1. Để được nhà văn Ngôn Vĩnh, Tổng Biên tập và các anh Phó Tổng Biên tập Đặng Đình Thành, Phạm Văn Miên nhận về làm phóng viên, tôi đã có nhiều năm cộng tác với nhiều tờ báo, trong đó có Báo CAND.
Tôi từng đoạt giải A cuộc thi báo chí về đề tài an ninh trật tự do Bộ Công an và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức, giai đoạn 1991-1995, cho tác phẩm “Một công dân tý hon của trại tù”. Tôi còn được tặng giải Nhất cuộc thi sáng tác văn học mang tên Cây bút vàng lần thứ nhất do Bộ Công an và Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức, giai đoạn 1996 -1998, cho truyện ngắn “Đối mặt”.
Với vốn liếng nho nhỏ ấy, nên khi được nhận về Báo CAND, tôi được các anh lãnh đạo giao cho viết mảng văn hóa, xã hội, đặc biệt chuyên sâu mảng văn hóa. Điều này rất phù hợp với những công việc tôi từng được phân công theo dõi ở Cục Bảo vệ An ninh Văn hóa tư tưởng. Tôi hiểu đó là sự khởi đầu rất thuận lợi cho riêng mình, biết ơn các anh lãnh đạo Báo đã tin cậy nhằm giúp tôi phát huy được sở trường vốn có.
Nhà báo Nguyễn Hồng Thái trong một chuyến công tác xã hội từ thiện của Báo CAND.
Thời điểm này, các nhà báo trực tiếp làm nội dung như Lưu Vinh, Nguyễn Xuân Hải, Hà Tuấn, Gia Bào, Lương Xuân Tý, Phúc Bồng, Quang Hào, Hà Văn Thể, Công Gôn, Kim Quý và ở phía Nam là Kim Thẩm, Xuân Xe, Thanh Hải, Hà Thế Cương, Phương Nam… đã rất quen thuộc trên mặt báo. Báo còn một dàn các bạn trẻ vừa mới tốt nghiệp đại học báo chí, những nam thanh nữ tú đầy nhiệt huyết, “tả xung hữu đột” săn lùng tin hiếm, săn những vụ án nổi sóng về cho Báo CAND đăng nhanh nhất. Vì thế mà công việc lúc nào cũng cuốn chúng tôi đi tối ngày.
Đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ như in cảm xúc khi được chứng kiến bài phóng sự dài kỳ đầu tiên của tôi về nghệ sĩ làm kinh doanh, được đăng trên Báo CAND, một cảm giác hồi hộp, xôn xao niềm vui, cứ muốn đọc đi đọc lại nhiều lần để rồi lặng im nhớ lại những dấu mực sửa chữa, những ký hiệu biên tập, bút phê của các anh lãnh đạo Ban Biên tập, điều mà trước đây khi làm cộng tác viên tôi chưa từng được nhìn thấy trên bản thảo. Rồi sự tự tin lớn dần lên thúc giục tôi lăn xả vào công việc.
Đề tài lúc thì do Tổng Biên tập Ngôn Vĩnh giao trực tiếp, lúc thì Trưởng ban Biên tập nội dung Lưu Vinh chỉ đạo, lúc thì Phó Tổng Biên tập Phạm Văn Miên giao thẳng cho tôi theo sở trường và yêu cầu của từng số báo, đặc biệt là về mảng kinh tế, văn hóa, xã hội, trong đó có mảng giáo dục và y tế lúc này Báo CAND chưa phân công ai phụ trách cụ thể.
Khi các phóng sự nhiều kỳ của tôi tiếp tục được đăng, các phóng viên trong cơ quan nhìn tôi chia sẻ đầy mến phục khiến tôi cảm thấy yên lòng, thêm sự tự tin đầy hứng khởi về những ngày tháng phía trước. Như thế là tôi đã bắt đầu bước vào con đường làm báo chuyên nghiệp đấy ư? Những năm tháng đầu tiên ấy tôi được sự dìu dắt của nhà văn Ngôn Vĩnh, được sự chỉ bảo giúp đỡ của anh Lưu Vinh, anh Phạm Văn Miên, anh Đặng Đình Thành cùng sự khích lệ của các anh Xuân Hải, Hà Tuấn, Nguyễn Thái, Đặng Lân, Gia Bào, Phúc Bồng, Quang Hào. Tôi còn nhận được sự mến mộ của các phóng viên trẻ khiến tôi càng hứng thú và say mê hơn với công việc.
