Từ việc VĐV khuyết tật Oscar giết bạn gái vào ngày Lễ tình nhân:

Những biểu tượng bong bóng

Tôi nhìn đi nhìn lại bức ảnh Oscar Pitorius đội mũ trùm kín mặt rời khỏi Sở Cảnh sát Nam Phi một ngày sau ngày lễ Tình nhân 14 – 2. Một câu hỏi trở đi trở lại trong tôi: Chẳng nhẽ đấy là sự thật sao? Chẳng nhẽ con người từng được nhìn nhận như một biểu tượng vươn lên của thể thao nhân loại lại có ngày trở thành một kẻ sát nhân tàn độc như những gì người ta đang nghi ngờ hay sao? Không hiểu sao, tôi cứ cố nghĩ, cố tin đấy không phải là sự thực.

Oscar Pitorius là ai? Là người đã gây chấn động thế giới khi trở thành VĐV không chân đầu tiên tham gia nội dung điền kinh dành cho những VĐV lành lặn tại kỳ Olympic London 2012. Người ta kể rằng, ngay từ khi sinh ra, Pitorius đã không có xương mác ở hai chân, và đến năm 1 tuổi, để có thể tiếp tục duy trì sự sống, cả hai chân của cậu đã bị cắt bỏ đến tận đầu gối.

Trong một cuộc trả lời báo giới Nam Phi sau này, mẹ Oscar nói rằng, hồi còn nhỏ, trước khi đi học, trong khi anh trai Oscar luôn hỏi: “Giày của con đâu?” thì Oscar luôn hỏi: “Chân giả của con đâu?”. Câu hỏi cứa vào lòng người mẹ những nỗi xót xa tột cùng. Những lúc như thế, dù không nói ra nhưng bà mẹ đã đau đớn nghĩ tới một tương lai thiệt thòi, đau khổ của con mình.

Nhưng bà đã lầm. Bởi Oscar không những không mặc cảm với đôi chân giả, mà luôn nuôi dưỡng trong mình một niềm tin – một khát vọng phải chiến thắng cái sự éo le mà số phận “ấn” vào mình. Thế nên không những học hành, sinh hoạt như những người bình thường, Oscar thậm chí đã tích cực chơi thể thao và khởi nghiệp ở bộ môn Rugby.

Nhưng rồi một chấn thương khiến anh không thể đeo đuổi sự nghiệp Rugby, và trong quá trình tập hồi phục, anh chợt nhận ra rằng mình phù hợp với điền kinh. Thế là với đôi chân giả hình chữ J, Oscar khoác áo ĐT điền kinh Nam Phi tham dự các giải đấu giành cho những VĐV khuyết tật khắp thế giới, và từng giành chiếc HCV nội dung chạy 100m tại Paralympic Games 2008, rồi sau đó là 2 chiếc HCV liên tiếp ở các nội dung 200m và 400m trong khuôn khổ Paralympic Bắc Kinh 2008.

Những biểu tượng bong bóng ảnh 1

Oscar với hình ảnh đôi chân giả hình chữ J từng làm cả thế giới ngưỡng mộ.

Sau những chiếc HCV mang tính chất “độc cô cầu bại” trên đường chạy, đã có những ý kiến cho rằng đôi chân giả hình chữ J giúp Oscar có lợi thế hơn, khi chỉ phải tốn ít năng lượng hơn so với các VĐV khuyết tật khác. Vì những ý kiến như vậy, Liên đoàn Điền kinh thế giới từng ra quyết định loại Oscar khỏi cuộc chơi điền kinh.

Nhưng con người từng vượt lên những khiếm khuyết của cơ thể để chiến thắng chính bản thân mình không dễ dàng đầu hàng một quyết định đắng cay như vậy. Oscar quyết định đưa vụ việc lên CAS (Toà án thể thao quốc tế), và sau đúng 2 năm, CAS ra thông báo anh hoàn toàn đủ điền kiện theo đuổi niềm đam mê điền kinh của mình.

Không dừng lại ở đây, đến trước thềm Olympic London 2012 thì Oscar lại đấu tranh để không chỉ được tham dự sân chơi của những VĐV khuyết tật, mà còn có thể tham dự những sân chơi của những VĐV lành lặn, bình thường khác. Và thế là Olympic London 2012, cả thế giới kinh ngạc trước hình ảnh một “VĐV không chân” sòng phẳng chạy đua với những VĐV lành lặn trên cùng một đường chạy.

Kể từ đây, cái tên Oscar được coi như một biểu tượng chiến thắng của thể thao nhân loại, một biểu tượng vươn lên của ý chí và nghị lực con người. Cũng kể từ đây, Oscar xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới để nói về quá trình phấn đấu, chiến thắng số phận của mình. Anh cũng đồng thời xuất hiện trong nhiều chương trình quảng cáo hút khách ở Nam Phi.

