Trong ngày 12/6, Đài Truyền hình Nhà nước Libya đã phát đi hình ảnh cuộc gặp của ông Gaddafi với Chủ tịch Liên đoàn Cờ vua quốc tế Kirsan Ilyumzhinov. Hãng tin Interfax của Nga dẫn lời ông Ilyumzhinov, vốn là một cựu thống đốc, nói rằng mình đã chơi một ván cờ với ông Gaddafi ở Tripoli vào ngày 12/6. Ông Ilyumzhinov cũng cho biết trong lúc chơi cờ, ông Gaddafi đã bày tỏ quyết tâm sẽ không rời khỏi đất nước, bất chấp sức ép cũng như những cuộc không kích của liên quân NATO.
Số phận ông Gaddafi là do ông quyết?
Sau thất bại của Tổng thống Nam Phi Jacob Zuma ngày 30/5 khi không thuyết phục được Đại tá Gaddafi từ chức, mới đây ngày 10/6, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ cho biết nước này đã đề xuất một "đảm bảo" cho nhà lãnh đạo Muanmar Gaddafi để đổi lấy việc ông này rời khỏi Libya, nhưng vẫn chưa nhận được câu trả lời. Đây có thể coi là đường thoát mới nhất mà phương Tây mở ra cho ông Gaddafi.
Liên quan tới số phận của ông Gaddafi, tờ báo Arập Asharq Alawsat hôm 29/5 đã tung ra một thông tin khẳng định: nhà lãnh đạo Gaddafi đã đồng ý rút lui khỏi chính trường với điều kiện sẽ nhận được lời cam kết đảm bảo an toàn cho bản thân cũng như các thành viên khác trong gia đình. "Cậu con trai Seif-al-Islam của Đại tá Gaddafi đang đứng đầu một nhóm làm việc gồm nhiều quan chức cao cấp của chính phủ, tập trung tìm kiếm một giải pháp cho cuộc khủng hoảng Libya, trong đó có dự tính về một phương án từ chức an toàn và phù hợp cho cha anh ta" - tờ Asharq Alawsat dựa trên một nguồn tin cao cấp tại Tripoli cho biết. Bài báo trên còn hé lộ rằng, ngay trong nội bộ gia đình cũng như giới chức thân cận của ông Gaddafi cũng đang tồn tại những mâu thuẫn về vấn đề đi hay ở. Một số khẳng định sẽ chiến đấu tới viên đạn và giọt máu cuối cùng, còn một số khác lại tin rằng đã đến lúc phải ra đi.
Trong tình thế lúc này, nhà lãnh đạo Libya là người hiểu hơn hết về những nguy cơ trong tương lai bấp bênh của mình. Tuy nhiên những gì đang thể hiện cho thấy ông mới là người cầm chìa khóa quyết định cho cuộc chiến mà phương Tây đang tiến hành trên đất nước của ông. Người phát ngôn Chính phủ Libya, ông Mussa Ibrahim, ngày 12/6 nhấn mạnh: chính quyền nước này từ chối mọi cuộc đàm phán về khả năng nhà lãnh đạo Muanmar Gaddafi phải rời khỏi đất nước. Phát biểu với báo giới, ông Ibrahim cho rằng, ý tưởng như trên là "bất hợp pháp và vô nghĩa". Ông cho biết thêm, các lực lượng trung thành với ông Gaddafi đã "giành quyền kiểm soát hoàn toàn" khu vực từ Ajdabiya, miền Đông tới biên giới với Tunisia ở miền Tây.
Những chiêu bài mới nhất của phương Tây
Những chuyển biến quan trọng nhất trong ngoại giao quốc tế liên quan tới vấn đề Libya được đánh dấu bởi thái độ quay ngoắt của chính quyền Nga với chính quyền Đại tá Gaddafi hồi cuối tháng 5 vừa qua.
Sau Nga, đến lượt Trung Quốc cũng đã nhanh chân bắt tay với quân chống chính phủ Tripoli để giành phần trong "chiếc bánh Libya hậu Gaddafi". Bắc Kinh đã thông báo gửi người tới tiếp xúc với phe chống đối tại Libya hôm 3/6. Hành động làm bạn với phe đối lập đồng nghĩa với việc Trung Quốc cho ông Gaddafi "ra rìa".
Mất hẳn Nga và Trung Quốc hậu thuẫn, chính quyền Đại tá Gaddafi xét về mặt ngoại giao giờ hết biết dựa vào ai, cả khối Arập mà nước này là thành viên cũng ngoảnh mặt làm ngơ. Điều duy nhất mà chính quyền Tripoli còn có thể bám vào là thực lực quân sự và sự cương quyết "không chịu ra đi" của nhà lãnh đạo Kaddafi. Nhưng với những chiêu bài mới nhất mà phương Tây vừa tung ra, giới quan sát tự hỏi không biết ông Gaddafi sẽ chịu đựng được bao lâu. Đó là những chiêu thức gì?
