Vô lý trong áp dụng giá đất thời điểm chuyển hình thức cho thuê
Cách đây gần 21 năm UBND tỉnh Bình Dương cũ đã quyết định thành lập và phê duyệt dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng KCN VSIP II thuộc Khu liên hợp công nghiệp - dịch vụ - đô thị Bình Dương. Ngay trong năm 2006, dự án KCN VSIP II đã hoàn thành việc bồi thường, giải phóng mặt bằng và đầu tư xong hạ tầng kỹ thuật và đi vào hoạt động.
Theo công bố của chủ đầu tư dự án, thì KCN VSIP có diện tích lên tới 2.045ha, được chia thành 2 giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 có diện tích 345ha đã được khởi công năm 2006 và giai đoạn 2 với diện tích được dự kiến lên tới 1.700 ha.
Chủ đầu tư là Công ty Liên doanh TNHH KCN Việt Nam - Singapore (Công ty VSIP) đã ký hợp đồng cho thuê lại toàn bộ diện tích đất được phép kinh doanh, trả tiền 1 lần cho toàn bộ thời gian thuê với 129 doanh nghiệp trong KCN. Ngay sau đó các doanh nghiệp thuê đất trong KCN này đã được cấp “sổ hồng”. Chủ đầu tư không gặp vướng mắc gì trong quá trình thực hiện dự án, các doanh nghiệp thuê đất tại KCN này cũng đã đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định cho đến nay.
Tuy nhiên, sau khi tỉnh Bình Dương chấp thuận cho Công ty VSIP thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê đối với toàn bộ diện tích KCN, năm 2012 cơ quan thuế địa phương đã ban hành thông báo về số tiền thuê đất Công ty VSIP phải nộp một lần cho cả thời gian thuê là hơn 75 tỷ đồng.
Trong số này, tiền miễn giảm do sử dụng đất dưới 70 năm là hơn 18 tỷ đồng và khoản tiền bồi thường, hỗ trợ được trừ là hơn 57 tỷ đồng, do đó số tiền thuê đất Công ty VSIP phải nộp ngân sách là 0 đồng. Trước sự vô lý này, khi đó tỉnh Bình Dương đã giao các sở, ngành rà soát lại toàn bộ trình tự, thủ tục đầu tư, quy hoạch, xây dựng, giao đất, tính tiền sử dụng đất tại Khu liên hợp công nghiệp - dịch vụ - đô thị Bình Dương, trong đó có KCN VSIP II, nhưng theo Thanh tra TP Hồ Chí Minh, đến nay chưa có kết quả giải quyết đối với KCN VSIP II.
Về nguyên nhân, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NNMT) TP Hồ Chí Minh xác định, việc cơ quan có thẩm quyền của Bình Dương cũ áp dụng giá đất năm 2006 để tính tiền thuê đất trả 1 lần cho KCN VSIP II là chưa phù hợp quy định. Vì vậy cần phải thu hồi, điều chỉnh các thông báo tiền thuê đất trả tiền một lần với KCN này và tính lại tiền sử dụng đất theo đúng quy định.
Lý giải, Công ty VSIP cho rằng, doanh nghiệp đã tạm ứng tiền đền bù từ cách đây 20 năm. Từ năm 2006-2009 công ty được thuê đất với hình thức trả tiền hàng năm và công ty đã cho các nhà đầu tư thuê lại ngay trong giai đoạn này. Năm 2011 công ty được phép chuyển sang hình thức cho thuê đất trả tiền 1 lần và đã chấp hành theo thông báo của cơ quan thuế. Hiện diện tích cho thuê lại đạt 100%, các doanh nghiệp trong KCN đang hoạt động ổn định.
Từ phản hồi của chủ đầu tư và kết quả làm việc với các sở, ngành liên quan, Thanh tra thành phố cho rằng đến thời điểm thanh tra, KCN VSIP II không có khó khăn hay vướng mắc gì. Việc xác định lại số tiền thuê đất trả 1 lần đối với Dự án KCN VSIP II theo đề xuất của Sở NNMT là có cơ sở và cần rà soát, đánh giá một cách toàn diện các yếu tố, nhất là chủ trương, chính sách pháp luật qua từng thời kỳ; quá trình triển khai dự án, thời điểm bàn giao đất… Đồng thời để tránh thất thu ngân sách cũng như đảm bảo quyền lợi cho chủ đầu tư, Thanh tra TP Hồ Chí Minh cho rằng Sở NNMT cần phối hợp với Thuế thành phố và Sở Tài chính cùng các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát lại việc tính tiền đối với dự án này.
