“Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã đọc Tờ trình dự thảo nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. Theo đó, sau khi tiếp thu những ý kiến góp ý của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Nghị quyết đã được điều chỉnh gồm 13 Điều với 10 nhóm chính sách lớn. Trong đó, về nguồn lực phát triển văn hóa, Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hàng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước; đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa.

Về cơ chế chính sách thu hút, khơi thông nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa, bao gồm các chính sách, hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng;  hỗ trợ thuế, phí, lệ phí để đầu tư hình thành các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; giao cho cộng đồng dân cư quản lý, vận hành, khai thác, sử dụng một số thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở.

Đề xuất áp dụng mức thuế giá trị gia tăng 5% đối với sản xuất phim, phát hành phim, phổ biến phim, triển lãm, thể dục, thể thao, biểu diễn nghệ thuật; miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan để đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm ở nước ngoài được mua đấu giá đem về Việt Nam không vì mục đích lợi nhuận để trưng bày; thí điểm mô hình đô thị di sản; ưu tiên quỹ đất cho xây dựng các công trình văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí ở cơ sở và sử dụng trụ sở công dôi dư để thu hút các dự án đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, thể thao...

Dự thảo nghị quyết cũng nêu rõ về ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về văn hóa, hạ tầng văn hóa số và nền tảng dùng chung; số hóa các di sản đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp quốc gia đặc biệt; hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa…; về thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương, hoạt động theo mô hình hợp tác công tư.

Theo dự thảo nghị quyết, ngày 24/11 hàng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương.

Trình bày Báo cáo Thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết để kịp thời thể chế hóa và triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đồng thời, cơ bản tán thành chủ trương thu hút, khơi thông các nguồn lực đầu tư cho phát triển văn hóa; tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, làm rõ nội hàm và quy định các nguyên tắc áp dụng chính sách ưu đãi đặc thù, bảo đảm cơ sở pháp lý đầy đủ để thu hút hiệu quả nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa.

Về cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, Ủy ban cơ bản tán thành cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, có ý kiến đề nghị làm rõ khái niệm “mô hình đô thị di sản”, xác định rõ tiêu chí lựa chọn địa phương thí điểm; quy định các nguyên tắc khi áp dụng cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, phí và lệ phí; đồng thời, có lộ trình triển khai phù hợp, tránh dàn trải, bảo đảm hiệu quả đầu tư và khả năng cân đối nguồn lực.

Ủy ban cho rằng việc quy định về miễn, giảm tiền thuê đất, tiền thuê bất động sản thuộc sở hữu nhà nước đối với nhà xuất bản, cơ sở sản xuất phim tài liệu và khoa học 100% vốn nhà nước là cần thiết; tuy nhiên đề nghị rà soát bảo đảm phù hợp với pháp luật về đất đai và quản lý, sử dụng tài sản công; làm rõ tiêu chí, điều kiện áp dụng, phạm vi ưu đãi.

Về Quỹ văn hóa, nghệ thuật, Ủy ban cho rằng, chủ trương hình thành “Quỹ văn hóa, nghệ thuật” có cơ sở chính trị tại Nghị quyết số 80-NQ/TW. Tuy nhiên, việc thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư, quỹ đầu tư mạo hiểm là chính sách mới, phạm vi tác động lớn, liên quan trực tiếp đến quản lý, sử dụng vốn nhà nước và cơ chế huy động nguồn lực xã hội, trong khi pháp luật hiện hành chưa có quy định đầy đủ về mô hình này. Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục đánh giá kỹ về mô hình tổ chức, cơ chế quản trị, phương thức huy động vốn, tỷ lệ tham gia của Nhà nước và khu vực tư nhân, nguyên tắc phân chia rủi ro và trách nhiệm của các chủ thể liên quan để Chính phủ có cơ sở quy định chi tiết, bảo đảm chặt chẽ, khả thi.

Góp ý về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam tại Tổ 3, đại biểu Lê Thị Song An, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh quan tâm đến vấn đề tổ chức thực hiện và đánh giá tác động. Theo đại biểu, dự thảo nghị quyết quy định nhiều chính sách vượt trội, dự kiến làm phát sinh nhu cầu nguồn lực lớn về tài chính, nhân lực. Trong khi đó, việc bố trí nguồn lực cho văn hóa theo mục tiêu khoảng 2% chi ngân sách tại nhiều địa phương còn khó khăn. Kinh phí được cấp chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Nhiều di tích lịch sử - văn hóa, kể cả cấp quốc gia và cấp tỉnh, đã xuống cấp nhưng chưa được tu bổ, tôn tạo kịp thời do nguồn lực còn hạn chế. Bên cạnh đó, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở nhiều địa phương chưa đáp ứng yêu cầu hoạt động do cơ sở vật chất, trang thiết bị xuống cấp, thiếu đồng bộ. Nhiều công trình đã lạc hậu, chưa phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Một số địa phương hạn chế về nhân lực chuyên môn để triển khai các chương trình, dự án văn hóa quy mô lớn.

Từ những phân tích trên, đại biểu Lê Thị Song An đề nghị, Chính phủ rà soát, đánh giá toàn diện khả năng đáp ứng nguồn lực, nhất là về ngân sách và đội ngũ cán bộ thực thi tại cơ sở; đồng thời có lộ trình và giải pháp huy động nguồn lực xã hội phù hợp, bảo đảm các chính sách có thể triển khai đồng bộ, hiệu quả ngay khi nghị quyết có hiệu lực. Cùng với đó, cần quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện, cơ chế phối hợp liên ngành và lộ trình triển khai cụ thể, gắn với công tác giám sát và đánh giá kết quả thực hiện.