Ngày 9/6, tại cuộc họp lần thứ ba của Nhóm tiếp xúc về Libya diễn ra tại thủ đô Abu Dabi của Các tiểu Vương quốc Arập thống nhất (UAE), các nước phương Tây và Arập đã cam kết viện trợ hơn 1 tỉ USD cho lực lượng chống chính phủ ở Libya. Trong đó, Italia thông báo nước này sẽ cung cấp cho Hội đồng Dân tộc Chuyển tiếp (NTC) của phe đối lập ở Libya khoản viện trợ bằng tiền mặt và nhiên liệu trị giá từ 438-584 triệu USD. Pháp cho biết sẽ giải ngân 420 triệu USD từ các quỹ bị phong tỏa của Libya để cung cấp cho lực lượng đối lập. Kuwait cam kết dành 180 triệu USD và Qatar đóng góp 100 triệu USD cho NTC.
Mỹ không đề xuất khoản đóng góp tài chính trực tiếp nào cho phe đối lập tại Libya, song cam kết viện trợ 26,5 triệu USD cho các nạn nhân của cuộc xung đột, trong đó người tị nạn Libya, thông qua các cơ quan cứu trợ. Trong khi đó, cựu Ngoại trưởng Libya và từng là đại diện của nước này tại LHQ, ông Abdurrahman Shalgam cho biết NTC cần ít nhất 3 tỉ USD trong 4 tháng tới.
Cuộc họp có sự tham gia của đại diện hơn 20 quốc gia, trong đó có Mỹ, Anh, Pháp, Italia và các quốc gia Arập như Qatar và UAE, cùng các phái đoàn của LHQ, Liên đoàn Arập (AL), Liên minh châu Phi (AU) và Tổ chức Hội nghị Hồi giáo (OIC). Hội nghị nhằm hối thúc lực lượng chống đối ở Libya đưa ra kế hoạch chi tiết về việc điều hành đất nước sau khi nhà lãnh đạo Muanmar Gaddafi ra đi.
Trước đó, ngày 8/6, 28 Bộ trưởng Quốc phòng của NATO đã quyết định khối này tiếp tục các hoạt động tại Libya lâu dài cho đến khi nào còn cần thiết. Nhưng trước lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ về việc tăng cường không kích, vấn đề hiện nay đối với NATO là huy động được các phương tiện quân sự. Phải nói rằng một hoạt động tầm cỡ như thế rất tốn kém, vì thế mà nhiều nước như Mỹ, Anh và Pháp mong muốn các nước khác bằng cách nào đó cũng phải chia sẻ gánh nặng.
Vì hiện vẫn chưa có lời hứa hẹn nào, Tổng thư ký NATO, Anders Fogh Rasmussen đã phải khẩn thiết yêu cầu các nước đồng minh cần linh hoạt hơn trong việc sử dụng các phương tiện khí tài quân sự. Trong số 28 thành viên NATO, chỉ có 8 nước tham gia các hoạt động không kích, còn UAE thì cam kết gửi máy bay tiêm kích ném bom. Chủ yếu các vụ không kích vẫn do không quân Pháp và Anh đảm nhiệm.
Việc gia tăng áp lực phải nhanh chóng kết thúc cuộc chiến Libya còn được thể hiện trong phát biểu mới đây của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates. Sắp rời khỏi cương vị người đứng đầu Lầu Năm Góc, ông Robert Gates bắt đầu chỉ trích thẳng thừng các nước châu Âu. Nhật báo Le Figaro nhận định: "NATO: mũi tên cuối cùng của Robert Gates". Ông Gates cho rằng chính châu Âu đã đưa NATO vào tình cảnh suy yếu quân sự, do thiếu phương tiện và thiếu quyết tâm chính trị. Tờ báo cho biết, đây không phải là lần đầu tiên ông Gates thuyết pháp châu Âu. Thế nhưng, lần này thì khác, bởi cuối tháng ông đã rời nhiệm sở, vì thế lời chỉ trích không phải không thành thật và không đáng kể.
Quan điểm của quan chức Mỹ này nhắm đến khoảng 20 quốc gia trên 28 đồng minh không chịu tham chiến tại Libya. Trước đó, ông Robert Gates còn gay gắt hơn khi chỉ trích thẳng Đức và Ba Lan không chịu tham gia liên quân tại Libya, còn Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha và Hà Lan có mặt tại hiện trường, nhưng không hề nổ súng. Ông Gates nhận định: "Không phải họ không muốn tham gia, mà là thiếu phương tiện tham gia".
Như vậy có thể thấy phương Tây đang tập trung mọi nguồn lực về tài chính và quân sự để nhanh chóng kết thúc cuộc chiến tại Libya
