Theo tín ngưỡng của bà con địa phương, lễ Cúng lúa mới là một trong những nghi lễ nông nghiệp quan trọng, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người M’nông. Sau mỗi mùa thu hoạch, đồng bào tổ chức lễ cúng để tạ ơn thần linh, trời đất và tổ tiên đã phù hộ mùa màng tươi tốt; đồng thời cầu mong mùa vụ tiếp theo thuận lợi, buôn làng bình yên, cuộc sống ngày càng no ấm.
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, nghi lễ còn là dịp để cộng đồng sum họp, cùng chia sẻ thành quả lao động, vun đắp tình đoàn kết và trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ mai sau.
Tại lễ hội, người dân và du khách được chứng kiến nhiều nghi thức đặc trưng như rước hồn lúa về kho, cúng cây nêu, tri ân thần linh và các nông cụ lao động, chúc phúc sức khỏe, khai ché rượu cần và chia lộc cơm mới. Mỗi nghi thức đều gửi gắm quan niệm của người M’nông về sự gắn bó hài hòa giữa con người với thiên nhiên, sự trân trọng hạt lúa và thành quả lao động.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Cao Bá Hoàng, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Phú nhấn mạnh, lễ Cúng lúa mới không chỉ là nghi lễ nông nghiệp truyền thống thiêng liêng mà còn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, tinh thần đoàn kết cộng đồng và khát vọng về cuộc sống ấm no, bình yên của đồng bào M’nông.
Trong bối cảnh giao lưu, hội nhập ngày càng sâu rộng, nhiều phong tục, tập quán và nghi lễ truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Vì vậy, việc phục dựng, duy trì và tổ chức các hoạt động văn hóa truyền thống có ý nghĩa thiết thực trong khơi dậy niềm tự hào dân tộc, nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng đối với việc bảo tồn bản sắc văn hóa.
Theo ông Cao Bá Hoàng, thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục phát huy vai trò của già làng, người có uy tín và nghệ nhân trong gìn giữ các nghi lễ, tiếng nói, nhạc cụ dân gian, nghệ thuật diễn xướng và tri thức truyền thống; đồng thời tạo điều kiện để thế hệ trẻ được tìm hiểu, tham gia và trải nghiệm văn hóa của dân tộc mình.
Địa phương cũng định hướng gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, quảng bá hình ảnh Quảng Phú, khai thác tiềm năng cảnh quan, trong đó có khu vực núi lửa Nâm Kar, qua đó tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.
Sau phần nghi lễ, chương trình tiếp tục với các hoạt động giao lưu văn nghệ, biểu diễn nhạc cụ truyền thống của các dân tộc trên địa bàn. Nhiều trò chơi dân gian và môn thể thao dân tộc hấp dẫn như chạy cà kheo, đẩy gậy nam, đẩy gậy nữ, kéo co nam nữ phối hợp… tạo không khí sôi nổi, vui tươi trong ngày hội.
Chiều và tối cùng ngày, người dân và du khách còn được tham gia trải nghiệm ẩm thực dân tộc, thưởng thức chương trình nghệ thuật hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.
Thông qua các hoạt động này, Quảng Phú không chỉ tạo không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng mà còn góp phần đưa những giá trị truyền thống của đồng bào các dân tộc đến gần hơn với công chúng, từng bước biến di sản văn hóa thành nguồn lực phục vụ phát triển địa phương.