũng không rõ ràng. Còn Pháp, nước khởi sự cuộc can thiệp, thì nay lại bất đồng với các đồng minh về vai trò điều hành cuộc chiến của NATO. Tất cả những nghi vấn trên đang khiến nhiều khả năng cuộc chiến của phương Tây sẽ sa lầy nghiêm trọng tại Libya.
Bom đạn phương Tây vẫn tiếp tục trút xuống Libya
Tính đến ngày thứ 6 của chiến dịch “Bình minh Odyssey” ở Libya, các máy bay đồng minh phương Tây đã thi hành 175 đợt máy bay ném bom xuống các thành phố của Libya, trong đó có 113 chuyến xuất kích của máy bay Mỹ. Những cuộc oanh kích bằng không quân và hải quân hiện nay nhắm mục tiêu chính vào xe tăng, trọng pháo và xe quân sự của các đơn vị quân đội trung thành với nhà lãnh đạo Gaddafi.
Hãng Thông tấn Nhà nước Libya (JANA) cho biết các vụ oanh tạc của phương Tây tối 23/3 nhằm vào khu dân cư ở Tajura, phía đông Tripoli, làm "rất nhiều thường dân" thiệt mạng. Theo JANA, phương Tây đã 3 lần oanh kích vào khu vực Tajura, trong đó đợt oanh kích thứ ba nhằm vào lực lượng cứu hộ khi họ đang tìm cách đưa những người bị thương và những người đã thiệt mạng ra khỏi đống đổ nát. Truyền hình Nhà nước Libya cho biết liên quân đã tấn công dân thường và các mục tiêu quân sự ở Jarra, phía tây nam thủ đô Tripoli.
Trong khi đó, tại Paris, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Gerard Longuet nói rằng, các cuộc không kích đã phá hủy hàng chục xe thiết giáp của Libya trong mấy ngày qua. Tướng tư lệnh Không quân Anh Greg Bagwell, tuyên bố tại một căn cứ ở Italia là không quân Libya hiện nay đã hết khả năng chiến đấu. Lần đầu tiên các máy bay Eurofighter Typhoon của Anh và Italia thi hành các phi vụ chiến đấu. Loại máy bay này có thể đạt vận tốc gấp 2 lần vận tốc âm thanh, có nhiệm vụ chính là kiểm soát không phận hơn là đánh các mục tiêu dưới đất.
Đến nay, Mỹ và đồng minh phương Tây vẫn tiếp tục tăng hỏa lực tới khu vực Địa Trung Hải. Ngày 23/3, Mỹ đã điều thêm tàu đổ bộ chở trực thăng USS Bataan, tàu vận tải đổ bộ USS Mesa Verde và tàu USS Whidbey Island tới Địa Trung Hải. Trong khi đó, hải quân NATO khởi sự phong tỏa hải phận Libya, thi hành nghị quyết (số 1970) cấm vận vũ khí của Hội đồng Bảo an LHQ. Chuẩn tướng Pierre St. Amand của Canada cho hay: cuộc hành quân mang tên Unified Protector đang tiến hành với 6 chiến hạm sử dụng trong ngày đầu để tuần tiễu vùng biển Ðịa Trung Hải ngoài khơi Libya.
Tổng Thư ký Ban Ki-moon phát biểu tại Hội nghị LHQ ngày 24/3.
Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia Hồi giáo duy nhất trong NATO, cung cấp 4 hộ tống hạm và 1 tàu ngầm. Các quốc gia khác hứa cung cấp chiến hạm là Mỹ, Romania, Italia, Canada, Tây Ban Nha, Anh và Hy Lạp. Hàng không mẫu hạm nguyên tử Charles de Gaule của Pháp cũng đã được điều động đến vùng biển Libya. Nhưng Chính phủ Ðức tuyên bố rút lại ý định đưa 4 chiến hạm của mình tham gia vào hải đội NATO, lấy lý do không muốn bị kéo vào một vai trò quân sự trong vùng.
Ngày 22/3, Lầu Năm Góc đã xác nhận rằng một máy bay chiến đấu F-15E của không lực Mỹ đã bị rơi tại Libya đêm hôm trước. Khu vực máy bay rơi là do quân nổi dậy kiểm soát, gần Bu Mariem, nằm cách Benghazi khoảng 40km về phía đông. Nguyên nhân của vụ máy bay rơi được xác định là do "trục trặc kỹ thuật" chứ không phải do quân đội Libya bắn hạ. Đây là thiệt hại đầu tiên của phía Mỹ trong chiến dịch “Bình minh Odyssey” nhắm vào Libya.