Khẩn trương rà soát, làm rõ để tránh thất thu ngân sách
Cùng nằm trong Khu liên hợp công nghiệp - dịch vụ - đô thị Bình Dương, KCN Đại Đăng với diện tích hơn 237 ha cũng rơi vào tình trạng tương tự. Năm 2004 UBND tỉnh Bình Dương cũ đã ký hợp đồng với Công ty TNHH Xây dựng và Đầu tư Đại Đăng với nội dung “chậm nhất đến cuối năm 2005 UBND tỉnh Bình Dương sẽ bàn giao toàn bộ diện tích mặt bằng để Công ty Đại Đăng thực hiện dự án”.
Đến cuối năm 2005, Công ty Đại Đăng đã chi trả hơn 200 tỷ đồng, hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền bồi thường, giải phóng mặt bằng theo yêu cầu của địa phương. Từ năm 2006-2009 địa phương đã 9 đợt ban hành các quyết định cho Công ty Đại Đăng thuê đất trả tiền hàng năm với tổng diện tích trên.
Tuy nhiên, từ năm 2007 Công ty Đại Đăng đã bắt đầu ký hợp đồng cho thuê lại đất với hình thức trả tiền 1 lần cho toàn bộ thời gian thuê với các doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh trong KCN này. Đến nay công ty đã cho thuê hết diện tích được phép kinh doanh tại dự án và các nhà đầu tư thuê đất cũng đã được cấp “sổ hồng”.
Năm 2012, cơ quan thuế địa phương ra thông báo về số tiền thuê đất Công ty Đại Đăng phải nộp 1 lần cho cả thời gian thuê là hơn 56,6 tỷ đồng. Trong đó, số tiền công ty được giảm do sử dụng đất dưới 70 năm là hơn 14 tỷ đồng; số tiền công ty đã bỏ ra bồi thường, hỗ trợ được khấu trừ là 42,6 tỷ đồng.
Vì vậy số tiền thuê đất Công ty Đại Đăng phải nộp là 0 đồng. Tình trạng này kéo dài đến tháng 6/2025 UBND tỉnh Bình Dương cũ mới chỉ đạo rà soát việc thực hiện giao đất, cho thuê đất và nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với KCN Đại Đăng. Theo đó lãnh đạo địa phương giao Sở NNMT cùng các sở, ngành liên quan phối hợp tính lại tiền thuê đất của KCN Đại Đăng, nhưng đến khi Thanh tra thành phố vào cuộc, kết quả rà soát vẫn chưa có.
Liên quan đến vụ việc này, Sở NNMT xác định, cơ quan có thẩm quyền áp dụng giá đất năm 2006 để tính tiền thuê đất trả 1 lần cho KCN Đại Đăng chưa phù hợp quy định, cần phải thu hồi, điều chỉnh các thông báo tiền thuê đất trước đó.
Công ty Đại Đăng cho rằng đã thực hiện nghĩa vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng từ tháng 12/2005, công ty được thuê đất với hình thức trả tiền hàng năm từ năm 2006-2009 và đã cho các nhà đầu tư thứ cấp thuê lại từ năm 2007. Công ty đã đầu tư hạ tầng KCN, đã nộp tiền thuê đất theo thông báo và đã ký hợp đồng cho thuê lại đất với các nhà đầu tư và các nhà đầu tư đang hoạt động ổn định.
Thanh tra thành phố cho rằng, việc xác định lại số tiền thuê đất trả 1 lần đối với Dự án KCN Đại Đăng theo đề xuất của Sở NNMT là có cơ sở, cần rà soát lại để tránh thất thu ngân sách cũng như đảm bảo quyền và nghĩa vụ của chủ đầu tư. Sở NNMT là cơ quan chuyên môn có trách nhiệm phối hợp với Thuế thành phố, Sở Tài chính cùng đơn vị liên quan tiếp tục rà soát lại việc tính tiền sử dụng đất đối với KCN này để tham mưu UBND thành phố.
