Phát triển bền vững ngành lúa gạo từ Đề án 1 triệu hécta

Sau gần hai năm triển khai, Đề án "Phát triển bền vững 1 triệu hécta (ha) chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030" (Đề án 1 triệu ha lúa) đã chứng minh hiệu quả rõ nét cả về kinh tế lẫn môi trường, mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành lúa gạo Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Đề án 1 triệu ha lúa được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 27/11/2023, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong định hướng phát triển ngành lúa gạo Việt Nam theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ngay sau khi đề án được phê duyệt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã phối hợp cùng các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long triển khai thí điểm. Sau gần hai năm thực hiện, những kết quả đạt được cho thấy đây là hướng đi phù hợp, nhận được sự đồng thuận của nông dân, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.

Phát triển bền vững ngành lúa gạo từ Đề án 1 triệu hécta -0
Thu hoạch lúa trong mô hình thí điểm thực hiện Đề án 1 triệu hécta lúa tại TP Cần Thơ.

Theo Trung tâm Khuyến nông quốc gia, giai đoạn 2024-2025, đơn vị đã phối hợp triển khai 7 mô hình thí điểm tại TP Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp và An Giang. Qua ba vụ sản xuất liên tiếp, các mô hình cho thấy hiệu quả rõ rệt khi chi phí đầu vào giảm từ 8,2% đến 24,2% so với phương thức canh tác truyền thống. Lượng giống gieo sạ giảm 30-50%, phân bón giảm 30-70kg/ha, nước tưới giảm khoảng 30-40% và số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 1-4 lần mỗi vụ.

Không chỉ tiết giảm chi phí, hiệu quả kinh tế cũng được cải thiện đáng kể. Năng suất lúa tăng từ 2,4% đến 7%, thu nhập của nông dân tăng từ 12% đến 50%, tương đương tăng thêm 4-7,6 triệu đồng/ha. Đáng chú ý, việc áp dụng đồng bộ các quy trình canh tác tiên tiến giúp giảm phát thải khí nhà kính từ 2-12 tấn CO2/ha, đồng thời hạn chế tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch - nguyên nhân gây ô nhiễm không khí ở nhiều vùng nông thôn.

Giá trị lớn nhất của đề án không chỉ nằm ở con số kinh tế, mà còn ở sự thay đổi trong nhận thức và tư duy sản xuất của nông dân. Từ tập quán canh tác truyền thống, phụ thuộc nhiều vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, người trồng lúa từng bước chuyển sang sản xuất khoa học, chú trọng cân bằng sinh thái, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Qua đó, năng lực cộng đồng được nâng cao, hình ảnh và thương hiệu lúa gạo Việt Nam ngày càng được củng cố trên thị trường quốc tế.

Đánh giá ý nghĩa tổng thể của đề án, ông Cao Đức Phát, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khẳng định Đề án 1 triệu ha lúa là sự hội tụ của khoa học công nghệ, quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức sản xuất. Thực tiễn cho thấy mô hình sản xuất lúa chất lượng cao gắn với giảm phát thải và tăng thu nhập đã được kiểm chứng, tạo nền tảng quan trọng để thực hiện các cam kết giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam.

Tại TP Cần Thơ, một số hợp tác xã mạnh dạn áp dụng mô hình canh tác theo hướng kinh tế tuần hoàn. Rơm rạ sau thu hoạch được thu gom trồng nấm, phụ phẩm tiếp tục xử lý làm phân bón hữu cơ cho vụ sau, hình thành chuỗi sản xuất khép kín.

Theo ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cách làm này vừa giảm phát thải, vừa gia tăng giá trị cho người trồng lúa và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Tiến Thuận (TP Cần Thơ) là một trong những đơn vị tham gia đề án sớm.

Ông Nguyễn Cao Khải, Giám đốc HTX cho biết nhờ giảm giống, giảm phân bón và nước tưới, năng suất vẫn tăng, trong khi phát thải khí nhà kính giảm rõ rệt. "Quan trọng hơn, bà con đã thay đổi cách nghĩ, cách làm, hướng tới sản xuất chất lượng và thân thiện với môi trường", ông Khải chia sẻ.

Trong khi đó, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam đã phối hợp với các đơn vị cấp chứng nhận "Gạo Việt xanh phát thải thấp" đã cho 10 doanh nghiệp khi canh tác theo Đề án 1 triệu ha lúa. Tính đến nay, đã có hơn 50.000ha lúa với khoảng 70.000 tấn gạo đạt chứng nhận này; trong đó có 500 tấn đã xuất khẩu thành công sang Nhật Bản, mở ra triển vọng lớn cho gạo Việt ở phân khúc cao cấp.

