Được tổ chức định kỳ hàng năm vào ngày cuối tháng 6 và ngày đầu tháng 7 Chăm lịch tại các đền, tháp, làng và gia đình Chăm, Lễ hội Katê năm 2026 – một lễ hội dân gian lớn nhất, đặc sắc nhất của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn ở Khánh Hòa diễn ra từ ngày 9/10 đến 11/10.
Trong phần lễ có các nghi thức tâm linh, dâng cúng lễ vật, thỉnh cầu thần linh tại các đền tháp và những nơi thờ tự ở làng và gia đình người Chăm bày tỏ ước muốn được phù hộ, độ trì cho cuộc sống ấm no, bình an, hạnh phúc.
Hoạt động đầu tiên trong phần lễ đã khởi động chiều nay (9/10) - ngày cuối tháng 6 lịch Chăm lịch với nghi thức rước y trang của Pô Inư Nưgar từ đồng bào Raglai xã Phước Hà về đền thờ Pô Inư Nưgar ở thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa.
Sáng mai (10/10) – ngày đầu tiên tháng 7 lịch Chăm, Hội đồng Chức sắc và Ban Phong tục thực hiện các nghi lễ tại các di tích Tháp Pô Klong Garai ở phường Đô Vinh; Tháp Pô Rômê và Đền Pô Inư Nưgar ở xã Phước Hữu. Nghi lễ diễn ra tại các đền, tháp nêu trên cơ bản là các nghi thức rước y trang (Rauk khan aw pô yang); mở cửa đền, tháp (Pơh mbăng yang); tắm tượng thần (Mưnay yang); mặc y trang cho thần (Angui khan aw yang) và tổ chức đại lễ (Mưliêng yang).
Điều hành và thực hiện nghi thức lễ tại các đền, tháp là các vị chức sắc tôn giáo thuộc Hội đồng Chức sắc như Cả sư (Pôdhia), tu sĩ (Baséh) và các chức sắc tín ngưỡng dân gian kéo đàn và hát thánh ca - Kadhar; bà bóng múa và dâng lễ vật lên các vị thần linh (Muk Pajâu), ông Từ (Camưnei).
Trong ngày 11/10, Lễ hội Katê tiếp tục diễn ra tại các làng, tộc họ và gia đình người Chăm Bàlamôn ở Khánh Hòa. Các làng tổ chức nghi lễ tại các đền thờ thần làng của Chăm với sự tín ngưỡng, tôn kính như vị thần bổn mệnh che chở và mang đến những điều may mắn cho dân làng. Sau đó, các gia đình, dòng tộc Chăm theo đạo Bàlamôn trưng bày mâm cỗ lễ vật thành kính dâng lên thần linh để bày tỏ lòng biết ơn, cầu mong tốt đẹp, may mắn đến với mỗi gia đình, dòng tộc.
Bên cạnh phần lễ là phần hội với nhiều hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian, hội thi tay nghề làm gốm, dệt thổ cẩm… diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo cộng đồng người Chăm ở Khánh Hòa cùng với người dân địa phương và du khách. Ngoài chương trình nghệ thuật chào mừng Lễ hội Katê năm 2026 tại sân vận động thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu; các trò chơi thể thao dân gian; hội thi viết chữ Chăm với chủ đề “Sáng nét chữ - Giữ hồn Chăm” diễn ra tại khu vực Tháp Pô Klong Garai.
Nhiều hình ảnh, hiện vật, không gian văn hóa Chăm gắn với Lễ hội Katê được trưng bày tại Tháp Pô Klong Garai, Tháp Pô Rômê và Nhà trưng bày ở thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu. Trong khuôn khổ phần hội còn có Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp”.
Trao đổi với phóng viên Báo CAND, bà Thái Thị Lệ Hằng, Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa cho biết, Lễ hội Katê phản ánh sâu sắc những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào người Chăm. Đây là dịp tưởng nhớ, tri ân các vị thần có công với đồng bào dân tộc Chăm, tiêu biểu như Pô Inư Nưgar, Pô Klong Garai, Pô Rômê; đồng thời tưởng nhớ ông bà, tổ tiên và thực hành các nghi lễ truyền thống; cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bội thu; cuộc sống ấm no, bình an, hạnh phúc.
Thông qua Lễ hội Katê, các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy, các tinh hoa về ẩm thực, trang phục, văn nghệ, thể thao dân gian như múa, hát, trình diễn nhạc cụ, nghề thủ công truyền thống cũng được thực hành, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của người Chăm ở tỉnh Khánh Hòa.
Không khí Lễ hội Katê năm 2026 càng thêm ý nghĩa khi Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I được tổ chức, góp phần tôn vinh nghề gốm truyền thống của người Chăm – một di sản văn hóa đã được UNESCO ghi danh.
Đến với Lễ hội Katê năm 2026 ở tỉnh Khánh Hòa, du khách sẽ hòa mình trong không gian văn hóa độc đáo của cộng đồng người Chăm, tìm hiểu về các nghi lễ tâm linh và trải nghiệm nhiều hình ảnh, âm thanh, sắc màu từ những hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian, hội thi tay nghề làm gốm, dệt thổ cẩm, viết chữ Chăm…
Lễ hội Katê của người Chăm ở tỉnh Ninh Thuận trước đây – nay là tỉnh Khánh Hòa đã được công bố trong Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia theo quyết định số 2459/QĐ-BVHTTDL ngày 20/6/2027 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.