Phương Tây đang muốn “quốc tế hóa” cuộc chiến Libya
Trong lịch sử quân sự thế giới những thập niên gần đây, lần đầu tiên một liên quân quốc tế can thiệp quân sự mà không có bộ chỉ huy thống nhất. Chiến dịch của liên quân Pháp - Anh - Mỹ tại Libya không có một bộ chỉ huy duy nhất - mỗi nước sử dụng bộ tham mưu của riêng mình. Ai sẽ chỉ huy chiến dịch này? Nhiều nước nói đến NATO, nhưng Pháp lại tỏ ra kiên quyết giữ vai trò chủ đạo, giới hạn vai trò của NATO trong việc chỉ huy chiến dịch quân sự tại Libya, cho dù có chấp nhận một số nhượng bộ.
Ngày 22/3, Pháp và Mỹ cùng thông báo, đã đạt được đồng thuận về vai trò của NATO trong liên quân quốc tế, thế nhưng hai nước lại “chênh nhau” khi đưa ra cách diễn đạt về thỏa thuận này. Theo Nhà Trắng, Pháp và Anh đồng ý để NATO có thể giữ vai trò chủ chốt trong chỉ huy chiến dịch quân sự của liên quân quốc tế tại Libya.
Thế nhưng, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy lại cho biết, qua điện đàm với Tổng thống Mỹ, lãnh đạo hai nước đã đồng thuận về các thể thức sử dụng những cơ cấu chỉ huy của NATO trong việc hỗ trợ liên quân. Quan điểm này của Paris không khác gì nội dung các tuyên bố của Ngoại trưởng Pháp Alain Juppé. Lãnh đạo ngành ngoại giao Pháp nhận định: "Đối với chúng tôi, chiến dịch này do liên quân tiến hành. Do vậy, đây không phải là một chiến dịch của NATO, cho dù chiến dịch này phải dựa vào những phương tiện kế hoạch và can thiệp quân sự của NATO".
Kể từ khi mở màn chiến dịch “Bình minh Odyssey” đến nay, từ căn cứ quân sự của mình tại Đức, Mỹ đảm trách điều phối các vụ oanh kích ở Libya. Tuy nhiên, Mỹ đang nỗ lực để bình ổn Afghanistan và Iraq, nên không thể kéo dài sự tham gia trong chiến dịch quân sự tại Libya.
Ngay từ khi có được Nghị quyết 1973 của Hội đồng Bảo an LHQ, Pháp đã tìm mọi cách gạt bỏ vai trò của NATO. Đối với Paris, trước tiên đây là một vấn đề chính trị. Theo AFP, nước Pháp muốn tái khẳng định vị trí của mình trong thế giới Arập, củng cố “tính chính đáng” của hành động quân sự này với sự tham gia của Liên đoàn Arập. Paris muốn tránh sự hiểu lầm của các quốc gia phía nam Địa Trung Hải, cho rằng, đằng sau NATO là Mỹ. Như vậy, chiến dịch quân sự có nguy cơ bị coi là một cuộc đối đầu giữa phương Tây và thế giới Arập. Bên cạnh đó, Pháp muốn giành thế chủ động về nhịp độ, tiếp tục hay chấm dứt các hoạt động quân sự tại Libya, trong lúc đó, quy trình chỉ huy của NATO lại tỏ ra khá phức tạp.
Paris muốn có một bộ chỉ huy và kiểm soát tác chiến uyển chuyển, hiệu quả hơn, không bị đặt dưới sự chỉ đạo của một cơ cấu nặng nề, áp đặt những mục tiêu và cách thức thực hiện. Ngoài ra, Pháp còn có một e ngại khác: Mỹ chiếm vị trí thống trị trong NATO, nhưng lại không muốn đi đầu trong chiến dịch quân sự tại Libya. Mặc dù Paris muốn chỉ đạo chiến dịch can thiệp quân sự vào Libya, nhưng có một thực tế là Pháp và cả liên quân quốc tế đều không có đủ khả năng làm một mình, mà vẫn phải cần đến các phương tiện hùng hậu của NATO.
Theo một nhà ngoại giao phương Tây, hiện nay, các bên liên quan đang cố gắng tìm kiếm một thỏa hiệp, cho phép Pháp vẫn tuyên bố được rằng, không phải NATO chỉ huy, nhưng kết quả thì như nhau. Ví dụ, Hội đồng chỉ đạo chiến dịch bao gồm đại diện các nước tham gia liên minh quốc tế, chịu trách nhiệm đề ra chiến lược - theo như mô hình Pháp đề xuất, song trên thực địa, chính NATO lại chỉ huy và kiểm soát chiến dịch quân sự này. Nói trắng ra thì Pháp hay Anh có hung hăng khai hỏa cuộc chiến, đòi cầm quyền lãnh đạo thì rốt cuộc trên thực tế Mỹ vẫn là tổng chỉ huy. Lịch sử gần đây cho thấy Mỹ không bao giờ chấp nhận nằm dưới sự chỉ huy của một nước khác về mặt chiến lược.