Dù vậy, việc nhân rộng đề án vẫn đối mặt thách thức, nhất là thu hút doanh nghiệp đầu tư lâu dài vào chuỗi giá trị. Theo các địa phương, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để tạo động lực cho doanh nghiệp gắn bó với vùng nguyên liệu, qua đó đưa Đề án 1 triệu ha lúa phát triển bền vững và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Văn Vĩnh

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực, mở khóa chuỗi cung ứng toàn cầu cho doanh nghiệp Việt

Khơi thông nguồn lực, mở khóa chuỗi cung ứng toàn cầu cho doanh nghiệp Việt

Ngày 18/11/2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Quỹ Đầu tư tác động Impact Investment Exchange (IIX), Phòng Thương mại Canada tại Việt Nam (CanCham) và các đơn vị tổ chức Diễn đàn Đầu tư tác động với chủ đề “Mở khóa thương mại và chuỗi cung ứng”.

Ngành thực phẩm Việt Nam tăng tốc chinh phục thị trường EU dưới ‘bệ phóng’ EVFTA

Ngành thực phẩm Việt Nam tăng tốc chinh phục thị trường EU dưới ‘bệ phóng’ EVFTA

Sau 6 năm thực thi EVFTA, xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang EU tiếp tục tăng trưởng, mở ra nhiều cơ hội cho ngành lương thực thực phẩm. Tuy nhiên, những yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững đang đặt doanh nghiệp trước áp lực đổi mới toàn diện.

Giá vàng tiếp tục giảm

Giá vàng tiếp tục giảm

Giá vàng liên tục giảm sâu trong bối cảnh đồng USD mạnh lên, và nhà đầu tư kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tiếp tục tăng lãi suất.

Đề nghị xử lý thông tin sai lệch "tôm hùm chết diện rộng"

Đề nghị xử lý thông tin sai lệch "tôm hùm chết diện rộng"

So với tổng lồng bè và tôm hùm người dân phường Xuân Đài, tỉnh Đắk Lắk đang thả nuôi ở vịnh Xuân Đài, thì số lượng tôm hùm chết rải rác ở địa phương này chiếm tỷ lệ rất thấp. Thế nhưng một số tài khoản Facebook đăng tải trên mạng xã hội những thông tin sai lệch, gây nhiễu loạn thông tin, ảnh hưởng xấu đến hoạt động nuôi tôm.

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

Cây dừa từ lâu gắn bó với đời sống kinh tế, văn hóa và sinh kế của người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Đối với Vĩnh Long, đây không chỉ là cây trồng có giá trị kinh tế mà còn là ngành hàng nông nghiệp chủ lực, góp phần phát triển công nghiệp chế biến, xuất khẩu, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Thông tin về sản phẩm được ghi nhận qua từng khâu sản xuất, vận chuyển và phân phối nhưng còn phân tán, thiếu kết nối. Thực trạng này gây khó khăn cho công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Nghị định số 372/2026/NĐ-CP ngày 29/9/2026 của Chính phủ Quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hoá, có hiệu lực 1/1/2027 tạo cơ sở xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia thống nhất, kết nối thông tin và nâng cao hiệu quả truy xuất toàn chuỗi cung ứng.

TP Hồ Chí Minh công bố chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, khởi động chuỗi hoạt động kích cầu mua sắm dịp cuối năm.

TP Hồ Chí Minh khởi động mùa mua sắm ưu đãi hơn 270 tỷ đồng

Tối 11/11, tại Công viên Lam Sơn (phường Sài Gòn), UBND TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ công bố Chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, chính thức khởi động chuỗi hoạt động kích cầu tiêu dùng quy mô lớn dịp cuối năm 2026 và Tết Nguyên đán 2027.

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, thời gian tới, cơ quan này sẽ tập trung hoàn thiện và tổ chức thực thi đồng bộ khung pháp lý; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Sáng 10/11, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức hội thảo “Chiến lược tiếp cận thị trường Anh thông qua CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA)”. Hội thảo thu hút sự tham dự của đại diện các sở, ngành, hiệp hội doanh nghiệp cùng đông đảo doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, thương mại và xuất nhập khẩu.

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

Ngày 9/11, UBND TP Hồ Chí Minh cho biết đã ban hành kế hoạch triển khai Chương trình liên kết phát triển hệ sinh thái mua sắm - tiêu dùng - dịch vụ và kích cầu tổng thể giai đoạn 2026 - 2030, mang thương hiệu “Vibrant HCMC”, với thông điệp “TP Hồ Chí Minh - Sống động từng trải nghiệm”.

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Là địa phương có khối lượng nhà, đất dôi dư lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính, Vĩnh Long tập trung nhiều giải pháp, phương án sử dụng, sớm đưa toàn bộ cơ sở nhà, đất đủ điều kiện vào khai thác, phát huy hiệu quả nguồn lực công, hạn chế thất thoát, lãng phí.

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang có địa bàn rộng, tuyến biên giới có địa hình phức tạp, có cả đường bộ, đường sông và vùng biển khiến công tác phòng, chống buôn lậu có lúc, có nơi còn gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng thường thay đổi phương thức hoạt động, chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển qua nhiều khâu nhằm né tránh kiểm tra, gây khó khăn cho việc xác minh nguồn gốc và làm rõ vai trò của từng đối tượng…