Ngày 28/8, tại Cà Mau, Bảo tàng tỉnh Cà Mau phối hợp Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh tổ chức khai mạc trưng bày chuyên đề “Ký họa kháng chiến - Những nét vẽ từ lịch sử”. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Quốc khánh 2/9.
Trưng bày giới thiệu hơn 40 tác phẩm ký họa của 30 tác giả, là những họa sĩ từng trực tiếp sống, chiến đấu và sáng tác trên các chiến trường của đất nước. Qua từng đường nét, tác phẩm thể hiện tài năng, tâm huyết và trách nhiệm của người nghệ sĩ trước vận mệnh dân tộc, đồng thời phản ánh sinh động cuộc sống, chiến đấu của quân và dân Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.
Hàng nghìn bức ký họa đã được sáng tác, ghi lại những khoảnh khắc chân thực của cuộc sống và chiến đấu trong giai đoạn 1954-1975. Những hình ảnh về người lính, người dân, làng quê, chiến trường, những giờ phút sinh hoạt đời thường... được các họa sĩ ghi lại bằng những nét vẽ nhanh, trực cảm nhưng giàu cảm xúc.
Theo bà Đinh Thị Thạch Ủng, Trưởng phòng Trưng bày - Giáo dục - Truyền thông (Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh), trong quá trình sưu tầm, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh đã hình thành bộ sưu tập hơn 3.600 tác phẩm ký họa. Trong đó có nhiều tác phẩm về đề tài chiến tranh cách mạng giai đoạn 1954-1975, được các họa sĩ sáng tác trực tiếp tại chiến trường.
Đây là nguồn tư liệu có giá trị đối với việc nghiên cứu, tìm hiểu mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Trong điều kiện chiến tranh, các họa sĩ phải tận dụng những chất liệu đơn sơ, sẵn có và thường hoàn thành tác phẩm trong thời gian rất ngắn, thậm chí giữa tiếng bom đạn. Chính hoàn cảnh đặc biệt đó đã tạo nên vẻ phóng khoáng, trực cảm và sức sống riêng cho ký họa kháng chiến.
Mỗi nét vẽ vì thế không đơn thuần là sự ghi chép hiện thực mà còn trở thành một “chứng nhân lịch sử”, lưu giữ tinh thần kiên cường, lạc quan, tình đồng chí, đồng bào và khát vọng hòa bình, độc lập của dân tộc.
Đặc biệt, ký họa về chiến trường miền Nam còn đóng vai trò như một cầu nối tinh thần giữa tiền tuyến và hậu phương, chuyển tải về miền Bắc những hình ảnh chân thực về khí thế chiến đấu, sức sống và niềm tin của quân, dân miền Nam trong những năm tháng gian khổ.
Giá trị của ký họa kháng chiến vì thế vượt khỏi giới hạn của một thể loại nghệ thuật. Mỗi tác phẩm vừa là tư liệu lịch sử quý giá, vừa là ký ức của một thời đại, đồng thời chứa đựng những giá trị thẩm mỹ và nhân văn sâu sắc.
Thông qua trưng bày, công chúng hôm nay có cơ hội nhìn lại lịch sử bằng một góc nhìn đặc biệt - qua những đường nét được tạo nên từ chính chiến trường. Đó cũng là dịp để thế hệ hôm nay hiểu hơn về sự hy sinh, lòng yêu nước và sức mạnh tinh thần của các thế hệ cha anh, từ đó thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập và cuộc sống hôm nay.
