Cả thế giới bàng hoàng và phẫn nộ. Hình ảnh nhà báo Mỹ James Foley bị hành quyết bằng cách dã man nhất đã nhanh chóng trở thành chủ đề nóng lấn át tất cả những sự kiện khác do tính chất nghiêm trọng mà nó đặt ra. Trên các phương tiện truyền thông, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã bày tỏ thái độ giận dữ thật sự và kịch liệt lên án, nguyền rủa ISIS bằng những lời lẽ đanh thép nhất.
Tổng thống Mỹ Obama tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục cuộc chiến "không mệt mỏi" chống "khối ung thư ISIS". Tuy nhiên, dư luận hiện vẫn đang đặt câu hỏi: Chống như thế nào?
Trong vụ việc nhà báo James Foley bị hành quyết còn có nhiều tình tiết khác cho thấy nước Mỹ hiện tại đang hầu như "bí bài" đối với ISIS. Truyền thông Mỹ hôm 21-8 nói rằng, vào mùa hè năm nay, đặc nhiệm Mỹ đã từng bí mật thực hiện một chiến dịch giải cứu con tin bên trong Syria nhưng đã thất bại hoàn toàn do thông tin tình báo lạc hậu, thiếu chính xác.
Trước khi hành quyết Foley, ISIS đã đưa ra một loạt yêu sách, trong đó có một khoản tiền lên đến cả trăm triệu USD, nhưng đã không được đáp ứng. Ngoài Foley còn có một số con tin, chủ yếu là công dân Mỹ và Anh, đã và đang bị ISIS bắt cóc và giam giữ để đòi một số yêu sách.
Trong đoạn video tung lên mạng ngày 19/8, sau khi hành quyết Foley, ISIS còn đe dọa sẽ tiếp tục hành quyết một con tin người Mỹ khác tên là Steven Sotloff, làm cho mức độ đe dọa khủng bố càng nghiêm trọng hơn.
Mối đe dọa từ ISIS đang bắt đầu trở nên nghiêm trọng và mang tính chất khủng bố toàn cầu, nhưng Mỹ và phương Tây cho đến nay vẫn chưa đưa ra được đối sách nào hợp lý để hóa giải lực lượng này. Có vẻ như tình hình hiện nay là kết quả từ những sai lầm trong thời gian qua của phương Tây khi đánh giá không đúng mức độ nguy hại của ISIS. Phương Tây thường cho rằng ISIS từ Syria tràn sang Iraq gây ra cuộc khủng hoảng hiện tại.
Thực ra, sự trỗi dậy của Nhà nước Hồi giáo không phải một sớm một chiều và cũng không phải bắt đầu từ khi lực lượng này đánh chiếm thành phố Mosul lớn thứ hai của Iraq vào tháng 6/2014, mà đã ngấm ngầm từ lâu, lộ rõ nhất là sau vụ phá ngục giải thoát tù nhân khủng bố ở Baghdad, Iraq, cách đây hơn 1 năm. Sau đó, Nhà nước Hồi giáo bắt đầu vươn vòi sang Syria liên kết với tổ chức Hồi giáo cực đoan ở Syria là Jabhat al-Nusra, còn gọi là Mặt trận Nusra.
Sau một thời gian cùng nhau chiến đấu, ISIS bắt đầu lộ bản chất khủng bố tàn ác, xung đột với ngay chính các chiến hữu nhằm thâu tóm các khu vực giàu tài nguyên để khai thác làm nguồn nuôi dưỡng lâu dài cho hoạt động của tổ chức. Bắt đầu từ đây, ISIS thu hút ngày càng nhiều thánh chiến quân từ khắp thế giới, từ Bắc Phi cho đến châu Âu, Mỹ, Australia, với hàng trăm, thậm chí hàng ngàn thánh chiến quân đổ về Syria chiến đấu giúp ISIS ngày càng bành trướng địa bàn chiếm đóng. Song song đó, lực lượng ISIS ở Iraq cũng bắt đầu đánh chiếm các thị trấn, thành phố miền Tây Iraq, giáp với Syria để tạo thuận lợi cho việc chi viện qua lại giữa 2 nước.
Người ta hay nói ISIS được hình thành từ hình mẫu Al-Qaeda, còn giới chuyên gia cho rằng, so với Al-Qaeda thì ISIS có mức độ tàn ác hơn hẳn. ISIS là sự tiếp nối chi nhánh Al-Qaeda do Abu Musab al-Zarqawi chỉ huy hoành hành ở Iraq giai đoạn 2006-2009. Thời đó ở Iraq cũng hay xảy ra cảnh các công dân phương Tây bị Al-Qaeda ở Iraq bắt cóc và sau đó "trảm thủ" rồi quay video tung lên mạng gây sốc toàn cầu.