Tôi lăn xả vào những chuyến đi vượt hàng trăm km để viết về lực lượng Công an căng mình trong lũ dữ cứu dân ở Thừa Thiên Huế, tôi không quản ngại khi đội mưa ngút trời để kịp trao quà cứu trợ nghĩa tình cho đồng bào bị bão lũ chia cắt, đói khát ở miền Trung. Rồi những đợt cuối năm vượt đèo cao núi sâu, mưa phùn gió bấc mang quà Tết lên chia sẻ với bà con dân tộc thiểu số miền Tây Bắc, đó là những kỷ niệm tôi không thể nào quên.
Và đến bất cứ vùng đất nào, chúng tôi cũng được anh em Công an - những đồng đội thân yêu ở địa bàn chia sẻ, giúp đỡ tận tình, gắn bó như người thân. Dường như sau những chuyến đi tác nghiệp như thế, con chữ của tôi như được giàu lên về tình cảm, trách nhiệm và sự hướng thiện.
Tôi cặm cụi làm việc, học hỏi, đúc rút kinh nghiệm hàng ngày, nhờ sự khích lệ, góp ý của anh chị em đồng nghiệp, bản thân tôi đã trưởng thành lên. Tôi nhớ mãi lời một bạn phóng viên còn rất trẻ khi đọc những bài phóng sự của tôi đã mạnh dạn nói: “Chú viết nhịp văn cần tốc độ lên sẽ phù hợp với phong cách báo chí”. Tôi đã suy ngẫm và tìm một lối viết khác theo lời khuyên thông minh ấy.
Chắc hẳn nhiều anh chị em biết ngôi nhà 66 Thợ Nhuộm những năm tháng ấy bình yên và tình nghĩa đến thế nào. Cả tòa soạn ngoài công việc, mọi người còn đối xử với nhau như một gia đình. Hầu hết mọi người đều bao dung, thân tình, khiến không khí làm việc luôn tràn đầy cảm hứng. Không khí ấy đã mang đến cho tôi sự bình yên để có thể thanh thản làm báo và dành một chút đến với văn chương. Nhiều truyện ngắn hay của tôi được ra đời trong những ngày tháng giàu yêu thương và êm ả này…
2. Năm 2003, Báo An ninh thế giới sáp nhập về Báo CAND quả là một sự kiện lớn tác động mạnh mẽ đối với những người làm báo CAND. Chúng tôi được chứng kiến một không khí sôi động, khẩn trương, quyết liệt, một phong cách làm báo mới hiện đại, đa chiều của Tổng Biên tập Hữu Ước khiến chúng tôi chạy theo chóng mặt. Tôi cảm giác nhà văn Hữu Ước như một “đại gia báo chí” tả xung hữu đột trong thế giới phức tạp, bề bộn. Tôi đã từng biết ông từ nhiều năm trước nhưng bây giờ trực tiếp là lính của ông, tôi tự thấy mình phải nỗ lực không ngừng.
Tổng Biên tập Hữu Ước yêu cầu chúng tôi lấy phương châm “Nhân văn - Tin cậy - Kịp thời” làm đích đến cho mỗi bài báo, phải dùng bút pháp văn chương để viết về những thân phận con người mới chinh phục được người đọc. Ông còn dặn chúng tôi, viết đấu tranh chống tiêu cực phải gặp phỏng vấn cả hai phía để đảm bảo tính khách quan, trung thực. Có lần Tổng Biên tập Hữu Ước tâm sự: “Làm báo không thể làm giàu được. Anh với tư cách là Tổng Biên tập chỉ đảm bảo nuôi các em đủ sống. Nhưng dù thế nào chúng ta cũng phải cố gắng sống tử tế. Bởi chỉ có sự tử tế, lòng tốt mới đi được đường dài và tránh được mọi cạm bẫy”.
