Các chuyên gia phân tích nhận xét rằng, thắng lợi áp đảo vừa qua của liên minh cầm quyền Nhật Bản có thể đem lại cho Thủ tướng Shinzo Abe cơ hội thực thi một số phần khó khăn hơn về mặt chính trị trong chính sách kinh tế Abenomics tính đến nay được coi là thành công. Thắng lợi được nhiều người coi như là một sự ủng hộ dành cho kế hoạch 3 phần của ông Abe nhằm đem lại năng lượng mới cho nền kinh tế đang trì trệ của Nhật Bản.
Hai mũi tên đầu tiên của Abenomics - mạnh dạn nới lỏng tiền tệ và ồ ạt chi tiêu để kích hoạt - đã đạt được các kết quả sơ khởi đáng phấn khởi. Các thị trường chứng khoán đã tăng, mức độ tin tưởng kinh doanh đang cải thiện, và Nhật Bản ghi nhận mức tăng trưởng thường niên là 4,1% trong quý đầu năm 2013. Nhưng mũi tên thứ ba và là mũi tên khó khăn nhất về mặt chính trị của Abenomics, là khích lệ tăng trưởng dài hạn qua các cải cách cơ chế - còn chưa được phóng đi.
Theo ông Jeff Kingston, Giám đốc Nghiên cứu về châu Á tại Trường đại học Temple ở Nhật Bản, mũi tên đầu trong Abenomics - nới lỏng về phẩm chất - nghĩa là gia tăng nguồn cung cấp tiền bạc - mũi tên này không làm hại ai cả. Chi ra nhiều tiền vào kích hoạt tài chính - tức mũi tên thứ hai - cũng không làm hại ai. Nhưng các cải cách cơ chế sẽ gây thiệt hại cho một số khu vực của nền kinh tế, và những người này sẽ chống đối. Và đảng của họ là đảng của ông Abe. Do đó sẽ có một số trận chiến lý thú trong vài tháng tới.
Trong số các vấn đề mà ông Abe sắp phải đối đầu là liệu có xúc tiến các cải cách gay gắt về nông nghiệp có thể là cần thiết để Nhật Bản gia nhập Hiệp ước tự do mậu dịch đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP hay không. Các nông gia được trợ cấp dồi dào, thành phần chính trong đảng LDP của ông Abe, không muốn mở cửa nền kinh tế Nhật Bản cho cạnh tranh nước ngoài. Họ muốn được bảo đảm rằng, việc loại trừ các loại thuế nhập khẩu sẽ không tiêu diệt nguồn sống của họ.
Ông Abe cũng phải quyết định liệu có tiếp tục thúc đẩy việc tăng một sắc thuế tiêu thụ gây nhiều tranh cãi từ 5 tới 8% hay không. Việc tăng thuế có thể giúp Nhật Bản ứng phó với khối nợ quốc gia đang tăng vọt, nhưng sắc thuế này đã tỏ ra không được sự ủng hộ của nhiều cử tri.
Nhưng nếu có một thời điểm nào đó để thúc đẩy những cải cách cơ chế rộng lớn hơn như thế này thì đó phải là lúc này. Ðó là nhận định của ông Masamichi Adachi, một kinh tế gia kỳ cựu tại J.P. Morgan ở Tokyo. Ông Adachi phân tích: "Dứt khoát Thủ tướng Abe sẽ dễ dàng thực hiện các biện pháp gay go hơn này. Bởi vì gần như tất cả các biện pháp quan trọng đều cần đến sự chấp thuận của cả hạ viện lẫn thượng viện".
Từ khi trở lại cương vị Thủ tướng Nhật vào cuối năm ngoái, ông Abe luôn bị báo giới Trung Quốc chỉ trích bởi những tuyên bố cứng rắn của ông liên quan tới tranh chấp giữa hai nước ở biển Hoa Đông. Không chỉ vậy, Thủ tướng Abe còn thực thi hàng loạt các biện pháp chính trị và quân sự như để đương đầu với sự lấn lướt của Trung Quốc. Trong Sách Trắng Quốc phòng Nhật Bản vừa được công bố ngày 9/7, tài liệu dày 450 trang này đặc biệt nêu lên các hoạt động của Trung Quốc như "xâm nhập lãnh hải Nhật Bản, vi phạm không phận Nhật Bản và cả những hành động nguy hiểm có thể gây ra sự cố với hậu quả khôn lường".
Trước đó, chính ông Abe đã tuyên bố Nhật Bản cần sửa đổi bản hiến pháp chủ hòa, có từ năm 1947, để phù hợp với tình hình hiện tại. Trong bản hiến pháp này, điều số 9 nói nước Nhật từ bỏ quyền gây chiến và cấm xây dựng lực lượng quân sự.
Đây chính là điều khiến chính quyền Bắc Kinh lo ngại. Người Trung Quốc vẫn chưa quên mối nhục bị quân Nhật xâm lăng từ năm 1937, chỉ rút đi sau khi bị Mỹ đánh bại năm 1945. Giới quan sát cho rằng dù Nhật không thay đổi bản hiến pháp chủ hòa nhưng nếu họ gia tăng sức mạnh quân sự thì quân đội Trung Quốc cũng sẽ khó lòng đóng vai trò trấn áp ở châu Á. Chi tiêu về quân sự của Nhật hiện đứng hàng thứ năm trên thế giới, sau Mỹ, Trung Quốc, Nga và Anh, mặc dù vẫn thi hành đúng bản hiến pháp chủ hòa. Nếu Nhật tăng cường ngân sách quốc phòng thì họ sẽ tiến lên rất nhanh, trong một thời gian ngắn có thể sẽ chỉ đứng sau Mỹ.
Trong khi chờ đợi xóa điều 9 trong hiến pháp, Chính phủ Abe sẽ có những thay đổi nhỏ giúp cho guồng máy quân sự của nước Nhật phát triển mạnh hơn. Ông có thể sẽ yêu cầu sửa danh xưng, thay vì Lực lượng Phòng thủ sẽ gọi là thẳng là Quân đội Phòng thủ, để người dân quen dần với danh xưng mới. Ðảng Dân chủ Tự do hứa sẽ tăng cường quân lực cả về lượng lẫn chất khi mà liên minh cầm quyền chiếm đa số tuyệt đối trong Quốc hội.
Theo tờ Yomiuri và các phương tiện truyền thông Nhật Bản khác, theo kế hoạch, lần đầu tiên kể từ khi ông Abe trở lại ghế thủ tướng, Nhật Bản sẽ tiến hành sửa đổi những chính sách quốc phòng căn bản, theo đó có thể bắt đầu xem xét tăng cường khả năng tiến hành các cuộc tấn công quân sự phủ đầu. Đây là động thái mới nhất vượt ra khuôn khổ Hiến pháp hòa bình và là hồi chuông báo động cho Trung Quốc. Báo cáo tạm thời về việc sửa đổi này sẽ được công bố sớm nhất vào ngày 26/7 trong khi những kết luận cuối cùng sẽ được đưa ra vào cuối năm nay.
Ngày 25/7, Thủ tướng Abe bắt đầu chuyến thăm 3 nước Malaysia, Singapore và Philippines để củng cố quan hệ an ninh và kinh tế. Nhiều chuyên gia nhận định rằng mục tiêu của ông Abe rất rõ: Tăng cường uy thế của Tokyo tại Đông Nam Á để hạn chế ảnh hưởng ngày càng nặng của Bắc Kinh, không chỉ về kinh tế, mà cả về quân sự, ngoại giao