Tháng 6/2013, khi mới bành trướng sang Syria, ISIS cũng đã vài lần "trảm thủ" thường dân Syria, trong đó có cả trẻ em, vì cho rằng đã có hành vi "xúc phạm Nhà tiên tri Mohammed".
Ngay từ lúc ISIS bắt đầu ngóc đầu dậy ở Iraq, gây nên tình trạng mất an ninh, đưa đất nước này quay trở lại thời kỳ thương vong cao nhất giai đoạn 2004-2009, Tổng thống Mỹ Obama vẫn bảo lưu chính sách "không can thiệp vào Iraq".
Khi tình hình trở nên nghiêm trọng từ cuối năm 2013, đầu năm 2014 thì Obama mới tính chuyện cử vài trăm cố vấn và điệp viên CIA sang Iraq hỗ trợ Baghdad chống khủng bố. Nhưng bấy nhiêu đó chưa đủ.
Khi ISIS bắt đầu "lấn sân" sang Syria, Mỹ và phương Tây không hề mảy may tính đến chuyện "ngăn chặn" ISIS bành trướng, mặc dù báo chí, truyền thông không ngớt cảnh báo mức độ nguy hiểm của mối họa ISIS. Một phần lý do của sự trù trừ này là vì khi đó ISIS tham gia cùng phiến quân đối lập ở Syria chống Tổng thống Bashar al-Assad là phù hợp với mục tiêu của Mỹ và phương Tây nên có phần "làm ngơ", chỉ thiếu điều cung cấp vũ khí cho ISIS để "lật đổ Assad".
Đến khi ISIS bắt đầu mở cuộc "trường chinh" chiếm đóng khu vực rộng lớn ở Bắc và Tây Iraq, sắp nuốt chửng Baghdad, thì Mỹ lại dùng kế sách cũ rích: ném bom. Mà Mỹ càng ném bom thì ISIS càng làm mạnh và không hề "chết" như Lầu Năm Góc toan tính. Nếu Mỹ và châu Âu có chính sách đối phó hợp lý, ISIS đã không dễ có được cơ hội bành trướng trở thành lực lượng khủng bố nguy hiểm như hiện nay.
Không chỉ là chuyện khủng bố bằng cách giết người ở Iraq, bắt cóc và hành quyết con tin phương Tây, ISIS còn đặt ra mối hiểm họa lớn hơn cho Mỹ và các nước đồng minh phương Tây, kể cả toàn thế giới, qua việc thu hút các chiến binh thánh chiến đến Syria và Iraq chiến đấu, rồi sau đó các chiến binh này sẽ là những "mầm bệnh" được phát tán ra toàn cầu khi quay trở về quê nhà, từ đó có thể gây dựng những "ổ bệnh" bên trong chính quốc của y. Hiện tại, Mỹ, Anh, Australia và nhiều nước châu Âu như Đức, Pháp,… đang mất ăn mất ngủ chuẩn bị phương án đối phó với lực lượng thánh chiến quân này.
Có ý kiến vẫn còn xem cuộc bành trướng hiện nay của ISIS là "cuộc chiến giáo phái giữa người Sunni với người Shiite", nhưng khi ISIS tuyên bố là một "nhà nước có chủ quyền", và thủ lĩnh Abu Bakr Baghdadi tuyên bố tại Mosul ngày 4/7, tự xưng mình là Ibrahim - Người kế tục nhà tiên tri Mohammed, và sau đó, người kế tục Ibrahim tuyên bố Nhà nước Hồi giáo ở Iraq và Syria hiện nay là "Nhà nước kế tục đế chế tiên tri" (hiểu theo nghĩa hiện tại, đó là Nhà nước Hồi giáo không biên giới, nơi nào có người Hồi giáo thì nơi đó là Nhà nước Hồi giáo), thì không ai còn nghĩ đó là "cuộc chiến Sunni-Shiite" nữa.
Chắc hẳn nhiều người sẽ dễ dàng nhận ra tuyên bố này không khác gì tuyên bố ban đầu "xây dựng Nhà nước Hồi giáo toàn cầu" mà trùm khủng bố Al-Qaeda Osama bin Laden đưa ra làm mục tiêu cho cuộc thánh chiến dài lâu. Đó mới chính là mối hiểm họa thật sự từ ISIS