Liên Hiệp Quốc họp để điểm lại tình hình Libya
Dư luận quốc tế tiếp tục phản đối hành động can thiệp quân sự vào Libya. Phát biểu trước Quốc hội Sri Lanka, Bộ trưởng Ngoại giao nước này G.L. Peiris khẳng định với tư cách là thành viên của LHQ: Sri Lanka không tán thành hay khuyến khích các cuộc không kích Libya và cho rằng các cuộc tấn công Libya đã đi ngược lại nghị quyết của LHQ, đồng thời bày tỏ hy vọng sớm có sự can thiệp quốc tế nhằm giải quyết xung đột hiện nay để ngăn chặn tình trạng dân thường vô tội thiệt mạng.
Báo chí Trung Quốc hôm 23/3 đã đả kích dữ dội chiến dịch oanh tạc Libya của phương Tây. Họ tố cáo mục tiêu ''vì dầu hỏa'' của cuộc can thiệp quân sự, và đặc biệt chỉ trích Pháp. Tờ Nhân dân Nhật báo cho là: "Mục tiêu chủ yếu của cuộc can thiệp chính trị và quân sự của phương Tây là vì dầu hỏa và vị trí chiến lược của Libya". Tờ báo chỉ trích Tổng thống Pháp, người đi đầu trong cuộc can thiệp quân sự hiện nay, là muốn có một vai trò trên chính trường quốc tế.
Chiến đấu cơ F15 của Mỹ rơi tại một cánh đồng trống, phía đông thành phố Benghazi.
Tuy tỏ vẻ bất bình trước chiến dịch can thiệp quân sự hiện nay, nhưng chính Bắc Kinh đã mặc nhiên cho phép chiến dịch đó, khi không sử dụng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an LHQ để ngăn chặn.
Ngày 22/3, Ấn Độ, Nga, Brazil, Algeria cùng nhiều quốc gia khác đã lên tiếng kêu gọi ngừng bắn. Tổng thống Nga Dmitry Medvedev bày tỏ mối quan ngại trước tình trạng sử dụng vũ lực bừa bãi của các lực lượng nước ngoài ở Libya. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cảnh báo: chiến dịch quân sự do phương Tây cầm đầu ở Libya có thể kích động chủ nghĩa khủng bố quốc tế, đồng thời kêu gọi các lực lượng này tôn trọng luật pháp quốc tế. Ngày 23/3, Duma quốc gia Nga đã bỏ phiếu thông qua đề nghị yêu cầu chính quyền Moskva phải có các biện pháp nhằm ngăn chặn cuộc chiến tại Libya.
Trong lúc này, việc tiếp xúc với lực lượng nổi dậy ở Libya cũng đang được tiến hành. Đặc phái viên LHQ về Libya, Abdel Elah Al Khatib ngày 22/3 cho biết, lực lượng nổi dậy ở Libya muốn nhanh chóng ngừng bắn với các lực lượng chính phủ. Ông Khatib đưa ra thông báo trên sau khi có cuộc gặp đầu tiên với thủ lĩnh lực lượng nổi dậy Mustafa Abdel Jalil và các thành viên Hội đồng dân tộc của phe này ở Tobruk, miền Đông Libya, để "lắng nghe quan điểm và ý kiến của họ".
Theo ông Khatib, tại cuộc gặp, ông đã nhắc lại lời kêu gọi của Tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon và của Hội đồng Bảo an LHQ về "một giải pháp đáp ứng các nguyện vọng chính đáng của nhân dân Libya để giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay". Phát biểu tại Paris cùng ngày, Ngoại trưởng Pháp Alain Juppe cho biết, chiến dịch quân sự tại Libya có thể chấm dứt "bất cứ khi nào" nhà lãnh đạo Libya Gaddafi tuân thủ nghị quyết của LHQ là chấp nhận ngừng bắn.
Chiều 24-3, các lãnh đạo Liên minh châu Âu họp lại ở Bruxelles với đề tài chính là chiến dịch can thiệp quân sự vào Libya, một vấn đề đang gây căng thẳng trong nội bộ của khối. Cùng ngày, Hội đồng Bảo an LHQ cũng nhóm họp để điểm lại tình hình