Những năm tháng này, dưới chỉ huy chỉ đạo tài ba của Tổng Biên tập Hữu Ước, Báo CAND với nhiều ấn phẩm nổi đình nổi đám, với những bài báo “best seller” đã đưa chúng tôi hội nhập, cạnh tranh với thị trường báo chí sôi động của cả nước. Tổng Biên tập Hữu Ước rèn giũa cho chúng tôi cách thức làm báo hiệu quả. Ông cũng đưa văn chương Công an hội nhập với làng văn cả nước để bồi dưỡng các cây viết, các nhà văn của Báo CAND. Ông bàn với anh Phạm Văn Miên đề bạt tôi làm Phó Trưởng phòng rồi đưa vào thường trú ở Tây Nguyên. Sau này tôi mới hiểu ông đưa cấp dưới về các miền đất để đào tạo.
Tổng Biên tập Hữu Ước điều hành, chỉ đạo “thét ra lửa”, khiến chúng tôi nhiều lúc sợ ông như sợ cọp! Nhưng tôi lại thấy chỉ sau một thời gian ngắn được ông rèn giũa, chúng tôi trưởng thành hơn rất nhiều, tự tin làm những bài phóng sự dài kỳ hay những bài điều tra gai góc. Thời Tổng Biên tập Hữu Ước, ai có trình độ sẽ được phát huy, ai có tài năng sẽ được bồi dưỡng, thăng tiến.
Khi sáp nhập báo, điều may mắn vô cùng đối với tôi là được làm việc với các “hổ tướng” ở Báo An ninh thế giới đã thành danh như nhà văn Nguyễn Như Phong, nhà thơ Hồng Thanh Quang. Tôi cũng được làm việc cùng các nhà văn Đinh Quang Tốn, nhà thơ Đặng Vương Hưng, nhà văn Phan Quế, nhà thơ Trương Nam Hương, nhà thơ Phạm Khải và lớp sau là các nhà văn, nhà báo Nguyễn Hồng Lam, Như Bình, Đặng Huyền, Đỗ Doãn Hoàng.
Sống bên cạnh những người như thế, tôi thấy mình lớn lên một cách tự nhiên. Tôi đã học được từ nhà thơ Hồng Thanh Quang nhiều “quái chiêu” làm báo, học được ở nhà thơ Phạm Khải sự tinh tường, sắc sảo khi biên tập. Cả một không khí văn chương, báo chí của tòa soạn hòa lẫn vào nhau liên thông với báo chí văn chương cả nước nâng tầm chúng tôi lên.
3. Từ một phóng viên, tôi được lên Phó Tổng Biên tập, từ một người lính, tôi được thăng quân hàm Thiếu tướng, 15 năm ở Báo CAND đối với tôi không chỉ là ngôi nhà có ngọn lửa ấm mà thực sự là bệ đỡ cuộc đời. Biết bao gập ghềnh, biến thiên trên con đường phát triển của một tờ báo nhưng tôi nghĩ rằng, chính lòng tốt và sự hướng thiện giữa những con người trong tòa soạn là ánh sáng dẫn đường cho các thế hệ đi tiếp con đường mà những người cách mạng tiền bối khởi sinh. Tôi may mắn là người được trưởng thành trong cái nôi ấy của tờ báo.
Và hôm nay tôi vẫn chưa hết cảm xúc tự hào vì từng được góp con chữ, các tác phẩm báo chí của mình để viết tiếp truyền thống của tờ báo Công an mới ra đời 1/11/1946. Rồi đây tờ báo có thể thay đổi, xu hướng làm báo đã hiện đại hơn rất nhiều nhưng tôi vẫn tin truyền thống “Nhân văn -Tin cậy - Kịp thời” cũng như lòng tốt và sự hướng thiện trong các thế hệ nhà báo CAND vẫn mãi mãi ngự trị trong trái tim mọi người, mãi mãi rạng rỡ trên từng trang báo.
