Pakistan: Phấp phỏng chờ hòa bình từ tân Tổng Tư lệnh Quân đội

Ngày 29/11 vừa qua, tướng Raheel Sharif đã nhậm chức Tổng Tư lệnh Quân đội Pakistan, chính thức trở thành một trong những nhân vật quyền lực nhất nước này. Lịch sử chính trị Pakistan cho thấy việc "chọn mặt gửi vàng" đối với vị trí lãnh đạo đặc biệt cao cấp này chưa bao giờ là dễ dàng.

Như người tiền nhiệm của ông Sharif là tướng Ashfaq Kayani, có thời gian nắm quyền được đánh dấu bằng cuộc chiến đấu của quân đội chống lại Taliban. Nhưng rồi với chủ trương thực hiện những chính sách hai mặt, tướng Kayani vẫn không thể ngăn chặn việc Taliban đã giết hàng chục ngàn người trong các cuộc xung đột còn mối quan hệ giữa Pakistan và Mỹ thì ngày càng trở nên rạn nứt.

Chuyến du hành của ông Kayani giờ đây đã đến chặng dừng chân và cuộc chuyển giao sẽ chỉ còn được tính bằng tháng. Ngài Kayani đã có công giảm thiểu những phe đối lập từng là trung tâm của các xung đột ở Pakistan ngày nay. Là một nhà quân sự kỳ cựu, ông được cựu Tổng thống Pervez Musharraf chọn vào chức vụ này từ năm 2004 để lãnh đạo Cơ quan Tình báo Pakistan sau khi hàng loạt các cuộc ám sát Musharraf được phát giác.

Đối với nhiều người Mỹ, Pakistan là một kẻ lừa dối và hai mặt kể từ khi họ tham gia vào liên minh chống khủng bố cách đây 10 năm. Chủ trương của quân đội nước này, dưới sự lãnh đạo của tướng Kayani đó là “chỉ hợp tác tấn công chủ nghĩa khủng bố một cách chọn lọc” trong khi vẫn nhận hàng tỉ USD hỗ trợ từ Mỹ và sự che chở cũng như hỗ trợ các nhóm phiến quân tấn công quân đội NATO tại Afghanistan.

Việc Pakistan ủng hộ phong trào Taliban vào thập niên 90 thế kỷ trước giúp họ có một tầm ảnh hưởng lớn đối với bộ tộc Pashtun, chiếm tới 42% dân số của Afghanistan. Với tư cách là Tổng giám đốc Cơ quan Tình báo quân sự (ISI), tướng Kayani từng chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc giúp đỡ Taliban của Afghanistan khôi phục lại sau thất bại năm 2001 dưới tay Mỹ và đồng minh.

Qua đó, Pakistan đã giúp và hỗ trợ rất nhiệt tình lực lượng này với hy vọng có thể khiến cho tiến trình hòa bình với lực lượng này diễn ra suôn sẻ.

Một nghiên cứu bí mật của NATO dựa trên 27 nghìn cuộc thẩm vấn đối với 4.000 tên lính Taliban, Al-Qaeda và các binh sĩ khác khi bị rò rỉ đã cho thấy sự hỗ trợ của ISI là hết sức quan trọng đối với sự tồn tại và khôi phục của Taliban sau năm 2001. Họ đã cung cấp nơi trú ẩn, các trại huấn luyện và cố vấn cũng như giúp đỡ trong việc huy động gây quỹ cho tổ chức này. Qua đó, NATO kết luận rằng "ISI ý thức rất rõ về các hoạt động của Taliban và hành tung của mọi nhân sự bên trong Taliban".

Pakistan phẫn nộ chối bỏ lời buộc tội từ phía Mỹ, nhưng nếu đó là sự thực thì đâu là nguyên nhân và chiến lược để cho Pakistan chơi trò hai mặt. Câu trả lời duy nhất chính là: Pakistan muốn đảm bảo "phần chia" của họ trong tương lai chính trị ở Afghanistan. Chính phủ Pakistan hiểu rằng, một khi quân đội Mỹ rút khỏi Afghanistan thì tất cả các thế lực trong khu vực sẽ cạnh tranh để lấp đầy khoảng trống quyền lực.

Vì vậy, sự hợp tác giữa ISI và quân Taliban ở Afghanistan vẫn tiếp tục sau khi Kayani được cất nhắc nhưng đến năm 2009, ông phải đối đầu với cơn ác mộng khủng bố thực sự trên chính đất Pakistan, lực lượng Taliban mới, hoạt động tại Pakistan. Lực lượng này đã khiêu khích quân đội của nhà nước, nơi từng nuôi dưỡng và bảo trợ cho các binh sĩ đánh bom cảm tử hàng thập niên qua rằng họ đã quá nhượng bộ và yếu nhược khi nhận tiền của người Mỹ.