Nhưng kể từ ngày lễ Tình nhân 14-2 vừa rồi, thì tất cả những bandrone quảng cáo có hình Oscar đã bị dỡ bỏ không thương tiếc. Bây giờ, người ta không còn nói tới “người hùng Oscar” nữa, mà nói tới một sát nhân Oscar – kẻ đã bắn 4 viên đạn oan nghiệt vào chính người yêu mình bằng một khẩu súng 9mm.

Hình ảnh một  Oscar run lên bần bật rồi oà khóc trước vành móng ngựa – một Oscar đầy thức tỉnh, đầy con người vẫn không thể cứu vãn nổi hình ảnh một một Oscar tàn độc. Thế nên mặc dù luật sư của Oscar cố lý giải rằng “anh ấy chỉ bắn người yêu vì tưởng đấy là một tên trộm”, và rằng “trước đây anh ấy từng nhiều lần bị dọa giết, nên luôn trong tình trạng cảnh giác cao” thì những lời biện hộ như thế cũng không nhận được sự đồng tình của dư luận.

Và nó càng trở thành những lời biện hộ phi lý khi công tố viên đặt ngược lại một câu hỏi: “Tại sao một tên trộm lại có thể giam mình trong phòng tắm nhà anh?”, và “Anh có biết, ngay cả khi đấy là một tên trộm thì việc cố tình bắn vào một đối tượng không có khả năng tự vệ cũng là một hành động phạm pháp hay không?”. Tất nhiên, một kết luận cuối cùng chỉ có thể được đưa ra vào thời gian tới, nhưng những gì xảy ra cũng là quá đủ để xô đổ một thần tượng – một nhân vật từng được nhìn như như biểu tượng lớn cho ý chí vươn lên không chỉ trong lĩnh vực thể thao.

Sự sụp đổ nhanh chóng, ngỡ ngàng của thần tượng Oscar làm người ta nhớ lại sự sụp đổ của thần tượng Lance Amstrong vài tháng trước. Ai cũng biết, Amstrong từng được nhìn nhận như một huyền thoại trong làng xe đạp thế giới với tổng cộng 7 chức vô địch Tour de France, từng là nguồn cảm hứng lớn lao cho hàng triệu triệu bệnh nhân ung thư có đủ sức mạnh và niềm tin thoát khỏi cơn hiểm nghèo.

Ấy thế mà đùng một cái, khi sự thực bị phanh phui, Amstrong đã buộc phải thừa nhận nếu không có Doping mình đã không thể vô địch Tour de France tới 7 lần. Có nghĩa, nếu không có cái chất kích thích mang đầy tính gian dối,  lừa lọc ấy thì đã không có một Amstrong bay bổng, huyền thoại như từng có.

Từ Amstrong tới Oscar, chỉ trong một thời gian rất ngắn, làng thể thao thế giới đã mất đi 2 nhân vật huyền thoại, 2 biểu tượng từng được đánh giá là vĩ đại cho nghị lực và khát vọng vươn lên. Và rồi sẽ còn những biểu tượng khác, những thứ giá trị đẹp đẽ khác, những niềm tin yêu, hãnh diện khác cũng sẽ bị xô đổ? 

Phải chăng, những thứ giá trị tưởng là vững chãi nhất, những hình tượng tưởng là lẫm liệt huy hoàng nhất hoá ra cũng chỉ là những hình tượng bong bóng? Và từ sự bay bổng rồi tan vỡ của những hình tượng bong bóng, phải chăng những người yêu thể thao bây giờ phải tự trang bị cho mình một thứ… “văn hoá đề phòng” để không quá sốc, không quá đau, không quá tan nát trái tim một khi thần tượng của mình bị xô đổ không thương tiếc?

Thể thao – bản chất của nó là một tinh thần mã thượng cao cả. Người ta chơi thể thao không hẳn chỉ để ganh đua, chỉ để tìm cách chiến thắng, tìm cách đoạt danh hiệu này, danh hiệu nọ, mà để góp phần tạo nên một môi trường mã thượng, giúp cho cuộc sống trở nên khoẻ khoắn đáng yêu hơn. 

Ấy thế mà bây giờ, ở chính cái địa hạt từng được nhìn nhận như một trong những “cứu cánh” của cuộc sống lại đã và đang diễn ra những bê bối không tưởng nhất. Vậy thì những VĐV luôn sống và thi đấu một cách chân chính, những con người từng đặt kỳ vọng lớn lao vào cái “cứu cánh chân chính” giờ phải đặt niềm tin ở chỗ nào? Ai đó bảo: Bi kịch lớn nhất của sự sống không phải là không có những ổ bánh mì, mà là không có niềm tin vào sự xuất hiện của những ổ bánh mì.

Thôi thì cứ tin rằng, trong địa hạt thể thao nói riêng và trong những vận động cuộc sống nói chung, ý chí chiến thắng của chúng ta, khát vọng vươn lên của chúng ta, niềm tin yêu từng có vào cái chân - thiện - mỹ của chúng ta sẽ không phai nhạt, bất chấp những biểu tượng của ý chí, của khát vọng, của sự chân - thiện - mỹ, chỉ trong một thời gian ngắn đã thi nhau chết giấc giữa đường!

Phan Đăng

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...