Tháng 2/2009, khi Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ, ông Jim Jones có buổi gặp tướng Kayani về vấn đề các xung đột trong chính sách của Pakistan đối với việc chống khủng bố, Jones đã đề nghị Kayani giải thích các quan hệ phức tạp giữa lực lượng quân đội của ông với các băng nhóm đánh bom liều chết nhưng Kayani chỉ trả lời vòng vo và lái câu chuyện sang hướng xung đột với Ấn Độ.--PageBreak--

Tổng thống Obama đã quyết định không thể tin tưởng Kayani và không nói cho ông ta biết về việc CIA đã tìm thấy Osama bin Laden ẩn náu trong vòng 1 dặm kể từ Học viện Quân sự Kabul, phía tây của Pakistan năm 2011. Đó là một quyết định quan trọng kể từ khi Mỹ viện trợ cho Pakistan hơn 25 tỉ USD và các hỗ trợ kinh tế khác từ sau khi chính thức tuyên chiến với Al-Qaeda.

Ngày nay, Pakistan đang là quốc gia hạt nhân lớn thứ 4 thế giới. Và dưới đế chế của tướng Kayani, Pakistan đã xác định theo đuổi một chương trình đầy tham vọng để phát triển và triển khai các loại vũ khí hạt nhân có thể sử dụng trên chiến trường. Điều này khiến cuộc tranh cãi ngay bên trong nội bộ chính phủ, giữa các quan chức Pakistan trở nên nóng lên hơn lúc nào hết.

Một số cho rằng sự phát triển của các loại vũ khí này là thiết thực để đối đầu với sức mạnh quân đội truyền thống của Ấn Độ. Trong khi số khác cho rằng, nó sẽ làm gia tăng đáng kể các rủi ro an ninh trong việc kiểm soát các loại vũ khí hạt nhân và khó khăn trong việc giảm thiểu nguy cơ lạm dụng chúng trong các cuộc xung đột trong tương lai.

Sau khi cuộc không kích bằng máy bay không người lái giết chết thủ lĩnh Taliban ở Pakistan, rất nhiều chính trị gia đã phải kêu gọi các cuộc không kích cần phải chấm dứt hoàn toàn.

Theo các nhà phân tích, vụ không kích lần này dường như "lợi bất cập hại" bởi nó không chỉ đẩy mối quan hệ Mỹ - Pakistan xuống một vực sâu mới mà còn "chọc giận" tổ chức Taliban khiến tình hình khu vực có thể còn bất ổn hơn trước.

Trước diễn biến như vậy, Thủ tướng Nawaz Sharif đã tỏ ra rất thận trọng trong việc chọn người kế nhiệm ông Kayani. Lần trước khi ông Sharif còn làm Thủ tướng vào năm 1999, chính ông là người đã chọn Musharraf  cho vị trí COAS để rồi chỉ trong vòng vài tháng, Musharraf đã tiến hành cuộc chiến với Ấn Độ ở Kashmir và đẩy Pakistan đến bờ vực của ngày tận thế. Khi ông Sharif muốn sa thải Musharraf thì thay vào đó, chính ông bị quân đội lật đổ và phải chịu lưu vong suốt 10 năm.

Giờ đây, như một trò đùa của số phận, Musharraf lại phải đứng trước bản án phản quốc. Trong lịch sử chính trị Pakistan, không chỉ riêng ông Sharif là nhà lãnh đạo đã lựa chọn sai lầm ứng viên cho chức COAS. Zuflikar Bhutto cũng từng chọn tướng Zia ul Huq làm Tổng tư lệnh quân đội ở những năm 70. Tuy nhiên sau này cũng chính Zia đã lật đổ Zulfi và đem ông ra hành quyết vào năm 1977.

Lựa chọn lần này của Thủ tướng Sharif là tướng Raheel Sharif, tuy cùng họ nhưng hai người không hề có quan hệ họ hàng. Tướng Raheel Sharif sinh năm 1956, trong một gia đình có truyền thống quân sự. Anh trai của ông đã hy sinh trong cuộc chiến với Ấn Độ năm 1971 và trở thành một trong những anh hùng dân tộc của Pakistan.

Bản thân tướng Raheel tốt nghiệp Học viện Quân sự Kakul và từng phục vụ trong học viện với tư cách là một sĩ quan chỉ huy. Tuy không là sự lựa chọn hàng đầu cho vị trí quan trọng này nhưng ông lại là người có thể tiếp tục tiến hành những chính sách quân đội về xây dựng vũ khí hạt nhân trong lúc phải dàn xếp với cả Mỹ và phiến quân Taliban.

Bên cạnh đó, tướng Sharif sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có mối quan hệ căng thẳng với Ấn Độ. Liệu Thủ tướng Sharif có đưa ra được lựa chọn đúng đắn hơn so với sự lựa chọn năm 1999 của mình? Có lẽ người Pakistan sẽ cần nhiều thời gian để trả lời câu hỏi này

Hoàng Cúc (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.